Overgang onderneming (pensioenen)    Pensioen (inleiding) 


Pensioen (afkopen)

Datum laatste wijziging: 15 januari 2017  |  Trefwoorden: Pensioen, Afkoop, AOW, Anw

Inhoud

  1. Hoofdregel
  2. Toestemming
  3. Inkomstenbelasting
  4. Voorwaarden 
  5. Maximum bedrag afkoop
  6. AOW-partnertoeslag
  7. Dienstjaren bij hernieuwde opbouw van pensioen na eerder prijsgeven
  8. Pensioenrechten meenemen in EU wordt makkelijker
  9. Geen wettelijke belemmeringen
  10. Problematiek afkoop klein pensioen opgelost
  11. Brief Klijnsma
  12. Korting door afkoop klein pensioen herstellen
  13. Kleine pensioenpot niet uitkeren maar overdragen
  14. Informatieverstrekking afkoop pensioen kan beter

Hoofdregel

Als (wettelijke) hoofdregel geldt dat afkoop van het pensioen (een persoon krijgt zijn betaalde premies niet in een pensioenuitkering, maar eerder in geld teruggestort) op grond van de PSW (art. 8, lid 8) niet is toegestaan. Het pensioen kan alleen worden afgekocht als iemand niet meer deelneemt aan de pensioenverzekering.

Toestemming

In de meeste gevallen moet de werknemer zelf toestemming geven voor het afkopen van het pensioen. Er zijn echter ook momenten waarin het pensioenfonds eenzijdig kan beslissen het pensioen af te kopen. Voorwaarden hiervoor zijn:
  • de deelname aan het pensioenfonds is minimaal 2 en maximaal 2,5 jaar geleden beëindigd;
  • de deelname aan het pensioenfonds is minimaal 2 jaar beëindigd en de werknemer heeft de pensioengerechtigde leeftijd bereikt.
Het pensioenfonds heeft vervolgens zes maanden de tijd het pensioen af te kopen.

Als het pensioenfonds het pensioen binnen twee jaar na beëindiging van de deelname wenst af te kopen, moet de werknemer hier toestemming voor geven. Ook wanneer het pensioenfonds 2,5 jaar na de beëindiging van deelname het pensioen nog wilt afkopen, dient hij hiervoor toestemming te geven. Dit is ook het geval als de beëindiging van deelname voor 2007 plaats vond, toen de PSW inging.

Inkomstenbelasting

Als de afkoop van een klein pensioen aan de orde is, moet de werknemer over de afkoopsom inkomstenbelasting betalen, de hoogte is afhankelijk van zijn inkomen. 

Voorwaarden 

Afkoop van een pensioen kan in de pensioenovereenkomst zijn uitgesloten. Als dat niet het geval is, zijn er zijn drie eisen voor afkoop zonder toestemming werknemer:
  • het pensioen is lager dan x euro per jaar (zie bovengenoemde rubriek). Bij emigratie naar het buitenland is de verdubbeling van het grensbedrag per 1-1-2007 afgeschaft;
  • afkoop mag op zijn vroegst twee jaar na het stoppen van de deelneming aan het pensioenfonds plaats vinden. Deze periode van twee jaar is gesteld om voormalige deelnemers te stimuleren tot waardeoverdracht bij aanvaarding van een nieuwe baan;
  • de pensioenuitvoerder moet binnen zes maanden na het stoppen na twee jaar, de pensioengerechtigde inlichten en de afkoop uitvoeren.

Maximum bedrag afkoop

Afkoop of afkoopwaarde is de vervanging van de premievrije pensioenaanspraken door een eenmalige uitkering. Het maximum bedrag waarbij afkoop is toegestaan, is te vinden in rubriek Tabellen, subrubriek Pensioen afkopen (tabellen)

AOW-partnertoeslag

De afkoop van een klein pensioen wordt in veel gevallen uitbetaald als iemand de AOW-gerechtigde leeftijd heeft bereikt. Dat kan ongunstig zijn als de partner een AOW-partnertoeslag ontvangt. De afkoop wordt namelijk als extra inkomen gezien en wordt gekort op de toeslag. Het is in voorkomende gevallen verstandig de mogelijkheid te bespreken om de uitbetaling pas te doen als iemand AOW gerechtigd bent, een paar maanden later dus (65 jaar plus twee maanden in 2014). Hetzelfde geldt voor de Anw.

Dienstjaren bij hernieuwde opbouw van pensioen na eerder prijsgeven

De situatie kan zich voordoen dat een werknemer zijn opgebouwde pensioenrechten (al dan niet belast) heeft prijsgegeven. In dat geval is het niet mogelijk later opnieuw dezelfde pensioenrechten op te bouwen of in te kopen over de dienstjaren waarop deze prijsgegeven rechten betrekking hadden.
Het voorgaande geldt niet voor een verbetering van de pensioenregeling via een hoger opbouwpercentage of een hogere beschikbare premie of bij een verhoging van het salaris in een eindloonregeling. Uitsluitend voor die verbetering of verhoging is wel opbouw of inkoop van pensioen mogelijk over de dienstjaren waarover eerder pensioen is prijsgegeven. Die opbouw of inkoop kan in die situatie uiteraard alleen plaatsvinden voor zover die jaren ook voor het overige als dienstjaren gelden in de betrokken actuele regeling (Bron: MinFin, Besluit 9.9.2010, lid 2.4).  

Pensioenrechten meenemen in EU wordt makkelijker

Opgebouwd aanvullend pensioen kan voortaan makkelijker meegenomen worden naar een ander EU-land. Het Europees Parlement (EP) stemde in 2014 in met een eerder hierover bereikt akkoord met de EU-lidstaten.

Er gelden al EU-regels over het meenemen van de door de staat geregelde oudedagsvoorziening, in Nederland de AOW genoemd. Maar over het extra opgebouwd pensioen bijvoorbeeld via de werkgever bestonden nog geen afspraken. Veel EU-lidstaten hebben deze zogeheten tweede pijler niet, Nederland wel.

Aanvullend pensioen mag worden opgebouwd vanaf 21 jaar. In sommige lidstaten geldt nu nog de grens van 25 jaar. Bovendien mogen lidstaten burgers uit andere EU-landen niet langer verplichten meer dan drie jaar te werken voordat ze opgebouwd pensioen mee kunnen nemen. Sommige EU-landen hebben een drempel van vijf jaar voordat ze pas opgebouwd pensioen aan buitenlanders willen uitbetalen. Er zijn ook landen, waaronder Nederland, die al veel eerder uitkeren aan niet-inwoners. Dat laatste blijft ongewijzigd.

De EU-landen moeten nog formeel instemmen. Daarna hebben ze vier jaar de tijd om nationale wetten aan te passen.

Geen wettelijke belemmeringen

De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft op vragen van het Tweede Kamerlid Vermeij over de afkoop van kleine pensioenen geantwoord dat het moment van afkoop bepaald wordt door de pensioeningangsdatum in de pensioenregeling. Het is aan de bij de vaststelling van de pensioenregeling betrokken partijen om deze datum te bepalen. Er zijn geen wettelijke belemmeringen om deze in de collectieve pensioenregeling te bepalen pensioeningangsdatum te stellen op of na de geldende AOW-leeftijd. Volgens haar zijn sociale partners zich bewust van de noodzaak tot het aanpassen van pensioenreglementen in verband met de verhoging van de AOW-gerechtigde leeftijd. In een aantal pensioenreglementen is de leeftijd al aangepast. Veel pensioenreglementen zullen met ingang van 2015 worden aangepast.

NB: De Pensioenfederatie zegt ‘met ontsteltenis’ kennis genomen te hebben van de Kamerbrief van het kabinet over de afkoop van kleine pensioenen. ‘Hoewel diverse partijen overeenstemming hadden bereikt over een adequate oplossing, blijkt de overheid hier nu eenzijdig van af te zien’, aldus de belangenbehartiger van de Nederlandse pensioenfondsen.

Problematiek afkoop klein pensioen opgelost

Goed nieuws voor mensen die de komende jaren met pensioen gaan en in de aanloop er naartoe een aanbod van hun pensioenfonds of -verzekeraar krijgen om een klein pensioen (tot ca. € 460 bruto per jaar) te laten afkopen. Zij krijgen via de introductie van een wettelijk keuzerecht de mogelijkheid om de afkoopdatum uit te stellen tot de eerste dag van de maand nadat hun AOW is ingegaan. Door dit uitstel wordt voorkomen dat de afkoopsom wordt verrekend met een eventuele AOW-partnertoeslag of Anw-uitkering. De Pensioenfederatie heeft in de afgelopen maanden samen met pensioenverzekeraars bij de overheid intensief aangedrongen op een goede wettelijke regeling om dit probleem op te lossen. Deze oplossing is met ingang van 1 januari 2015 gerealiseerd.

Het probleem dat kleine pensioenen bij afkoop worden gekort, is ontstaan doordat vanaf 2013 de AOW-leeftijd jaarlijks opschuift naar uiteindelijk 67 jaar. Omdat veel ouderdomspensioenen nog steeds ingaan bij het bereiken van de 65-jarige leeftijd, is er een verschil in ingangsdatum ontstaan tussen de AOW-uitkering en het ouderdomspensioen. Dit verschil in ingangsdatum betekent dat voor degenen die in aanmerking komen voor afkoop van een klein pensioen én recht hebben op bijvoorbeeld een AOW-partnertoeslag of een Anw-uitkering, die afkoopsom via de inkomenstoets wordt gekort op de AOW-partnertoeslag of Anw-uitkering. Dit effect is voor betrokkenen uiteraard ongewenst.
De oplossing betekent dat pensioenfondsen vanaf 2015 werken met het keuzerecht en dat ze dit actief gaan aanbieden aan degenen die in of na 2015 kunnen afkopen. Ook mensen die al eerder een aanbod hebben gekregen voor afkoop in 2015 krijgen alsnog de keuze om afkoop uit te stellen.

Brief Klijnsma

Staatssecretaris Klijnsma brengt voor 1 januari 2016 in kaart hoeveel AOW- en Anw-gerechtigden in 2013 en 2014 gekort zijn op hun pensioenuitkering als gevolg van afkoop klein pensioen. Dit schreef zij aan de Tweede Kamer op 22 september 2015: "Ik wil nader bezien of een herziening over de jaren 2013 en 2014 mogelijk is, zonder dat er een precedentwerking ontstaat door terug te komen op rechtens onaantastbare besluiten. Ik wil uw Kamer hier voor 1 januari 2016 nader over informeren." 

Tot 1 december 2014 bracht de SVB op basis van de toen geldende wetgeving de afkoopsom in mindering op de AOW-partnertoeslag of Anw-uitkering van de AOW/Anw-gerechtigde. Die vermindering vond plaats in de maand waarin de afkoopsom werd uitbetaald. Het ging om een eenmalige korting van maximaal € 741 bruto aan AOW partnertoeslag en € 1.138 aan Anw.

Korting door afkoop klein pensioen herstellen

Mensen die in 2013 en 2014 zijn gekort op hun AOW- partnertoeslag, overbruggingsuitkering of Anw-uitkering vanwege een eenmalige afkoop van een klein pensioen worden door de Sociale Verzekeringsbank (SVB) benaderd om de korting terug te draaien.

Mensen die eerder al in bezwaar of beroep zijn gegaan, zijn al gecompenseerd. Nu gaat het om mensen die dat niet hebben gedaan of de juridische procedure niet volledig hebben doorlopen. Dat heeft staatssecretaris Klijnsma van Sociale zaken en Werkgelegenheid besloten. Zij heeft de Tweede Kamer hierover geïnformeerd.

Het gaat om maximaal 6.000 AOW-gerechtigden met partnertoeslag en circa 450 Anw-gerechtigden. Deze herstelactie zal maximaal € 3 miljoen kosten. Daarbij zijn aan de uitvoering door de SVB kosten verbonden. Deze kosten worden geraamd op maximaal € 180.000. (Bron: Rijksoverheid, 18 jan. 2016)

Kleine pensioenpot niet uitkeren maar overgedragen

Pensioenfondsen moeten stoppen met het tussentijds afkopen en uitkeren van kleine pensioentjes die ontstaan als iemand regelmatig van baan wisselt. Staatssecretaris Klijnsma wil dat deze pensioentjes worden samengevoegd zodat mensen als ze eenmaal stoppen met werken er de vruchten van kunnen plukken.

Klijnsma meldde in april 2016 dat zij samen met de pensioenuitvoerders gaat regelen dat kleine pensioentjes worden overgedragen als iemand van werkgever verandert. Het pensioenbedrag kan worden toegevoegd aan het fonds waar iemand het meeste pensioen heeft opgebouwd of worden meegenomen naar de nieuwe werkgever. (Bron: Z24, 15 apr. 2016)

Informatieverstrekking afkoop pensioen kan beter

De informatieverstrekking van pensioenverzekeraars en ppi's over de afkoop van pensioen kan beter wat betreft evenwichtigheid en het inzicht bieden in keuzemogelijkheden, zo blijkt uit onderzoek van de AFM.

De Pensioenwet schrijft voor dat informatie die pensioenuitvoerders hun deelnemers geven onder meer evenwichtig moet zijn. Dat betekent onder meer dat alle relevante voor- en nadelen van een situatie of keuze inzichtelijk moeten zijn. De AFM zag bij meerdere onderzochte ondernemingen dat zij slechts vermelden dat na afkoop 'de verzekering vervalt'. Dat vindt de AFM niet concreet en duidelijk genoeg.

De Pensioenwet schrijft ook voor dat pensioenuitvoerders deelnemers inzicht moeten geven in keuzemogelijkheden en de gevolgen daarvan. Er zijn meerdere onderzochte ondernemingen die niet in ieder afkoopvoorstel aangeven hoeveel een eventueel periodiek ouderdomspensioen zou bedragen. Hierdoor heeft een deelnemer geen inzicht in het gevolg van de keuzemogelijkheid om het pensioen niet af te kopen, maar periodiek uit te laten keren. (Bron: VVP, 19 aug. 2018)

Ga terug naar Algemene Ouderdomswet 


Gerelateerde artikelen en/of partner bijdragen:
Gerelateerd nieuws en/of opinies:


 Overgang onderneming (pensioenen)    Pensioen (inleiding) 
OXYLO
Uw bedrijfspensioen begrijpelijk en betaalbaar
Opinies   |   Workshop   |   Download