Wijziging arbeidscontract    Arbeidstijden 


Arbeidsrecht (inleiding)

Datum laatste wijziging: 4 november 2018  |  Trefwoorden: Arbeidsrecht, Burgerlijk Wetboek, Dwingend recht, Kapstokartikel, Ontslagrecht

Inhoud

  1. Burgerlijk recht
  2. Burgerlijk Wetboek
  3. Beperkingen
  4. Kapstokartikelen
  5. Bijzondere verplichtingen werkgever en werknemer
  6. Jurisprudentie
  7. Juryrechtspraak
  8. Juridisch loket
  9. Antwoordvoorbedrijven
  10. Zoeken naar wetten
  11. Geef alle werkenden dezelfde zekerheden
  12. Minister Koolmees verzoekt Ryanair zich aan arbeidsrecht te houden

Burgerlijk recht

De onderwerpen en artikelen over het arbeidsrecht treft men aan in het burgerlijk recht. Het burgerlijk recht, ook wel civiel recht genoemd, regelt de rechtsrelaties tussen burgers onderling. Bijvoorbeeld de rechtsrelaties tussen een koper en een verkoper, een huurder en een verhuurder en, belangrijk voor deze rubriek, tussen werknemer en een werkgever. Kenmerkend voor het burgerlijk recht is dat burgers hun particuliere belangen zoveel mogelijk regelen, belangen als koper, belangen als werknemer, enz. Om dit uitgangspunt kracht bij te zetten, laat de wetgever het aan de burgers over om toe te zien op het naleven van het burgerlijk recht. Overheidsorganisaties, zoals politie en justitie (verzamelnaam voor functies die zich binnen de overheid bezighouden met de handhaving van het recht) hebben daarin geen taak.

In het civiel recht is voor arbeidszaken inschakeling van een advocaat niet verplicht. De werknemer mag zelf zijn eigen zaak bepleiten. Ook kan hij zich laten vertegenwoordigen door bijvoorbeeld een juridisch adviseur.

Burgerlijk Wetboek

Een belangrijk wetboek in het burgerlijk recht is het Burgerlijk Wetboek (BW), titel 7.10. In het BW treffen we artikelen aan die betrekking hebben op het arbeidsrecht, waaronder wordt verstaan ‘het geheel van rechtsregels dat betrekking heeft op de arbeidsverhouding van de onzelfstandige beroepsbevolking in de private sector’. Met andere woorden, deze artikelen geven de wettelijke basis aan op grond waarvan de werkgever en de werknemer gezamenlijk afspraken maken over de arbeidsrelatie tussen beide partijen, werkgever en werknemer dus. De afspraken gaan onder andere over indiensttreding, beloning, verlof, verzuim, arbeidsongeschiktheid en ontslag. Door voortdurende wijzigingen van wetten moet de overheid deze afspraken regelmatig aanpassen.

Beperkingen

Het arbeidsrecht kent diverse soorten beperkingen, te weten:

Dwingend recht:

De werkgever en werknemer zijn aan dit recht gebonden, afwijkingen ten nadele van de werknemer zijn nietig. Voorbeelden zijn:
  1. de proeftijd is voor werknemer en werkgever gelijk (7:652, lid 1, BW);
  2. seksediscriminatie (7:646 BW);
  3. wettelijk minimumloon en minimumvakantiebijslag (wet WML);
  4. opzegverboden (7:670 BW).

Driekwart-dwingend recht:

Afwijking van de wettelijke regel ten nadele van de werknemer is alleen toegestaan, indien dit is vastgelegd in een CAO. Voorbeelden zijn:

  1. langere proeftijd dan één maand bij een arbeidsovereenkomst die korter is dan twee jaren (7:652, lid 6 BW) NB: Een proeftijd langer dan twee maanden is nietig;
  2. opzegverbod van zieke werknemers binnen een periode van twee jaar (7:670, lid 9 BW);
  3. opzegtermijn bij ontslag voor de werkgever (7:672, leden 7 en 8 BW).

Semi-dwingend recht:

De individuele werknemer en werkgever mogen van wettelijke regels afwijken - mits dit schriftelijk is vastgelegd - bijv. in het arbeidscontract. Voorbeelden:

  1. gedurende de eerste zes maanden van de arbeidsovereenkomst kan worden afgesproken dat, als er niet wordt gewerkt, geen loon verschuldigd is (7:628, lid 5 BW);
  2. het niet-uitbetalen van de eerste (maximaal) twee dagen bij arbeidsongeschiktheid (7:629, lid 9 BW);
  3. het aangaan van een concurrentiebeding* (7:653, lid 1 BW).


* Een beding is een bijkomende afspraak bij een overeenkomst. Bedingen die in de arbeidsovereenkomst kunnen worden opgenomen zijn onder meer het proeftijd-, concurrentie- en boetebeding.

Aanvullend of regelend recht:

Dit recht is een vangnet als in de CAO en/of arbeidscontract op een bepaald gebied niets is geregeld. Voorbeelden:

  1. als geen loon is vastgesteld, heeft de werknemer aanspraak op het loon dat ten tijde van het sluiten van de arbeidsovereenkomst gebruikelijk was (7:618 BW)
  2. de plaats waar de werkgever het loon moet betalen (7:622 BW).

NB: In de praktijk wordt ook het begrip 2/3 dwingend recht gebruikt. De regeling is dwingend van aard, tenzij de werkgever zich hiertoe verzet. Een voorbeeld is de Wet Aanpassing Arbeidsduur (Waa): de werknemer heeft recht op deeltijd (of langer werken) tenzij de werkgever op goede gronden zich hiertegen verzet.

Kapstokartikelen

Het Burgerlijk Wetboek kent 'kapstokartikelen' waarmee onwenselijke gedragingen, die niet in een ander artikel strafbaar zijn gesteld, alsnog strafbaar worden.& Een voorbeeld van een kapstokartikel is artikel 7:611 BW: De werkgever en werknemer zijn verplicht zich als een goed werkgever en een goed werknemer te gedragen. Dit betreft voor de werkgever bijvoorbeeld het afsluiten van een ongevallenverzekering en voor de werknemer het vermijden van gevaarlijk gedrag.

Bijzondere verplichtingen werkgever en werknemer

Ook zijn in het Burgerlijk Wetboek aparte afdelingen opgenomen waarin bijzondere verplichtingen van de werkgever en werknemer zijn beschreven. Bijzondere verplichtingen van de werkgever (artikelen 7:655 t/m 7:658a BW) zijn onder meer de kosten van een arbeidsovereenkomst zelf te dragen en zodanig maatregelen te nemen dat schade aan de werknemer wordt voorkomen. Bijzondere verplichtingen voor de werknemer (artikelen 7:659 t/m 7:661 BW) zijn onder meer de verplichting zich te houden aan de bedrijfsvoorschriften, bij ziekte alles in het werk te stellen weer beter te worden en meewerken aan een door bedrijfsomstandigheden onvermijdelijke overplaatsing, wat uit jurisprudentie valt op te maken.

Jurisprudentie

Aanvullend op de Nederlandse wetgeving zijn uitspraken van rechterlijke instanties vastgelegd. Deze vastgelegde uitspraken over een reeks van jaren noemt men de jurisprudentie. De jurisprudentie vormt een richtlijn voor de rechtspraak in latere, soortgelijke gevallen. Een rechter zal dus bij een nieuwe vergelijkbare zaak aansluiting zoeken bij de jurisprudentie.

Om het web van online rechtsbronnen goed doorzoekbaar te maken heeft Juridici op www.juridici.nl een gratis zoekmachine gemaakt. Hiermee kan op simpele wijze direct in de belangrijkste openbare juridische rechtsbronnen worden gezocht.

Juryrechtspraak

Deze is sinds 1813 in Nederland afgeschaft. Sindsdien is het eindoordeel aan de rechter.

Juridisch loket

Het Juridisch Loket is een stichting en wordt gefinancierd door de Raad voor Rechtsbijstand en het ministerie van Veiligheid en Justitie. Het Juridisch Loket bestaat uit een lijnorganisatie en een staforganisatie. De algemeen directeur is de bestuurder van de stichting. De Raad van Toezicht houdt toezicht op het beleid en de bedrijfsvoering.

De Nederlandse vestiging van het netwerk van Europese Consumenten Centra (ECC) is ondergebracht bij het Juridisch Loket. Het ECC helpt bij het oplossen van grensoverschrijdende Europese consumentenverschillen.

De overheid startte in 2000 met het reorganiseren van de gesubsidieerde rechtshulp. De toegang tot gratis juridische dienstverlening en de spreiding en bereikbaarheid van de vestigingen moesten verbeterd worden. De Bureaus voor Rechtshulp verdwenen. In 2004 werd het Juridisch Loket opgericht. Een onafhankelijke en laagdrempelige stichting, waar burgers zonder enige vorm van belangenverstrengeling gratis juridische hulp krijgen.

Het juridisch loket heeft in 2016 te maken gehad met meer contactmomenten. Na een korte daling groeide het aantal contacten met 8%. Populaire rechtsgebieden waren in 2016 het personen- en familierecht, arbeidsrecht en verbintenissenrecht. Ondanks de groei van het aantal contacten had het Juridisch Loket het tussen 2009 en 2014 drukker dan in 2016. In 2013 piekte het aantal contactmomenten, in dat jaar legde de organisatie meer dan 978.000 contacten.

Antwoordvoorbedrijven

De overheid heeft voor (kort en bondig) informatie over regels, vergunningen, subsidies en belastingen een site geopend: http://www.antwoordvoorbedrijven.nl/

Zoeken naar wetten

Voor het (gratis) zoeken naar wetten, besluiten en regelingen is onder meer www.MijnWetten.nl een uitkomst. Meer algemene en inhoudelijke informatie kunt u vinden op www.arbeidsrecht.nl.

Geef alle werkenden dezelfde zekerheden

Werknemers, flexkrachten en ZZP-ers moeten dezelfde basiszekerheden krijgen voor pensioen, arbeidsongeschiktheid en scholing. Op die manier moet voorkomen worden dat de arbeidsmarkt verder uiteenvalt. “Het sociale stelsel past niet meer bij de huidige arbeidsmarkt”, waarschuwt directeur Jurriën Koops van uitzendkoepel ABU. “We hebben de afgelopen jaren alleen maar reparaties uitgevoerd, terwijl er nog steeds 1,5 miljoen mensen langdurig langs de kant staan. Bovendien neemt de kloof tussen hoog- en laagopgeleiden toe en drijven vast en flex alleen maar verder uit elkaar. Dat kan niet de bedoeling zijn.”

Eerder publiceerden ABU, Cedris, NRTO en OVAL een statement over de inclusieve arbeidsmarkt: ‘Iedereen aan de slag’. (Bron: De Telegraaf, 6 juli 2016)

Minister Koolmees verzoekt Ryanair zich aan arbeidsrecht te houden

De Ierse prijsvechter Ryanair wordt dringend verzocht zich aan lokaal arbeidsrecht te gaan houden door minister Koolmees van Sociale Zaken en werkgelegenheid en zijn collega's uit Duitsland, België, Denemarken, Luxemburg en Italië. De vijf ministers stuurden vandaag gezamenlijk een brief naar Dublin. 'Onze strijd voor en met de cabinemedewerkers van Ryanair begint zijn vruchten af te werpen', zegt FNV bestuurder Leen van der List verheugd.

In de brief stellen de ministers dat Ryanair groot is geworden dankzij één Europese markt en dat de prijsvechter door extreem lage prijzen te hanteren de Europese luchtvaartindustrie drastisch heeft veranderd. De landen eisen dat Ryanair nu de verantwoordelijkheid neemt die daarmee gepaard gaat en de langlopende conflicten met haar personeel oplost. De landen stellen twee voorwaarden die noodzakelijk zijn voor een duurzame oplossing. Alle werknemers moeten, op korte termijn, gaan vallen onder het arbeidsrecht van het land waar ze zijn gestationeerd. En Ryanair moet hierover afspraken maken met de lokale vakbonden. (Bron: FNV, 1 nov. 2018)

Gerelateerde artikelen en/of partner bijdragen:
Gerelateerd nieuws en/of opinies:


 Wijziging arbeidscontract    Arbeidstijden