Wet op de loonvorming    Wet Werk en Zekerheid (WWZ) 


Wet op de Medische Keuringen (WMK)

Datum laatste wijziging: 29 maart 2018  |  Trefwoorden: Medische keuring, WMK, 2016, 100%-grens

Inhoud

  1. Wet
  2. Wijziging wetgeving medische keuringen
  3. Aanstellingskeuringen
  4. Leidraad Aanstellingskeuringen
  5. Klachtrecht aanstellingskeuringen
  6. Periodiek Arbeidsgezondheidskundig Onderzoek
  7. Keuringsverbod bepaalde verzekeringen
  8. Vragengrens
  9. Sollicitatiegesprek
  10. Medisch dossier
  11. Terug naar de bedoeling
  12. Weigeren keuring grond voor ontslag
  13. Instanties omzeilen medisch beroepsgeheim
  14. Verschil geregistreerde bedrijfsarts en arbo-arts
  15. Genetische tests onderdeel van het gezondheidsbeleid?
  16. Werkgever kiest voor fitte werknemer
  17. UWV krijgt er 40 tot 50 keuringsartsen bij
  18. Bepalingen aanstellingskeuringen vaak niet nageleefd
  19. Lancering campagne voor meer bedrijfsartsen
  20. Nieuwe animatie maakt rol van bedrijfsarts inzichtelijk
  21. Kosten medische keuring niet aftrekbaar als scholingsuitgaven

Wet

Doordat de werkgever vaak behoorlijke financiŽle risico's loopt bij (langer durende) ziekte van zijn werknemer - denk o.m. aan de kosten van tijdelijke vervanging door een uitzendkracht, de hoogte van de gedifferentieerde premie WGA en bij commerciŽle functies het mogelijke verlies van klanten - is het vanzelfsprekend dat de werkgever streng zal willen selecteren op de gezondheid bij het aannemen van personeel. Echter, per 1 januari 1998 is de Wet op de Medische Keuringen (WMK) van kracht geworden. Deze wet staat alleen in specifieke gevallen keuringen toe als de bewuste functie bijzondere eisen stelt aan de sollicitant op het punt van de medische geschiktheid in verband met het aangaan van arbeidsovereenkomsten, levens-, pensioen- en arbeidsongeschiktheidsverzekeringen, zie onder. Het doel van de wet is kansarme personen in staat te stellen een arbeidscontract overeen te komen en verzekeringen tegen normale premies af te kunnen sluiten.

Wijziging wetgeving medische keuringen

Het verbod op het stellen van vragen over gezondheid en ziekte(verzuim) van een sollicitant staat nu duidelijker in de wet. Voorheen stond in de wet een verbod op het stellen van gezondheidsvragen bij andere beoordelingen dan een medische keuring. Door de termen 'andere beoordelingen' en 'medische keuring' niet meer in de wet te gebruiken, moet duidelijk worden dat het begrip 'keuring' ook betrekking heeft op gezondheidsvragen in sollicitatiegesprekken. De wetswijziging is ingegaan per 1 oktober 2012

Aanstellingskeuringen

Per 1 februari 2002 is de regeling Aanstellingskeuringen van kracht geworden, die het sluitstuk van de Wet op de medische keuringen vormt. In deze regeling wordt een nadere invulling gegeven aan aanstellingskeuringen, onder meer:

  • de werkgever dient de bijzondere eisen van de medische geschiktheid voor de functie waarvoor de keuring wordt gedaan, schriftelijk vast te leggen;
  • de keuringen die uitmonden in een advies, mogen alleen door Arbodiensten worden uitgevoerd;
  • de potentiŽle werknemer kan dit advies bij de Arbodienst opvragen;
  • indien de medische keuring tot de sollicitatieprocedure behoort, is de werkgever verplicht dit bij de werving kenbaar te maken (bijv. in de personeelsadvertentie);
  • de werkgever is verplicht de potentiŽle werknemer, gevraagd en ongevraagd, te informeren over de mogelijkheid een klacht in te dienen bij de Commissie klachtenbehandeling aanstellingskeuringen (CKA), die vanaf 1 oktober 2012 een SER-commissie wordt, zie de site van de CKA.
Beroepen waar aanstellingskeuringen - ook wel functiegerichte of intrede keuringen genoemd - verplicht zijn, zijn onder meer brandweermannen en -vrouwen, militairen, duikers, piloten, politie, buschauffeurs en de bouw (betreft iemand die voor het eerst in de bouw gaat werken of langer dan drie jaar niet in de bouw heeft gewerkt).

Leidraad Aanstellingskeuringen

In 2005 is van het Ministerie van SZW een Leidraad Aanstellingskeuringen verschenen om bedrijfsartsen en Arbodiensten te helpen bij het uitvoeren van aanstellingskeuringen. Regels zijn:

  • in de personeelsadvertentie moet vermeld staan dat de sollicitant een aanstellingskeuring moet ondergaan;
  • voorafgaand aan het opstellen van de advertentie, moet advies worden gevraagd aan de keurende arts over de inhoud en de rechtmatigheid van de aanstellingskeuring;
  • de keuring mag pas plaatsvinden als de sollicitatieprocedure is doorlopen en men van plan is de sollicitant aan te nemen;
  • vragen over gezondheid mogen alleen tijdens de medische keuring gesteld worden. Tijdens het sollicitatiegesprek mogen geen vragen worden gesteld over gezondheid of het voormalige ziekteverzuim van de kandidaat;
  • voordat de aanstellingskeuring plaatsvindt, moet het doel van de keuring op papier worden gezet. Deze tekst wordt aan de sollicitant geven, samen met de vragen en onderzoeken die onderdeel zijn van de keuring;
  • de keurende arts mag alleen vragen over gezondheid stellen als die van belang zijn voor het vooraf schriftelijk vastgelegde doel van de keuring;
  • er mag geen onderzoek worden gedaan waarbij de uitslag zo belastend voor de werknemer is, dat die niet in verhouding staat tot het doel van de keuring. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn met onderzoek naar ernstige, onbehandelbare ziektes (voor HIV1 geldt een specifieke regeling bij verzekeringskeuringen).
  • alleen de keurende arts mag de keuring verrichten. De arts kan in dienst zijn van een interne of externe Arbodienst, zelfstandig gevestigd zijn of onder bepaalde voorwaarden bij een andere organisatie werken;
  • een aanstellingskeuring mag niet worden gebruikt om daarmee de gezondste sollicitant te selecteren;
  • noch de werkgever, noch de arts, mag vragen stellen of de sollicitant zwanger is. Een (expliciete of impliciete) keuring op zwangerschap is, ook in het kader van een aanstellingskeuring, nooit toegestaan.
1 Hiv of humaan immunodeficiŽntievirus is een snel muterend retrovirus, verantwoordelijk voor aids.

Klachtrecht aanstellingskeuringen

Vanaf 12 oktober 2012 heeft een ondernemingsraad het recht een klacht over een aanstellingskeuring in de dienen. Door een wijziging in de Wet op de medische keuringen (WMK) kan elke OR zich voortaan met een klacht tot de Commissie Klachtenhandeling Aanstellingskeuringen (CKA) wenden.

De Commissie Klachtenbehandeling Aanstellingskeuringen (CKA) is speciaal in het leven geroepen om klachten en vragen over aanstellingskeuringen te behandelen. Sollicitanten, werkgevers of keurend artsen met een klacht over een aanstellingskeuring konden zich al tot de CKA wenden. De CKA vindt het belangrijk dat de OR van de regels rond aanstellingskeuringen op de hoogte is een dat de OR de bestuurder op de geldende regels wijst.

Door de wetswijziging van de WMK beschikt de OR nu ook over het klachtrecht. Daarmee is de OR een erkende partij die een klacht over een aanstellingskeuring bij de CKA kan indienen. De OR heeft al een belangrijke rol bij het wijzigen, vaststellen of intrekken van het aanstellingskeuringenbeleid op basis van het instemmingsrecht (artikel 27 lid 1 sub d en e van de Wet op de ondernemingsraden). De aanpassing van de WMK biedt de OR en andere medezeggenschapsorganen de gelegenheid die rol meer invulling te geven. De OR heeft nu meer gelegenheid binnen de eigen organisatie op de correcte naleving van de WMK en het aanstellingskeuringenbeleid toe te zien (Bronnen: Aanstellingskeuringen.nl, 1 okt. 2012 en Besluit aanstellingskeuringen).

NB: Naast ondernemingsraden of vergelijkbare medezeggenschapsorganen kunnen ook sollicitanten, werkgevers en keurend artsen bij de CKA een klacht over een aanstellingskeuring indienen.

Periodiek Arbeidsgezondheidskundig Onderzoek

In artikel 18 van de Arbowet staat geschreven 'De werkgever stelt de werknemers periodiek in de gelegenheid een onderzoek te ondergaan, dat erop is gericht de risico's die de arbeid voor de gezondheid van de werknemers met zich brengt zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken.' In de risico-inventarisatie staat omschreven welke (groepen) medewerkers met welke risico's te maken kunnen krijgen in het werk. Uiteraard kunnen organisaties - ook als er geen risico's aanwezig zijn - aan het personeel een Periodiek Arbeidsgezondheidskundig Onderzoek (PAGO) aanbieden.

Een PAGO is geen gezondheidsonderzoek, het doel is eventuele risico's van het werk te voorkomen en te beperken. Het onderzoek wordt uitgevoerd door een bedrijfsarts, eventueel in dienst van een Arbodienst. Deelname aan de PAGO is vrijwillig. Alleen als de werknemer dit wil, bespreekt hij de uitkomst van het onderzoek met de werkgever.

Keuringsverbod bepaalde verzekeringen

Werknemers mogen niet worden gekeurd voor verzekeringen die zij via de werkgever kunnen of moeten afsluiten. Het gaat om de volgende verzekeringen:

  • pensioenverzekering (zie ook onder);
  • aanvullende arbeidsongeschiktheidsverzekering;
  • verzekeringen die de werkgever afsluit om het financiŽle risico van de werknemer bij ziekte en arbeidsongeschiktheid te beperken.

Een uitzondering geldt voor wijzigingen in een pensioenverzekering, bijvoorbeeld als de werknemer het ouderdomspensioen wenst om te zetten in een nabestaandenpensioen.

Vragengrens

Een andere uitzondering betreft de 'vragengrens'. Boven een verzekerd bedrag van Ä 160.000 (de 'vragengrens') moet de verzekerde voor een overlijdensrisicoverzekering vaak een medische keuring ondergaan. Beneden dat bedrag hoeft de betrokkene van de verzekeraars alleen maar een gezondheidsverklaring in te vullen. Die verklaring kan aanleiding geven tot een nader onderzoek. Iemands rechten bij een keuring voor een verzekering zijn vastgelegd in de WGBO (Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst) en de WMK (Wet op de Medische Keuringen). Alleen artsen mogen medische keuringen uitvoeren. De keuringsarts mag niet de huisarts of specialist zijn.
De verzekeraars zijn gebonden aan het Protocol Verzekeringskeuringen (2011).

Sollicitatiegesprek

Hoewel in 'normale' situaties geen medische keuring plaats vindt, is het niet toegestaan dit te compenseren door tijdens het sollicitatiegesprek vragen over de gezondheid te stellen. De toekomstige werknemer van zijn kant mag echter geen gezondheidsklachten verzwijgen die hem zullen hinderen in het uitoefenen van zijn functie, de zogeheten mededelingsplicht. Uit jurisprudentie is gebleken dat de kantonrechter in dergelijke gevallen een ontslag billijkt.

Medisch dossier

Een werkgever mag het medisch dossier van zijn werknemers niet inzien. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) vindt het medisch beroepsgeheim en het recht op privacy zwaarder wegen dan het recht op een eerlijk proces. Een medisch dossier mag wel, via de rechter, door een onafhankelijke deskundige worden onderzocht. De lidstaten van de Europese Unie zijn verplicht uitspraken van dit Hof na te leven c.q. uit te voeren.

Terug naar de bedoeling

Op initiatief van De Nieuwe Bedrijfsarts is op 18 maart 2014 Terug naar de Bedoeling (TB) opgericht. Een platform van een voor bedrijfsartsen, die innovatief, ondernemend, adviserend en organisatiegericht te werk (willen)gaan, met als motto: dat kan anders, dat kan beter (Bron: De Nieuwe Bedrijfsarts, 31 mrt. 2014).

Weigeren keuring grond voor ontslag

Als een werknemer weigert om mee te werken aan een keuring die voor het uitvoeren van bepaalde werkzaamheden verplicht is, mag de werkgever hem op staande voet ontslaan. Aldus het Gerechtshof 's-Hertogenbosch, 10 juni 2014.

Instanties omzeilen medisch beroepsgeheim

Instanties als het UWV, gemeenten, verzekeraars en Arbodiensten vragen mensen onnodig om hun medische dossier. Dat gebeurt in een derde van de gevallen, blijkt uit een peiling waarvan patiŽntenfederatie NPCF vanavond de resultaten naar buiten bracht. De instanties omzeilen daarmee het medisch beroepsgeheim, stellen de NPCF en de landelijke artsenfederatie KNMG in een gezamenlijke verklaring (Bron: AD / ANP, 7 sept. 2014).

Verschil geregistreerde bedrijfsarts en arbo-arts

Een bedrijfsarts heeft een opleiding arbeid en gezondheid doorlopen bij een instelling die door de SGRC (Sociaal Geneeskundige Registratie Commissie) erkend is als opleidingsinrichting bedrijfsgeneeskunde. De opleiding duurt vier jaar bij een fulltime dienstverband. De bedrijfsarts is specialist arbeid en gezondheid, een sociaal-geneeskundige specialisatie op het gebied van arbeidsomstandigheden, preventie, advisering en belasting-belastbaarheid. De titel bedrijfsarts is voorbehouden aan de medisch deskundigen die geregistreerd zijn in het Register van Sociaal Geneeskundigen. Om geregistreerd te blijven moet een bedrijfsarts voldoen aan strikte nascholing- en visitatieverplichtingen waarna iedere 5 jaar een herregistratie verzoek moet worden ingediend. Voor de nascholig is de beroepsvereniging (NVAB) verantwoordelijk.  

De titel bedrijfsarts is een wettelijk beschermde titel. In artikel 17 lid 1 van de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (Wet BIG) is bepaald dat het recht om een specialisten titel te voeren voorbehouden is aan degenen die zijn ingeschreven in het betreffende erkende specialisten register.

De term arbo-arts  is een niet wettelijk vastgelegd begrip en zegt niets over de ervaring, opleiding en deskundigheid van de arts. Het geeft alleen aan dat de arts bij een arbodienst werkt als basisarts of als anios zonder extra aanvullende opleiding in de arbodienstverlening werkt. Niet geregistreerde bedrijfsartsen werken in de praktijk onder supervisie van een geregistreerde bedrijfsarts. Voor arbo-artsen gelden dus geen verplichte nascholingseisen zoals die wel gelden voor bedrijfsartsen.

Genetische tests onderdeel van het gezondheidsbeleid?

In de Verenigde Staten overweegt een aantal grote bedrijven om genetische tests onderdeel te maken van het gezondheidsbeleid. Met de uitkomsten van deze tests, in combinatie met coaching over voeding en beweging, worden medewerkers geholpen bij afvallen en een gezondere levensstijl en worden ernstige aandoeningen zoals diabetes en hartfalen voorkomen.

Werkgever kiest voor fitte werknemer

Duurzame inzetbaarheid staat steeds meer in de belangstelling, een logisch gevolg van onder meer de vele wetten die maken dat arbeidsongeschiktheid de werkgevers veel geld kost. Een stap verder is dat onderzoeksinstituut IZA signaleert dat werkgevers steeds vaker voor nieuw personeel kiezen dat van meet af aan fit is.

Dit laatste staat op gespannen voet met Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (WGBH/CZ). Ook zal de medische keuring niet mogen worden ingezet om alleen fit personeel aan te stellen. En tenslotte, wat te denken van de quotumregeling, onderdeel van de nieuwe Participatiewet, die bedrijven verplicht om tenminste 5% arbeidsgehandicapten in dienst te hebben?

UWV krijgt er 40 tot 50 keuringsartsen bij

Het UWV krijgt er veertig tot vijftig keuringsartsen bij om achterstanden bij de uitkeringsinstantie weg te werken. Minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken heeft de uitbreiding aan de Tweede Kamer gemeld. De artsen worden opgeleid om van duizenden mensen met een arbeidsongeschiktheidsuitkering te beoordelen of ze daar nog wel recht op hebben. (Bron: Z24, 6 feb. 2016)

Bepalingen aanstellingskeuringen vaak niet nageleefd

De Commissie Klachtenbehandeling Aanstellingskeuringen (CKA) constateert in haar jaarverslag 2015 opnieuw dat de Wet op de medische keuringen (Wmk) en de bepalingen daarin met betrekking tot aanstellingskeuringen, niet altijd worden nageleefd.

In veel gevallen heeft het onjuist toepassen van de wet te maken met onvoldoende kennis, of het bestaan van misverstanden bij de werkgever en/of sollicitanten. Om die reden heeft de CKA eind 2015 een informatiecampagne gehouden. In 2016 zal de CKA verder gaan op de ingezette weg om werkgevers en sollicitanten goed te informeren.

Lancering campagne voor meer bedrijfsartsen

Op 10 oktober 2016 is de campagne Bedrijfsarts worden. De campagne biedt studenten, basisartsen en zij-instromers een moderne inkijk in het beroep en hoopt daarmee de instroom in de opleiding tot bedrijfsartsen te vergroten.

Gedurende de 10 weken durende campagne vertellen tien ambassadeurs over hun werk als bedrijfsarts. De tien ambassadeurs zijn een mix van artsen in opleiding en geregistreerde bedrijfsartsen. Zij zullen de komende tien weken op meerdere manieren van zich laten horen en zien. Dat doen ze via onder andere blogs, vlogs en reportages op de site www.bedrijfsartsworden.nl, maar ook via Instagram, Facebook  en LinkedIn. Ook maken de artsen tijd vrij voor meeloopdagen, kennismakingsgesprekken, voorlichting aan studieverenigingen en gastcolleges. (Bron: Min. SZW, 10 okt. 2016) 

Nieuwe animatie maakt rol van bedrijfsarts inzichtelijk

De bedrijfsarts staat centraal in een nieuwe videoanimatie op het Arboportaal. In minder dan twee minuten wordt de rol van de bedrijfsarts uitgelegd.

Veel werknemers weten niet wat een bedrijfsarts nu precies doet en waarvoor werkenden hier terecht kunnen. Ook zijn niet alle werkgevers bekend met de wettelijke rol van de bedrijfsarts en voldoen ze mogelijk niet aan alle verplichtingen. Met de veranderingen in de Arbowet in 2017 zal de rol van de bedrijfsarts belangrijker worden. Daarom is deze animatie gemaakt. (Bron: Arboportaal, 12 jan. 2017)

Kosten medische keuring niet aftrekbaar als scholingsuitgaven

Belanghebbende, X, heeft eind 2009 zijn vliegbrevet gehaald. In 2012 volgt X een programma om dit vliegbrevet te kunnen behouden. Onderdeel van dit programma is een medische keuring. In geschil is of de kosten van het programma (Ä 1.986) aftrekbaar zijn als scholingsuitgaven.

Uit de wetsgeschiedenis en jurisprudentie van de Hoge Raad blijkt dat de uitgaven betrekking moeten hebben op het studeren voor het beroep zelf. (Bron: Jurisprudentie, 9 mrt. 2018)

Gerelateerde artikelen en/of partner bijdragen:
Gerelateerd nieuws en/of opinies:


 Wet op de loonvorming    Wet Werk en Zekerheid (WWZ)