Identiteitsbewijs    Ketenbepalingen 


Inspectie SZW

Datum laatste wijziging: 15 september 2019  |  Trefwoorden: Inspectie SZW, Jaarplan, Arbo

Inhoud

  1. Organisatie
  2. Hoofdtaken van de Inspectie SZW
  3. Tewerkstelling vreemdelingen
  4. Ander taken
  5. Meldpunt
  6. Maatregelen
  7. Boetes
  8. In beslagname administratie
  9. Inspectievakantie
  10. Check eigen bedrijf door bril arbeidsinspecteur
  11. Gegevens gecontroleerde bedrijven stapsgewijs openbaar
  12. Zijn arbeidsinspecties wel goed bezig?
  13. Meerjarenplan 2015-2018
  14. Minder inspecties arbeidsomstandigheden in 2015
  15. Arbeidsinspectie moet beter
  16. Keurmerk geen garantie voor naleven wet
  17. Arbo in bedrijf 2014
  18. Jaarplan 2016
  19. Nieuw werkterrein: naleving CAO
  20. Weten of uw bedrijf eerlijk werkt
  21. Vijftien jaar werken, 7 dagen per week, nooit vakantie
  22. Eindrapportage toezicht Inspectie SZW bij overheidsdiensten
  23. Jaarverslag 2015 Inspectie SZW
  24. Werken in agrarische sector vaak onveilig en niet eerlijk
  25. Horecabedrijven en detailhandel betalen 5,5 miljoen euro boete
  26. Aantal ongevallen in de bouw sterk toegenomen
  27. Aanpak van agressie bij woningcorporaties en gerechtsdeurwaarders verbeterd
  28. Online tool kan te hoge werkdruk en ongewenst gedrag meten
  29. Veiligheidsinformatiebladen vaak niet in orde
  30. Schadeclaims voor gemiste vakantiedagen
  31. Gezond en veilig werk bij nieuwe zorginstellingen
  32. Jaarplan 2017: maatschappelijk effect centraal
  33. Inspectie SZW zit zelf óók fout
  34. Jaarverslag 2016 Inspectie SZW: meer dodelijke ongevallen en uitbuiting werknemers
  35. Jaarplan 2018
  36. Inspectie SZW ontrafelt schijnconstructies
  37. Meer intensieve aanpak arbeidsuitbuiting en gevaarlijke stoffen
  38. Jaarplan 2019
  39. Inzicht bedrijfsactiviteiten: wijzigingen NEN 4400-1 en NEN 4400-2
  40. Horecaondernemers riskeren sluiting na boete van Inspectie SZW
  41. Meerjarenplan 2019-2022
  42. Maaltijdbezorgers in de picture
  43. Oprichting Europese Arbeidsautoriteit (ELA)
  44. Jaarverslag Inspectie SZW 2018
  45. In 2019 nog steeds onvoldoende naleving Arbo
  46. Inspectie SZW: geen boete wel veiligheidsplan
  47. Beleidsregel boeteoplegging Arbo-wetgeving aangescherpt

Organisatie

Op 1 januari 2012 zijn de Arbeidsinspectie (AI), Inlichtingen- en Opsporingsdienst (SIOD) en Inspectie Werk en Inkomen (IWI) samengevoegd tot één inspectiedienst voor het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). De nieuwe naam is Inspectie SZW.

Hoofdtaken van de Inspectie SZW

Veilige en gezonde arbeidsomstandigheden worden belangrijk gevonden in Nederland. In de eerste plaats voor het welzijn van werknemers, maar dit is evenzeer in het belang van het bedrijfsleven. Gezonde werknemers dragen immers bij aan een gezond bedrijfsklimaat. Op de naleving van de wetgeving op het terrein van de arbeidsbescherming wordt toezicht gehouden door de Inspectie SZW.

Tewerkstelling vreemdelingen

Voor het bestrijden van illegale tewerkstelling biedt de Wet arbeid vreemdelingen de wettelijke grondslag. De AI houdt hier toezicht op en is met de opsporing van verschillende vormen van arbeidsmarktfraude* belast. Hiermee wordt de Nederlandse arbeidsmarkt beschermd en wordt oneerlijke concurrentie tegengegaan. Ook de Wet minimumloon en minimum vakantiebijslag is een pijler in deze aanpak en ook hier is het de AI die met het toezicht is belast.

* Zie ook subrubriek Fraude.

Andere taken

Andere belangrijke taken van de Inspectie SZW zijn:

  • handhaving van de wet- en regelgeving op het terrein van arbeid;
  • het onderzoeken van meldingen van ernstige ongevallen;
  • het onderzoeken van meldingen van klachten van werknemers;
  • het verlenen van vrijstellingen en ontheffingen op onderdelen van de Arbeidstijdenwet;
  • monitoring en beleidsinformatie;
  • voorlichting over Arbo aan sectoren (Arbobranchebrochures).

De belangrijkste wetten en besluiten waarop de Inspectie SZW toezicht houdt zijn:

  • de Arbeidsomstandighedenwet
  • de Arbeidstijdenwet
  • de Warenwet
  • de Wet Arbeid Vreemdelingen
  • de Wet Minimumloon en minimum vakantietoeslag
  • het Besluit Risico's Zware ongevallen (Bron: Inspectie SZW)

Meldpunt

Zoals hierboven gezegd, houdt de Inspectie SZW toezicht op naleving van de Arbowet. Vanaf 2009 heeft de Inspectie SZW één meldpunt. Werkgevers en werknemers kunnen hier terecht voor (soms verplicht):
  • het melden van ernstige arbeidsongevallen¹ (in voorkomende gevallen is deze mondelinge melding verplicht);
  • het melden van andere meldingsplichtige informatie, bijvoorbeeld asbestverwijdering, kinderarbeid of duikarbeid;
  • het indienen van klachten over de arbeidsomstandigheden (o.m. pesten en seksuele intimidatie), arbeidstijden, of betaling onder het minimumloon van werknemers;
  • aanwijzingen voor discriminatie (vanaf half juli 2009);
  • het doorgeven van tips over het in dienst hebben van vreemdelingen zonder over de daarvoor vereiste tewerkstellingsvergunning te beschikken;
  • het stellen van vragen die op het terrein van de Inspectie SZW liggen.

¹ Een ongeval is ernstig als er een dodelijke afloop, naar verwacht blijvend lichamelijk of geestelijk letsel is en/of ziekenhuisopname noodzakelijk is.  

Maatregelen

Afhankelijk van de aard van de waargenomen overtreding(en), kan de Inspectie SZW, in volgorde van ernst, maatregelen tegen de betrokken onderneming treffen:

  • het maken van een afspraak over het opheffen van de overtreding;
  • het geven van een officiële waarschuwing;
  • het geven van een bevel tot onmiddellijke stillegging van het werk of werkzaamheden;
  • het stellen van een eis tot naleving van de wet;
  • het aanzeggen van een bestuurlijke boete;
  • het aanzeggen van een proces-verbaal (strafrechtelijk);
  • het aanzeggen van een last onder dwangsom.

Bij grove nalatigheid kan de directie persoonlijk aansprakelijk worden gesteld.

Boetes

Bij overtreding kan de Inspectie SZW een boete opleggen, hiervoor zijn regels. In de eerste plaats kijkt de Inspectie SZW welke maximale boete er bij de geconstateerde overtreding hoort. De inspectie heeft namelijk voor elk beboetbaar feit een boetenormbedrag opgesteld. De boetenormbedragen per werknemer per dag lopen uiteen van € 90 tot € 4.500.

De tweede stap is het vaststellen met welke factor het boetenormbedrag vermenigvuldigd moet worden voor de grootte van de onderneming. Tot vijftig medewerkers geldt een factor 0,33 en tussen de vijftig en 250 werknemers een factor 0,66. Ondernemingen die meer dan 250 medewerkers hebben, betalen het volledige bedrag. In de derde plaats kan het boetenormbedrag verhoogd worden met:

  • 50% als overtreding voorkomt op de lijst met ernstige overtredingen in de bijlage bij beleidsregel 33 van de Arbowet;
  • 50% als meer dan tien werknemers worden blootgesteld aan het gevaar. Dit geldt niet voor administratieve bepalingen zoals het niet hebben van een RI&E;
  • 100% als meer dan vijftig werknemers worden blootgesteld aan het gevaar. Ook dit geldt niet voor administratieve bepalingen.

De totale boete bedraagt nooit meer dan € 45.000. Als er sprake is van zogeheten recidive - dat is herhaling van dezelfde overtreding - wordt het boetebedrag verhoogd met 50%.

Ook individuele werknemers kunnen een boete krijgen, bijvoorbeeld het niet dragen van gehoorbescherming bij blootstelling aan lawaai van meer dan 85 dB(A). De boete voor een werknemer bedraagt maximaal € 225.

In beslagname administratie

De Inspectie SZW heeft meer bevoegdheden gekregen om onderbetaling van het minimumloon aan te pakken. Zo mag de Inspectie SZW sinds 12 februari 2011 de bedrijfsadministratie in beslag nemen als zij vermoedt dat het bedrijf de regels rond minimumloon overtreedt. Hiervoor is de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag aangepast.

Inspectievakantie

Bedrijven die hebben bewezen dat zij zich aan de wet houden, krijgen vanaf eind 2011 maximaal 2 keer per jaar bezoek van een rijksinspecteur (inspectievakantie). Een bedrijf komt hiervoor in aanmerking als in de 3 jaar daarvoor geen grote overtredingen zijn geconstateerd tijdens de inspectiebezoeken. Ook mogen in die periode geen (terechte) klachten of signalen zijn binnengekomen over overtredingen. Meer informatie is te vinden op Internet.

Check eigen bedrijf door bril arbeidsinspecteur

Op een site van de arbeidsinspectie kunnen werkgevers zelf controleren of ze voldoen aan de regels voor veilige werkomstandigheden. Overigens blijft de Inspectie SZW gewoon controleren. Maar met de website www.zelfinspectie.nl als checklist kan de werkgever zorgen dat zijn werkomstandigheden op peil zijn.

Gegevens gecontroleerde bedrijven stapsgewijs openbaar

De Inspectie SZW gaat de inspectiegegevens van individuele bedrijven stapsgewijs meer openbaar maken. Doel hiervan is om volledige en betrouwbare informatie over controles te bieden, aldus het wetsontwerp uit 2014. In eerste instantie gaat het om overtredingen waar milieu-informatie een rol speelt, zoals bij bedrijven die asbestregels overtreden. Ook meer gegevens over controles bij bedrijven die vallen onder het Besluit Risico Zware Ongevallen (BRZO) worden openbaar. Dit zijn ondernemingen die werken met grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen. Hierin heeft het ministerie van Infrastructuur en Milieu het voortouw.

In de toekomst wil het kabinet dat ook bedrijven die zich bijvoorbeeld schuldig maken aan onderbetaling of illegale tewerkstelling met naam en toenaam bekend worden gemaakt.

Zijn arbeidsinspecties wel goed bezig?

De Europese Commissie (EC) wil dat lidstaten gaan kijken of hun arbeidsinspecties naar behoren functioneren en of regels om werknemers te beschermen worden gehandhaafd. Dit stelt de Europese Commissie in een nieuw "Strategisch kader voor gezondheid en veiligheid op het werk 2014–2020". Een andere maatregel die hierin wordt voorgesteld is praktische steun aan kleine en zeer kleine ondernemingen, bijvoorbeeld met online-hulpmiddelen, zodat die beter aan de gezondheids- en veiligheidsvoorschriften kunnen voldoen.

In Nederland bestaan zulke online-hulpmiddelen al. Dat wil echter niet zeggen dat ons land de oproep tot zelfkritisch onderzoek wel naast zich neer kan leggen. Er bestaan al jarenlang klachten over de capaciteit van de arbeidsinspectie, ook sinds die met andere inspectiediensten is samengevoegd tot de ISZW. Na een zeer kritische uitzending van tv-programma Zembla (mei 2011) heeft de FNV die zorgen aanhangig gemaakt bij de International Labour Organization (ILO).

Meerjarenplan 2015-2018

Het Meerjarenplan 2015-2018 en het Jaarplan 2015 van de Inspectie SZW zijn aangeboden aan de Tweede Kamer.

Prioriteit voor de Inspectie SZW blijft het aanpakken van ernstige misstanden en notoire overtreders. Daarbij is in 2015 speciale aandacht voor bedrijven waar de Inspectie in het recente verleden handhavend heeft opgetreden. Als de zaken niet op orde zijn, dan volgt een maatregel zoals een boete of een stillegging. Hierbij maakt de Inspectie gebruik van de mogelijkheden van de Wet aanscherping handhaving en sanctiebeleid SZW-wetgeving (Wahss), die op 1 januari 2013 in werking is getreden (Bron: Inspectie SZW, 16 sept. 2014).

Minder inspecties arbeidsomstandigheden in 2015

Het aantal inspecties en onderzoeken op het gebied van arbeidsomstandigheden neemt in 2015 af tot 16000 in 2015 (2014: 17500) doordat de Inspectie minder menskracht beschikbaar heeft (160 ft minder ten opzichte van 2013). De Inspectie SZW zal selectiever onderzoek doen naar bedrijfsongevallen, klachten of tips over arbeidsomstandigheden en het aantal prioritaire sectoren waar de Inspectie uit eigen beweging onderzoek doet terugbrengen in aantal.

Arbeidsinspectie moet beter

CNV, FNV en VCP maken zich grote zorgen over de beperkte capaciteit, kennis en werkwijze van de Inspectie SZW. In een brief vragen de vakcentrales aan de Tweede Kamer om de regering op te roepen maatregelen te nemen ter verbetering van de Inspectie SZW.

De internationale arbeidsorganisatie ILO heeft, na een klacht van de Nederlandse vakcentrales, onderzoek verricht naar de Nederlandse Inspectie SZW. In een rapport doet de ILO een reeks aanbevelingen over het functioneren van de Inspectie SZW. De ILO beveelt aan dat er meer inspecties worden verricht en de inspecteurs worden bijgeschoold op het terrein van chemische stoffen en psychosociale risico’s op het werk. Daarnaast constateert de ILO dat er te weinig onaangekondigde inspecties zijn en te weinig inspecties plaatsvinden bij het MKB. Het systeem voor de rapportage van beroepsziekten toont gebreken en stelt de Inspectie SZW niet in staat om accuraat op te treden. Ook worden basale wettelijke bepalingen voor preventief beleid niet nageleefd, zoals het verplicht aanstellen van een preventiemedewerker1 en het
uitvoeren van een risico-inventarisatie.

1 Bedrijven zijn verplicht om minimaal één preventiemedewerker aan te stellen. In ondernemingen met maximaal 25 werknemers, mag de werkgever deze rol ook zelf vervullen.

Keurmerk geen garantie voor naleven wet

De Inspectie SZW haalt onder andere de ervaringen in de asbestsector en de ervaringen met het SNA-keurmerk in de uitzendsector aan. Uit de handhavingscijfers (2015) van de Inspectie blijkt dat deze keurmerken nog geen garantie zijn dat de wet wordt nageleefd.

De toezichthouders zien als een van de mogelijke oorzaken van problemen de klantrelatie tussen de instelling die het certificaat afgeeft en degene die het krijgt. Daardoor is er druk om goedkoop te werken.

Arbo in bedrijf 2014

Veel werkgevers komen hun verplichtingen uit de arbowetgeving niet na. Dat blijkt uit het rapport ‘Arbo in bedrijf 2014’ van de Inspectie SZW. Zo heeft meer dan de helft van de werkgevers geen risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) en 57% heeft geen preventiemedewerker aangesteld. Ook vindt er in veel organisaties nog geen overleg met de OR of PVT over het arbobeleid plaats. (Bron en meer: Rendement, 11 mrt 2015)

Jaarplan 2016

Enkele aandachtspunt uit dit jaarplan: De aanpak van te hoge werkdruk, agressie en pesten van collega’s. De Inspectie schaart zaken als werkdruk en discriminatie onder de noemer psycho-sociale arbeidsbelasting. Meer dan een derde deel van het ziekteverzuim heeft hiermee te maken. Alleen al met werkdruk en werkstress zijn jaarlijks 6 miljoen verzuimdagen gemoeid.
In 2016 controleert de Inspectie of werkgevers genoeg doen aan het voorkomen van psychische klachten bij werknemers. Zij richt zich vooral op hardnekkige overtreders. De inspecteurs laten niet los tot een overtreding is opgelost en sprake is van structurele zorg voor goede werkomstandigheden.

Nieuw werkterrein: naleving CAO

De Inspectie SZW krijgt vanaf 2016 er een nieuwe taak bij: toezicht houden op de naleving van de CAO’s, dit uit haar Jaarplan 2015. Zowel werknemers als werkgevers kunnen ook een onderzoek aanvragen.

Weten of uw bedrijf eerlijk werkt

De Inspectie SZW heeft een nieuwe, digitale ‘tool’ ontwikkeld waarmee werkgevers en opdrachtgevers eenvoudig kunnen checken aan welke regels zij moeten voldoen. En krijgen zij tips om het snel te regelen. De zelfinspectie ‘eerlijk werken’ is ook te gebruiken op computer, tablet en smart phone. (Bron: Belastingdienst, 19 apr. 2016)

Red: Op zich prima dat de Belastingdienst aan ondernemingen een handreiking geeft om na te gaan waar de manco's nog zitten. De zinssnede 'weten of uw bedrijf eerlijk werkt' is echt stuitend, we gaan er niet verder op in.

Vijftien jaar werken, 7 dagen per week, nooit vakantie

Het ministerie SZW meldt dat de Inspectie SZW andermaal talrijke overtredingen bij bedrijven aantrof, zoals het bekende rijtje:

  • Geen tewerkstellingsvergunning
  • Onderbetaling;minimumloon en minimum vakantiebijslag
  • Overtredingen arbeidstijden
  • Het ontvangen van loon en tevens uitkering van de gemeente of van het UWV

Bijzonder is de volgende overtreding: bij een horecaonderneming werkte sinds 2010, 7 dagen per week een werkneemster, die naar eigen zeggen nog nimmer een dag vrij had gehad.

Eindrapportage toezicht Inspectie SZW bij overheidsdiensten

De afgelopen jaren hebben overheidsdiensten op aandringen van de Inspectie SZW hard gewerkt aan een veilige werkomgeving voor hun werknemers. Daarin is veel verbeterd. Vooral is aandacht besteed aan de aanpak van agressie. Dit staat in de “Eindrapportage Programma Overheidsdiensten” dat op 10 mei 2016 door de Inspectie SZW openbaar is gemaakt.

De Inspectie SZW heeft al eerder haar resultaten bij onderzoeken onder politiemensen, brandweermensen, gerechtsdeurwaarders en gevangenisbewaarders openbaar gemaakt. Deze eindrapportage is nu de afronding van dit programma. Het is de verantwoordelijkheid van werkgevers om de verbeteringen vast te houden en te ontwikkelen. De Inspectie blijft daar waar het noodzakelijk is controleren.

Jaarverslag 2015 Inspectie SZW

Naleving van arboregels in hoog risico sectoren blijkt nog relatief laag. Efficiënt produceren is in veel sectoren belangrijker dan gezond en veilig werken. Dat blijkt uit het jaarverslag 2015 van de Inspectie SZW. Dit komt onder meer door concurrentiedruk, onwetendheid en onkunde over de toepassing van arboregels. Van de bedrijven die geen vereiste RI&E hebben, zegt 67 procent de arbowetgeving en de RI&E-verplichting niet te kennen.

Werken in agrarische sector vaak onveilig en niet eerlijk

In de agrarische sector wordt nog steeds onveilig en niet eerlijk gewerkt. Bijna de helft van de door de Inspectie SZW gecontroleerde bedrijven begaat overtredingen als het gaat om veilig werken. Een kwart van de bedrijven betaalt zijn werknemers niet voldoende of laat ze te lang werken. Opmerkelijk is dat in deze sector tweederde van de werknemers niet de Nederlandse nationaliteit heeft. Dit blijkt uit controles van de Inspectie SZW bij 512 bedrijven in de agrarische sector.

In de glastuinbouw overtreden relatief veel bedrijven de wet. Door de forse, internationale, concurrentie zijn de bedrijven voortdurend op zoek naar kostenreductie. Dit bevordert de zorg voor goede arbeidsomstandigheden niet, zowel op het vlak van veilig en gezond werken als op het terrein van loon en arbeidstijden. (Bron: Rijksoverheid, 5 jul. 2016)

Horecabedrijven en detailhandel betalen 5,5 miljoen euro boete

Ruim 20% van de geïnspecteerde horecabedrijven en de detailhandel leven de wet niet goed na. Illegale tewerkstelling, onderbetaling en te lang werken zijn de overtredingen die de Inspectie SZW constateert. Het onderzoek betrof 1.914 horecaondernemingen en 1.326 detailhandels. In totaal is voor bijna 5,5 miljoen euro aan boetes opgelegd. Omdat de Inspectie risicogericht werkt is het onderzoek niet representatief voor de hele sector. (Bron: Rijksoverheid, 5 jul. 2016)

Aantal ongevallen in de bouw sterk toegenomen

In vergelijking met het eerste half jaar in 2015 is het aantal ernstige ongevallen in de eerste helft van 2016 met 14 % toegenomen en het aantal dodelijke ongevallen met 56 %. Het aantal in onderzoek genomen klachten en signalen is 16% hoger.

De weken voor de vakantie zijn een gevaarlijke periode waar extra aandacht voor de veiligheid nodig is, zeker nu het aantal ongevallen oploopt. Er is weliswaar geen officiële bouwvakvakantie meer, maar op veel bouwlocaties wordt het werk nog net even afgerond of wordt er extra hard gewerkt voordat het werk een aantal weken stil ligt. Dat geldt ook voor een aantal productiebedrijven. De Inspectie SZW roept werkgevers daarom op nu extra aandacht te besteden aan de veiligheid.

De meeste bouwvakkers komen in het ziekenhuis terecht, krijgen blijvend letsel of gaan dood door drie oorzaken: bij meer dan de helft van de ongevallen is de oorzaak het vallen van hoogte of gelijke hoogte (struikelen), bijna een kwart wordt getroffen door voorwerpen, producten of andere onderdelen en 15% krijgt een ernstig ongeval door contact met machines, gereedschap en voertuigen op de bouwplaats. Extra aandacht is dus vooral nodig als het gaat om valbeveiliging en juist gebruik van steigers en trappen, het voorkomen dat er voorwerpen en bijvoorbeeld onderdelen die van steigers afvallen en machineveiligheid. (Bron: Rijksoverheid, 6 juli 2016)

Aanpak van agressie bij woningcorporaties en gerechtsdeurwaarders verbeterd

Werknemers bij woningcorporaties en gerechtsdeurwaarders kunnen tijdens hun werk worden geconfronteerd met agressie en geweld. Daarom is het van belang dat deze organisaties hun medewerkers voldoende beschermen. Dat doen zij steeds beter, constateert de Inspectie SZW, die eind 2015-begin 2016 inspecties uitvoerde bij deze sectoren. Organisaties hebben vorm gegeven aan het agressie- en geweldbeleid, het opgenomen in het opleidingsprogramma en werk gemaakt van bewustwording. Daarnaast hebben werkgevers actie ondernomen bij ongewenste incidenten.

De Inspectie SZW controleerde of overtredingen die in 2013 en 2014 werden geconstateerd, waren opgeheven. In totaal bezocht de Inspectie SZW 49 locaties van grote en kleine woningcorporaties. Daar werden geen overtredingen meer geconstateerd. De Inspectie SZW voerde verder 71 inspecties uit bij gerechtsdeurwaarders. Daarvan waren tien locaties niet in orde. In de meeste gevallen was de Risico-Inventarisatie & -Evaluatie niet in orde en een enkele keer waren voorlichting en training aan medewerkers onvoldoende. (Bron: Redactie Rechtennieuws, 12 juli 2016)

Online tool kan te hoge werkdruk en ongewenst gedrag meten

Ruim een derde van het werkgerelateerde ziekteverzuim ontstaat door werkstress, onder andere door werkdruk en ongewenst gedrag op de werkvloer. Dit kost werkgevers veel geld. Daarom lanceerde de Inspectie SZW een online zelfinspectietool waarmee werkgevers door de bril van de inspectie naar hun organisatie kunnen kijken. Zij kunnen zelf checken of zij hun werknemers voldoende beschermen.

Veiligheidsinformatiebladen vaak niet in orde

Maar weinig bedrijven hebben de veiligheidsinformatiebladen (VIB's) in orde. In augustus 2016 start de inspectie van het SZW weer met controles. Met de VIB-checklist kun je als werkgever zelf kijken of jouw beschermingsmaatregelen op orde zijn.

De veiligheidsinformatiebladen zijn gemaakt om te kijken of er genoeg beschermingsmaatregelen zijn getroffen zodat werknemers niet ziek worden van het werken met gevaarlijke stoffen. Leveranciers van stoffen zijn verplicht een VIB mee te leveren. Toch bezitten veel bedrijven over oude VIB's of in sommige gevallen zijn deze bladen helemaal niet aanwezig. Ook worden er veel fouten op bladen gemaakt als verkeerde labelling of etikettering. (Bron: Arbo Portaal, aug. 2016)

Schadeclaims voor gemiste vakantiedagen

Het Agentschap SZW behandelt namens het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid schadeclaims van werknemers die bij ontslag na langdurige ziekte te weinig vakantiedagen uitbetaald hebben gekregen. Alle claims, die tot februari 2016 zijn ingediend, zijn inmiddels inhoudelijk in behandeling genomen. Dit betekent dat er voor die claims een schikkingsvoorstel, een afwijzing of een verzoek om de claim verder aan te vullen is verzonden. (Bron: Min. SZW, aug. 2016)

Red.: Wat moet het toch een warm gevoel geven om werkgevers die twee jaar (of langer) het salaris, vakantietoeslag en de transitievergoeding* aan de arbeidsongeschikte werknemer uitbetaalden, nog eens te mogen attenderen dat er ook nog de niet opgenomen vakantiedagen moeten worden betaald.

* De maximale hoogte van de transitievergoeding wordt vermeld in subrubriek Transitievergoeding (tabellen).

Gezond en veilig werk bij nieuwe zorginstellingen

Van half september tot eind december 2016 voert de Inspectie SZW inspecties uit bij nieuwe zorginstellingen. Daarbij controleert ze of deze werkgevers hun beleid voor gezond en veilig werk op orde hebben. Zo gaat de Inspectie na of de ‘nieuwe toetreders’ de wettelijk verplichte risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) hebben met het bijbehorende plan van aanpak. Daarbij is er speciale aandacht voor de aanpak van werkdruk en van agressie en geweld. Te hoge werkdruk en blootstelling aan agressie en geweld zijn veelvoorkomende oorzaken van psychosociale arbeidsbelasting. Dit zorgt voor zo’n 50% van het werkgerelateerde ziekteverzuim in de zorgsector.

Jaarplan 2017: maatschappelijk effect centraal

De Inspectie SZW richt zich meer op de maatschappelijke effecten van haar werk en maakt deze zichtbaar. Tot nu toe werd de effectiviteit van de Inspectie vooral beoordeeld aan de hand van het aantal uitgevoerde inspecties en de boetes die werden opgelegd. Maar een inspectie kan uren duren, dagen of weken. Een verantwoording met cijfers stimuleert daarbij korte inspecties, terwijl het de samenleving gaat om maximaal effect. Om die reden gaat de Inspectie SZW zich meer richten op deze maatschappelijke effecten. Aantallen inspecties, boeterapporten, rechercheonderzoeken en onderzoeksrapporten blijven belangrijk, maar zien we niet als doel op zich”.

Inspectie SZW zit zelf óók fout

De Inspectie heeft haar zaken zelf niet op orde. Dat is volgens de FNV de conclusie van een intern onderzoek dat door de inspectie zelf is uitgevoerd. Volgens de vakbond hebben de inspecteurs te vaak te maken met werkdruk, agressie en geweld. Bovendien zouden de inspecteurs onvoldoende worden getraind en is de inspectiedienst onderbemand.

De FNV maakt zich al jaren zorgen over het tekort aan inspecteurs. Het aantal in Nederland is veel lager dan in omringende landen. Extra wrang is volgens de FNV ook dat minister Asscher het tekort aan inspecteurs onderkent. De minister heeft zelf eind vorig jaar in de Kamer gezegd dat hij eigenlijk minstens honderd inspecteurs extra nodig heeft. (Bron: FNV, 20 jan. 2017)

Jaarverslag 2016 Inspectie SZW: meer dodelijke ongevallen en uitbuiting werknemers

Twee items die in het jaarverslag er uit springen: onderbetaling van werknemers en het stijgend aantal arbeidsongevallen:

  • In 2016 kwamen 70 mensen door arbeidsongevallen om het leven. Ook zien de inspecteurs en rechercheurs dat er werknemers uitgebuit worden.
  • Werkuren die niet worden uitbetaald, uurtarieven die niet kloppen en het ten onrechte inhouden van vergoedingen op het salaris.

(Bron: Rijksoverheid, 17 mei 2017)

Jaarplan 2018

Enkele passages uit het voorwoord:

Jaarlijks overlijden er in ons land circa 4100 mensen aan werkgerelateerde oorzaken. Door blootstelling aan schadelijke stoffen en dampen krijgen ze kanker, aandoeningen aan de long- en luchtwegen of aan het zenuwstelsel. Stress door hoge werkdruk zorgt voor hart- en vaatziekten. Aandoeningen die zich vaak pas na vele jaren openbaren.

Het aantal ongevallen zien we de laatste jaren stijgen. Te vaak omdat verzuimd wordt de juiste veiligheidsmaatregelen te nemen. Omdat de productie voor ging. Soms door onwetendheid. Door werkgevers die onvoldoende op de hoogte zijn van de wettelijke voorschriften. Of zien onze inspecteurs dat nieuwe eigenaren de specificaties van verouderde machines niet meer kennen. Met het risico dat een werknemer hier later de prijs voor betaalt.

In ons land lopen 600.000 mensen het risico op onderbetaling van het minimumloon. Het mogelijk aantal slachtoffers is naar schatting 24.000. En uit onze opsporingsonderzoeken blijkt dat het aantal slachtoffers stijgt. Het is een belangrijk signaal waar we – in combinatie met het toenemende aantal arbeidsongevallen – aandacht voor hebben gevraagd bij branches, werkgevers en het parlement. (Bron: Inspectie SZW, 13 dec. 2017)

Inspectie SZW ontrafelt schijnconstructies

De afgelopen jaren zijn er door de Inspectie SZW 157 onderzoeken gedaan naar schijnconstructies. In 61 gevallen konden er overtredingen worden vastgesteld. De boete die gegeven is loopt in de miljoenen euro’s.

In acht gevallen is het dossier overgedragen aan het Openbaar Ministerie voor nader strafrechtelijk onderzoek. Zo heeft de Inspectie SZW onwenselijke constructies ontrafeld in onder meer de 24-uurszorg, werkconstructies met schijnzelfstandigen en gefingeerde dienstverbanden. (Bron en meer: Brisk, 29 okt. 2018)

Meer intensieve aanpak arbeidsuitbuiting en gevaarlijke stoffen

Het kabinet investeert de komende jaren structureel € 50,5 miljoen per jaar extra in de handhavingsketen van de Inspectie SZW. Dat schrijft staatssecretaris Van Ark vandaag aan de Tweede Kamer.

Het geld wordt onder meer ingezet ter bevordering van een eerlijke arbeidsmarkt, waarin werknemers gezond en veilig kunnen werken. Zo komt er extra geld voor de aanpak van schijnconstructies waaronder schijnzelfstandigheid en voor het tegengaan van arbeidsmarktdiscriminatie. Belangrijk is ook dat de aanpak van blootstelling aan gevaarlijke stoffen flink wordt versterkt. (Bron: Min. SZW, 31 okt. 2018)

Jaarplan 2019

Een passage die tegelijk een (heel) korte samenvatting is: 
Het komende jaar zullen we ook verder gaan met de werving van extra inspecteurs en rechercheurs.  Dit in verband met de groei van onze Inspectie, die mogelijk is dankzij de steun uit het regeerakkoord.  De eerste nieuwe collega’s hebben we dit jaar begroet. In dit jaarplan stellen een aantal van hen zich aan u voor. Ze worden ingezet op de thema’s waar onze prioriteiten liggen: Het bestrijden van oneerlijk werk met onderbetaling en uitbuiting. Het verminderen van de risico’s van blootstelling aan gevaarlijke stoffen. En het herstel van de balans tussen ongevalsonderzoeken en het uitvoeren van preventieve inspecties.

(Bron: Inspectie SZW, 15 nov. 2018)

En verder: De benodigde wetswijziging voor de bevoegdheid van de Inspectie SZW om toezicht te houden op het werving en selectiebeleid in verband met arbeidsmarktdiscriminatie, wordt nu ter hand genomen. De Inspectie gaat wel al vanaf 2019 verkennend inspecteren.

Inzicht bedrijfsactiviteiten: wijzigingen NEN 4400-1 en NEN 4400-2

Met ingang van 1 januari 2019 worden er wijzigingen in het SNA-keurmerk doorgevoerd (NEN 4400-1 en NEN 4400-2). Vanaf deze datum zult u verschillende bedrijfsactiviteiten gegroepeerd inzichtelijk uit uw administratie moeten laten blijken.

De Stichting Normering Arbeid (SNA) wil een beter inzicht krijgen in de bedrijfsactiviteiten die uw onderneming ontplooit. Om deze reden wordt normelement 4.2.1 in de normen NEN 4400-1 en 4400-2 met ingang van 1 januari 2019 als volgt geformuleerd: “Voorts moet de onderneming inzicht geven in de bedrijfsactiviteiten die door de onderneming worden uitgevoerd, waarbij de verschillende bedrijfsactiviteiten gegroepeerd uit de financiële administratie moeten blijken”.

Op basis van uw financiële administratie moet inzichtelijk worden gemaakt welke bedrijfsactiviteiten binnen uw onderneming worden ontplooid. Het kan bijvoorbeeld zo zijn dat u uitzendkrachten ter beschikking stelt aan een inlener, maar daarnaast ook uitzendkrachten in- en doorleent of opdrachten verstrekt aan ZZP’ers. De daarmee gemoeide kosten en omzet dient u per soort (gegroepeerd) te specificeren. (Bron: Mazars, 7 dec, 2018)

Horecaondernemers riskeren sluiting na boete van Inspectie SZW

Amsterdamse horecaondernemers die de regels voor eerlijk werk overtreden, riskeren sluiting van hun zaak. De gemeente kan hun horecavergunning intrekken en eventuele vergunningen voor het openen van nieuwe zaken weigeren. Dat is het resultaat van een overeenkomst tussen de Inspectie SZW en de gemeente Amsterdam die per 1 januari 2019 van kracht gaat.

Ondernemers die bij de gemeente een vergunning aanvragen of willen verlengen, worden vooraf gewaarschuwd: de gemeente gebruikt gegevens van de Inspectie SZW om de aanvraag te beoordelen. Dit zal naar verwachting preventief werken. De Inspectie SZW bekijkt momenteel of zij de werkwijze naar andere gemeente kan uitbreiden. (Bron: Inspectie SZW, 21 dec. 2018)

Meerjarenplan 2019-2022

In het Meerjarenplan 2019-2022 van de Inspectie SZW is leidend het realiseren van meer maatschappelijk effect in samenwerking met anderen. Dit betekent dat de Inspectie werkgevers aanzet tot naleving van wet- en regelgeving die werkenden beschermen en een gelijk speelveld op de arbeidsmarkt creëren. In termen van de Inspectie: 'Het Meerjarenplan is gebaseerd op een uitgebreide geobjectiveerde risicoanalyse van de arbeidsmarkt. Dat betekent dat in het plan de meest risicovolle situaties op de arbeidsmarkt worden beschreven, waarbij de Inspectie verwacht een handhavende rol te hebben.'

Enkele concrete doelen:
  • handhaving van veilig, gezond en eerlijk werk
  • aanpak van fraude op de arbeidsmarkt intensiveren
  • bestrijding van arbeidsuitbuiting en onderbetaling
  • vermindering risico's van blootstelling aan gevaarlijke stoffen
  • herstel balans tussen ongevalsonderzoeken en preventieve inspecties
  • aanpak van arbeids(markt)discriminatie
  • aanpak informatiegestuurd werkenen 

Maaltijdbezorgers in de picture

Zeker twee keer per week is een maaltijdbezorger betrokken bij een verkeersongeluk. In totaal waren er in 2018 meer dan 100 maaltijdbezorgers betrokken bij een ongeluk. In de helft van deze gevallen werd er een slachtoffer met een ambulance naar het ziekenhuis vervoerd. Hoewel bij een ziekenhuisopname of als sprake is van blijvend letsel bedrijven verplicht zijn dit aan de Inspectie SZW te melden, gebeurde dat in 2018 slechts één keer.

Komt bij dat wie nog geen 16 jaar is, het verboden is als maaltijdbezorger op pad te gaan. De praktijk is anders.  

De Inspectie SZW is het beu en gaat in 2019 extra controles uitvoeren.

Oprichting Europese Arbeidsautoriteit (ELA) 

De oprichting van de Europese Arbeidsautoriteit (ELA) is in april 2019 door het Europees Parlement goedgekeurd. De nieuwe instantie, waarin de nationale arbeidsinspecties aan elkaar worden gekoppeld, moet de naleving van arbeidswetten controleren, zowel nationaal als Europees.

Het agentschap moet ervoor zorgen dat de nationale inspecties niet langs elkaar heen werken, met name bij grensoverschrijdende arbeid. Verbindingsofficieren van de arbeidsinspecties gaan straks in één gebouw samenwerken. Waar dat komt te staan, wordt later besloten. Minister Koolmees beschouwt de oprichting als 'grote winst' en een nuttig instrument om bijvoorbeeld arbeidsuitbuiting tegen te gaan.

Jaarverslag Inspectie SZW 2018

In het 83 pagina's tellende jaarverslag 2018 treft de lezer tal van weetjes en cijfers aan. Het verslag kan op een video worden gevolgd. 

Het verslag begint somber: 'Helaas namen in 2018 de risico’s op deze terreinen niet af. Door schijnconstructies en misstanden werden veel werkenden ernstig benadeeld of zelfs uitgebuit. En opnieuw nam het aantal meldingen van ernstige arbeidsongevallen toe.'

De Inspectie voerde in 2018 drie grote veranderingen door. Het aantal inspecteurs kon dankzij het regeerakkoord worden uitgebreid. Verder is de Inspectie omgeschakeld naar  programmatisch werken en is de beweging ingezet van 'streepjes naar effect'. Dit laatste is het sturen en verantwoorden op maatschappelijk effect als meerjarige ontwikkelopgave.

In 2019 nog steeds onvoldoende naleving Arbo

Het percentage bedrijven dat aan belangrijke arbo-regels voldoet, is veel lager dan het deel dat de regels niet naleeft. Wel is er in vergelijking met voorgaande jaren een voorzichtige positieve ontwikkeling te zien. In 2018 heeft een derde van de bedrijven een preventiemedewerker, bedrijfshulpverlening, een overeenkomst met een arbodienst en een inventarisatie gemaakt van de risico’s voor werknemers.

Van alle risico’s komt beeldschermwerk het meest voor, het speelt bij ruim de helft van de bedrijven. In de bouwnijverheid en de landbouw spelen relatief veel van de in 2018 gemeten arbeidsrisico’s. Werken op hoogte, hard geluid en trillingen komen het vaakst voor in de bouwnijverheid, terwijl kracht zetten, repeterende bewegingen en ongunstige of statische lichaamshouding het vaakst voorkomen in de landbouw. Van het totaal aantal bedrijven waar één of meerdere risico’s aanwezig is of zijn, heeft 60 tot 78 procent voldoende of goede maatregelen genomen om werknemers te beschermen. (Bron: Kamerbrief Van Ark, 12 jul. 2019)

Inspectie SZW: geen boete wel veiligheidsplan

Eerder kwam de Inspectie SZW er achter dat arbeidsongevallen regelmatig niet worden gemeld om boetegeld te besparen. Een riskante onderneming want op het niet-melden kan de boete juist extra hoog uitvallen.

In plaatst van een boete wordt in 2019 een pilot gehouden waarbij geen boete wordt gegeven maar wel de verplichting geldt een veiligheidsplan op te stellen. Het gaat om de categorie minder zware ongelukken.

Met medeweten van de Tweede Kamer, loopt nu een proef van de Inspectie SZW op vijftig plaatsen in Nederland. Eind 2019 wordt bezien of de veiligheidsplannen leiden tot meer veiligheid in bedrijven. Als dat zo is, zal het veiligheidsplan in de wet worden verankerd.      

Beleidsregel boeteoplegging Arbo-wetgeving aangescherpt

De Beleidsregel boeteoplegging Arbeidsomstandighedenwetgeving is per 23 juli 2019 gewijzigd naar aanleiding van jurisprudentie van de Raad van State. De wijziging houdt in dat de Inspectie SZW bij arbeidsongevallen die leiden tot letsel en ziekenhuisopname voor de hoogte van de boete meer kijkt naar de ernst en de duur van het letsel en de duur van de ziekenhuisopname. Daarbij gaat zij uit van het letsel en/of de ziekenhuisopname zoals opgenomen in het boeterapport.

Hoogte boetes

  • De boete voor bedrijven die de verplichtingen met betrekking tot de RI&E onvoldoende naleven, is verhoogd van categorie 4 naar categorie 5 (van € 3.000 naar € 4.500). De situatie waarbij de werkgever niet beschikt over een RI&E is aangemerkt als een overtreding met directe boete.
  • Voor de situatie dat een Plan van Aanpak ontbreekt, is het boetenormbedrag verhoogd met twee categorieën (van 2 naar 4, van € 750 naar € 3.000). Ook deze situatie wordt nu aangemerkt als een overtreding met directe boete.
  • Als de werkgever in het geheel niet beschikt over een RI&E en Plan van Aanpak, wordt dit aangemerkt als één overtreding, namelijk het niet beschikken over een RI&E.
  • Voor overige tekortkomingen met betrekking tot de RI&E en het Plan van Aanpak is het normbedrag met één categorie verhoogd (van 2 naar 3, dus van € 750 naar € 1.500).
  • De verhoging van het normbedrag met één categorie gaat ook gelden voor de naleving van de RI&E wat betreft het werken met gevaarlijke stoffen, waaronder kankerverwekkende stoffen en stoffen die toxisch zijn voor de voortplanting.
  • Als de Inspectie een tekortkoming constateert ten aanzien van de RI&E en/of het Plan van Aanpak, legt zij eerst een waarschuwing of eis op, voordat ze overgaat tot het opleggen van een boete.
(Bron: AWVN, 29 jul. 2019)

Gerelateerde artikelen en/of partner bijdragen:
Gerelateerd nieuws en/of opinies:



 Identiteitsbewijs    Ketenbepalingen