Vaderschapsverlof    Vakantiedagen 


Vakantie & verlof (inleiding)

Datum laatste wijziging: 15 juli 2019  |  Trefwoorden: Vakantie en verlof, Verlofregelingen, Wet arbeid en zorg, Verlofreglement, Ziekte, Arbeidsongeschiktheid, Opbouw, Vakantieopbouw

Inhoud

  1. Verschil vakantie en verlof
  2. Vijf categorieën verlofregelingen
  3. Indeling Belastingdienst
  4. Wet arbeid en zorg
  5. Hebben mensen met een uitkering recht op vakantie?
  6. Wetswijzigingen vanaf 1 januari 2012
  7. Verlofreglement
  8. Recht op zorgverlof ook voor vrienden en bekenden
  9. Nederland minste vrije dagen van West-Europa
  10. Modernisering regelingen voor verlof en arbeidstijden
  11. Naslag
  12. Anno 2015 nog altijd een stuwmeer aan vrije dagen
  13. Nederlanders sparen vakantiedagen op
  14. Gemeente Hollands Kroon geeft geen vakantiedagen meer
  15. U neemt op vakantie toch wel uw laptop mee?
  16. De WAZ geldt niet voor ondernemers en dat heeft gevolgen
  17. Verlofregelaar van SZW
  18. 1 op de 6 werknemers heeft last van verlofstress
  19. Valse claims bij reisverzekeringen verdubbeld
  20. Proef met onbeperkt verlof aanbieden
  21. Te veel opgenomen verlofdagen verrekenen met eindafrekening?
  22. Nooit een bagagelabel aan je koffer moet hangen
  23. FNV’ers vrij op 1 mei, CNV’ers op hun verjaardag
  24. Vakantieopbouw bij ziekte
  25. Vakantie voor meer mensen te duur

Verschil vakantie en verlof

Iedereen die in loondienst werkt heeft recht op vakantie en verlof, twee begrippen die een verschillende juridische status hebben. Het recht op vakantie is vastgelegd in het Burgerlijk Wetboek, verlof vooral in de Wet arbeid en zorg. Daarnaast hebben werknemers soms nog recht op bijvoorbeeld arbeidstijdverkorting en leeftijdsdagen, regelingen die in de CAO of bedrijfsreglement zijn vastgelegd.





Vijf categorieën verlofregelingen

Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) onderscheidt de volgende vijf categorieën verlofregelingen:

  • verlof voor de eigen kinderen: adoptieverlof, zwangerschaps- en bevallingsverlof, ouderschapsverlof en kraamverlof;
  • zorgverlof: kortdurend zorgverlof en langdurend zorgverlof;
  • calamiteitenverlof;
  • levensloopregeling;
  • onbetaald verlof.

Indeling Belastingdienst

De fiscus hanteert weer andere indeling van de verschillende vormen van verlof:

  • vakantie­ en compensatieverlof;
  • geclausuleerd verlof (verlof voor specifieke doeleinden, bijvoorbeeld adoptieverlof);
  • verlof tijdens rust­ en feestdagen;
  • spaarloonregeling en levensloopregeling¹.

¹ Beide regelingen zijn per 1 januari 2012 vervallen.

Deze indeling is interessant i.v.m. de verschillen in rechten voor en na de invoering van de werkkostenregeling, zie rubriek Verlof voor en na invoering werkkostenregeling.

Wet arbeid en zorg

In de loop der jaren zijn er een groot aantal verlofmogelijkheden vastgelegd in wetten en CAO's. De laatste jaren betrof het vooral regelingen om de combinatie arbeid en zorg beter mogelijk te maken. Vanaf december 2001 zijn de meeste verlofregelingen samengebracht in de Wet arbeid en zorg (WAZO).

Hebben mensen met een uitkering recht op vakantie?

Iemand met een uitkering heeft een maximum aantal vakantiedagen. Uitkeringsgerechtigden moeten immers beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt. Dat betekent ook dat wil iemand toch met vakantie, hij dat moet vragen/melden de uitkeringsinstantie.

Wetswijzigingen vanaf 1 januari 2012

De Eerste Kamer heeft 24 mei 2011 de Vakantiewet 2012 aangenomen. De Vakantiewet gaat in per 1 januari 2012 en geldt niet met terugwerkende kracht.

De wijzigingen zijn als volgt:

Vakantieopbouw bij ziekte

Tot 2012 geldt dat een arbeidsongeschikte werknemer slechts vakantie opbouwde gedurende de laatste zes maanden tijdens de periode van arbeidsongeschiktheid. Vanaf 1 januari 2012 mag de beperkte opbouw van vakantierechten voor arbeidsongeschikte werknemers niet meer worden toegepast. Zieke werknemers hebben voortaan hetzelfde recht op de wettelijke vakantiedagen als gezonde werknemers. Bovenstaande geldt alleen voor de wettelijke vakantiedagen, bij CAO kunnen voor de bovenwettelijke vakantiedagen andere afspraken worden gemaakt;

Vakantie opnemen

Tot 2012 konden werkgever en de zieke werknemer als hij vakantiedagen opnam, informele afspraken maken hoeveel vakantiedagen op het saldo in minderingen werd gemaakt. Vanaf 2012 moeten alle opgenomen vakantiedagen tijdens ziekte - nodig om niet beschikbaar te hoeven zijn voor controle of uit te rusten van re-integratie - worden afgeschreven. Voor zieke en gezonde weknemers geldt voortaan dus dezelfde regeling;

Vervaltermijn

Vanaf 2012 bedraagt de vervaltermijn voor de wettelijke vakantiedagen zes maanden. Zijn ze deze vakantiedagen na een half jaar van het nieuwe kalenderjaar nog niet opgenomen, dan komen ze te vervallen. Een uitzondering wordt gemaakt wanneer een werknemer redelijkerwijs niet in staat is geweest om zijn minimumvakantie op te nemen. Voor vakantiedagen die vóór de wetswijziging 2012 zijn opgebouwd, blijft 5 jaar gelden als vervaltermijn. De bovenwettelijke vakantiedagen vallen buiten deze wet, de vervaltermijn van vijf jaar blijft dus gelden.

NB: Het staat werkgevers en werknemers vrij om, op collectief of individueel niveau, de vervaltermijn te verlengen. Er kan zelfs afgesproken worden dat vakantiedagen helemaal niet komen te vervallen, zie ook onderstaande alinea Verlofreglement.

Verlofadministratie

In het verlofregistratiesysteem moet de werkgever onderscheid gaan maken tussen drie soorten vakantiedagen: de dagen opgebouwd voor 2012 (vervaltermijn maximaal 5 jaar), wettelijk minimum aantal vakantiedagen (vervaltermijn 6 maanden), en bovenwettelijke vakantiedagen (vervaltermijn 5 jaar).
De werknemer moet vanaf 2012 aangeven welke vakantiedagen (drie soorten) hij wil opnemen. Onder de nieuwe regels vervallen namelijk niet per definitie de oudste vakantiedagen als eerste. Het is waarschijnlijk dat de wettelijke vakantiedagen met een vervaltermijn van zes maanden als eerste zullen worden afgeboekt en dan pas de bovenwettelijke vakantiedagen met een verjaringstermijn van vijf jaar.

Verlofreglement

De werkgever kan een vakantie- en verlofregeling opstellen en eventueel opnemen in een personeelsreglement, waarbij rekening wordt gehouden met zowel de wettelijke regels als met veelvuldig gebruikte regels.
Een dergelijk reglement behoeft de instemming van de OR.

De wetgever staat wat de vervalregeling betreft dat, in afwijking van de wet, de werkgever e.e.a. anders mag regelen in zijn organisatie. Doet hij dat niet, dan is bij een geschil hierover de wet altijd leidend.

Veel werkgevers hebben geen verlofreglement, laat staan een goede Personeelsgids. U wilt al een tijdje zo iets maken, maar komt er niet toe? Vraag dan de hulp van onze Business Partner De Bongerd VOF.

Recht op zorgverlof ook voor vrienden en bekenden

Iemand die werkt en tegelijk voor een zieke vriend of bekende zorgt, heeft voortaan recht op zorgverlof. Nu kunnen mantelzorgers alleen zorgverlof opnemen voor een zieke partner, kind of ouder. Het kabinet neemt deze maatregel omdat mensen steeds meer zorgtaken hebben. Meer mensen zijn alleenstaand en er is niet altijd een gezinslid dat de zorg op zich kan nemen. (Bron: Rijksoverheid, 12 dec. 2013)

Nederland minste vrije dagen van West-Europa

Nederland behoort tot één van de zeven West-Europese landen met het minst aantal wettelijke vakantiedagen, minimaal 20 per jaar. Het is gangbaar voor Nederlandse werkgevers om meer betaalde vakantiedagen te geven dan wettelijk is vastgelegd, namelijk tussen de 25 en 30 dagen per jaar. Naast de wettelijk bepaalde vakantiedagen heeft Nederland acht nationale feestdagen, het laagste aantal van West-Europa.

Bekend is geworden dat een groot aantal ondernemingen loonoffers van hun medewerkers vraagt ten gevolge van de crisis. Iets soortgelijks kan ook gebeuren met vakantie- of feestdagen. Zo is in Portugal besloten om een viertal feestdagen tot 2018 te schrappen om zo hoofd te bieden aan de crisis.

Red.: Bij de berekening van het totaal aantal vrije dagen worden de vele verlofregelingen van de Wet arbeid en zorg en ATV niet meegerekend.

Modernisering regelingen voor verlof en arbeidstijden

De wet bevat het volgende:
  • overdracht van het bevallingsverlof van de moeder aan de partner als zij overlijdt bij de geboorte van het kind;
  • verlenging van het bevallingsverlof van de moeder bij langdurige ziekenhuisopname van een pasgeboren kind. Zij krijgt de gelegenheid haar kind 10 weken thuis te verzorgen;
  • partners krijgen recht op drie dagen opname van ouderschapsverlof rond de geboorte van het kind;
  • kort- en langdurend zorgverlof kan worden opgenomen als men zorgt voor een huisgenoot, tweedegraads familielid of iemand anders met wie men een sociale relatie heeft;
  • werknemers mogen ieder jaar vragen om een andere arbeidsduur, bijvoorbeeld het aantal dagen dat per week wordt gewerkt, was één keer per twee jaar;
  • in het pleegzorg- en adoptieverlof gaat de periode dat het verlof kan worden opgenomen van 18 naar 26 weken, ook wordt verspreide opname mogelijk.
De Tweede Kamer heeft op 14 oktober 2014 ingestemd met het wetsvoorstel, de Eerste Kamer op 16 december 2014. De wet gaat per 1 januari 2015 in.

Naslag

Meer informatie is te vinden in Meer informatie is te vinden in Handboek Loonheffingen 2017. Ga naar dit handboek en typ het gewenste trefwoord (zoek onder 'geclausuleerd verlof')

Anno 2015 nog altijd een stuwmeer aan vrije dagen

De gemiddelde werknemer had eind 2014 nog een saldo van 14,5 gespaarde vakantiedagen. Stel dat deze vrije dagen nu worden uitbetaald, dan praten we over een kostenpost van ruim 17 miljard euro. En als in de toekomst nog meer dagen worden opgespaard en ook de lonen stijgen, wordt de kostenpost almaar groter.

Ideeën om van het enorme saldo af te komen, zijn er wel. Verplicht opnemen, deels uitbetalen, vervroegd verjaren et cetera. Werkgevers- en werknemersorganisaties zetten liefst niet hun tanden in deze materie, te controversieel

Een ding is zeker, in Nederland hebben we te veel vrije dagen. Voorstellen om diverse regelingen van meer vrije dagen te voorzien - zoals het recente 'papa-verlof' - komen potsierlijk over.

Nederlanders sparen vakantiedagen op

Bijna de helft van de Nederlanders (46 procent) neemt minder dagen op dan ze ontvangen. Bovendien sparen Nederlandse werknemers hun dagen vaker op. Van de gemiddeld 25 vakantiedagen die we jaarlijks ontvangen, blijven er ongeveer 3 ongebruikt. Bijna een kwart van de Nederlanders (23 procent) neemt zijn of haar vakantiedagen liever mee naar een volgend jaar om er dan voor langere tijd tussenuit te gaan. (Bronnen: Expedia & HR Praktijk, 12 jan. 2016)

Gemeente Hollands Kroon geeft geen vakantiedagen meer

Bij de gemeente Hollands Kroon in Noord-Holland bepalen de medewerkers met elkaar wie wanneer en hoe lang weg kan. Anja van der Horst, directeur bedrijfsvoering: “Wij gaan ervan uit dat medewerkers zelf in staat zijn om te bepalen hoeveel vrije tijd ze nodig hebben om werk en privé in balans te houden en toch hun resultaten te halen.” (Bron: HR Praktijk, 1 juli 2016)

U neemt op vakantie toch wel uw laptop mee?

En anders bent u wel bereikbaar. Het blijkt dat meer dan de helft (56%) van de Nederlanders zijn werk meeneemt op vakantie. Ruim een kwart (27%) stopt zijn laptop in de koffer en het overgrote deel (bijna 70%) is bereikbaar voor collega’s tijdens de vakantie.

Veel organisaties in Nederland zijn actief op zoek naar andere manieren van werken. Maar het blijkt in de praktijk lastig om oude werkwijzen en gewoonten los te laten. (Bron: Ricoh, juli 2016)

De WAZ geldt niet voor ondernemers en dat heeft gevolgen

Bijna twintig procent van de Nederlandse ondernemers geeft aan nooit vakantie te nemen. Voor hen staat het hele jaar dus in het teken van werken, zonder écht even rust te hebben. Eén op de drie ondernemers neemt slechts één keer per jaar minimaal één week vakantie en 31 procent zegt twee keer per jaar minimaal één week vakantie te nemen. Dit blijkt uit onderzoek.




En als zij wel vakantie nemen, zet slechts 25 procent telefoon uit, kijkt niet naar de mail en laat het werk volledig los. Daarentegen geeft 60 procent van de bevraagde ondernemers aan dat ze voor dringende zaken bereikbaar blijven en zij houden ook hun mail en telefoon in de gaten. (Bron: Brisk Magazine, 30 dec. 2016)

Verlofregelaar van SZW

Werknemers hebben recht op verschillende soorten verlof. Is de vader of moeder van een werknemer ziek? Wil een werkneemster zwangerschapsverlof flexibel opnemen? De werknemer kan nu checken waar hij of zij recht op heeft met de verlofregelaar, eerste hulp bij verlofaanvraag van het ministerie van Sociale Zaken.

Voor waarop de verlofregelaar geen antwoord geeft, kunt u terecht bij onze Vraagbaak.

1 op de 6 werknemers heeft last van verlofstress

Nederland gaat de komende weken massaal op vakantie. Maar daar ging wel het nodige geschipper aan vooraf. Het krijgen van vakantiedagen gaat namelijk lang niet altijd soepel. Uit onderzoek van CNV Vakmensen (5 juli 2017) onder ruim 1.900 werknemers blijkt dat 1 op de 6 werknemers te maken heeft met ‘verlofstress’.

De grootste problemen doen zich voor rond schoolvakanties, als veel werknemers tegelijk op vakantie willen en intussen wel het bedrijf moet blijven draaien. Het circus van aanvragen en schuiven voor de zomervakantie begint vaak al in november, december.

Vrouwen ervaren rond het aanvragen van vakantiedagen meer verlofstress dan mannen. Bij de vrouwen zegt 24% er ‘vaak’ of ‘altijd’ gedoe over te hebben. Bij de mannen is dat 13%.

Valse claims bij reisverzekeringen verdubbeld 

Jongeren tussen 25 en 35 jaar dienden in de eerste helft van dit jaar dubbel zoveel valse claims in als vorig jaar. Ze vervalsen buitenlandse bonnetjes en claimen soms koffers vol spullen die helemaal niet gestolen zijn. Volgens het Verbond van Verzekeraars is de stijging nooit zo groot geweest. Niet alleen jongeren tillen de reisverzekering. Wel is de stijging onder hen het grootst. Om de groeiende fraude een halt toe te roepen, gaan verzekeraars claims extra streng controleren. Het aantal onderzoeken naar verdachte vorderingen is de afgelopen maanden met 14 procent gestegen.

Droog commentaar: "Er worden meer Ray Ban-zonnebrillen geclaimd, dan gemaakt."

Proef met onbeperkt verlof aanbieden

Bynder levert cloudsoftware waarmee op dit moment 350 bedrijven, waaronder KLM, Puma en Spotify, hun marketingmaterialen beheren. Een jaar geleden besloot oprichter Chris Hall het aantal vaste vakantiedagen overboord te gooien. Iets dat volgens hem goed past bij een relatief jong bedrijf dat in meerdere tijdzones tegelijk werkt.

''De belangrijkste reden om onbeperkt verlof in te voeren was dat we wilden dat onze mensen voldoende rust zouden nemen. We wilden een duidelijk signaal afgeven, zodat niemand zich beperkt zou voelen. Daarom zijn we heel blij om te zien dat er afgelopen jaar gemiddeld ook daadwerkelijk meer vrije dagen zijn opgenomen.''

''Het is precies onze bedoeling dat mensen meer vrij nemen en daar doen we dan ook zeker niet moeilijk over. In de praktijk zien we nu dat het allemaal zo’n vaart niet loopt, de uitschieters liggen rond een maand. Medewerkers nemen hun verantwoordelijkheid en denken ook in het bedrijfsbelang.'' (Bron: Sprout, aug. 2017)

Te veel opgenomen verlofdagen verrekenen met eindafrekening?

Rechters zijn verdeeld of te veel opgenomen verlofdagen met de eindafrekening verrekend mogen worden. 

In 2010 oordeelde de rechtbank Haarlem dat een werkgever die besluit om in te stemmen met vakantie waarvoor het vakantiesaldo niet toereikend is, vervolgens achteraf niet het minsaldo aan vakantiedagen met de eindafrekening kan verrekenen. De werkgever had vooraf met de werknemer moeten afspreken dat het minsaldo bij uitdiensttreding met de eindafrekening zou worden verrekend. Door dit niet te doen waren de vakantiedagen een gunst van de werkgever geworden. (Bron: Jurisprudentie d.d. 4 maart 2010)

Een werknemer heeft 8,75 uur te veel verlof opgenomen wanneer hij uit dienst gaat. Zijn werkgever wil dat verrekenen in zijn eindafrekening, de werknemer protesteert. De kantonrechter oordeelt echter dat er een wettelijke grondslag - artikel 203 van boek 6 van het Burgerlijk Wetboek - is voor de vergoeding van teveel opgenomen verlofdagen. (Bron: Jurisprudentie, d.d. 14 maart 2018)

Nooit een bagagelabel aan je koffer moet hangen

Even een tussendoortje dat niet specifiek op HR-functionarissen slaat. Uw koffer met label geeft op de airport aan dat u niet thuis bent, handig voor de dieven om dat te weten. (Bron: Spotty.EU)

NB: Hetzelfde geldt voor het in een krant vermelden van het adres van de overledene.

FNV’ers vrij op 1 mei, CNV’ers op hun verjaardag

FNV viert dat schoonmakers voortaan vrij zijn op 1 mei, de Dag van de Arbeid. Maar het christelijke CNV heeft niet zoveel met die dag. Dus mogen werknemers in plaats daarvan ook vrij zijn op hun verjaardag.

‘Historisch’ noemt vakbond FNV de CAO-afspraak dat schoonmakers vanaf volgend jaar vrij zijn op 1 mei, de Dag van de Arbeid. Die dag kunnen werknemers ‘onze strijd en onze overwinningen vieren’. ‘Dit is de eerste CAO waarin dat zo staat.’ (Bron: Nederlands Dagblad, 21 dec. 2018)

Vakantie voor meer mensen te duur

In 2009 gaat ruim een kwart van de Nederlanders niet met vakantie, 64 procent van hen vindt vakantie te duur. Vorig jaar ging nog 54 procent om die reden niet met vakantie. Dat blijkt uit de Vakantiegeldenquête 2019 van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud).

Het vakantiegeld wordt door de meeste mensen nog altijd het vaakst gebruikt waar het voor bedoeld is: het betalen van de vakantie. Het Nibud ziet sinds 2015 wel een lichte toename in het gebruik van het vakantiegeld voor het aflossen van schulden of betalingsachterstanden.

Gerelateerde artikelen en/of partner bijdragen:
Gerelateerd nieuws en/of opinies:


 Vaderschapsverlof    Vakantiedagen