Verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid    Voorzieningen sociaal minimum 


Volks- en werknemersverzekeringen

Datum laatste wijziging: 21 maart 2017  |  Trefwoorden: Volksverzekeringen, Werknemersverzekeringen

Inhoud

  1. Inleiding
  2. Indeling
  3. Verplicht verzekerd
  4. Volksverzekeringen
  5. Werknemersverzekeringen
  6. Zorgverzekeringswet
  7. Premies
  8. Leefsituatie/partnerbegrip
  9. Buitenlanders op continentaal plat onder volksverzekeringen

Inleiding

Iedereen die in Nederland woont, valt verplicht onder de volksverzekeringen. Ook wie hier werkt en daardoor loonbelasting betaalt, is verzekerd. Werknemers in loondienst zijn verplicht verzekerd voor de werknemersverzekeringen.

Wie niet verplicht verzekerd is, kan onder voorwaarden voor bepaalde risico’s een vrijwillige verzekering afsluiten. Hierover kunt u meer informatie krijgen bij de betrokken uitvoeringsinstanties. Naast sociale verzekeringen zijn er sociale voorzieningen, die een ontoereikend (gezins)inkomen aanvullen tot het sociaal minimum voor een bepaalde leefsituatie. De Toeslagenwet, Wajong, IOAW, IOAZ, WWB en AIO zijn zulke sociale voorzieningen.

Mensen die hier niet rechtmatig verblijven, vallen niet onder de sociale verzekeringen en voorzieningen, zie ook onderaan deze pagina.





Indeling

De sociale verzekeringen worden verdeeld in volksverzekeringen, werknemersverzekering en Zorgverzekeringswet.

Verplicht verzekerd

Een volksverzekering is een verplichte, publiekrechtelijke verzekering voor iedere natuurlijke persoon die legaal ingezetene van Nederland is. Ook een niet-ingezetene van Nederland die ter zake van een in Nederland verrichte arbeidsovereenkomst aan de loonbelasting is onderworpen, is in beginsel verzekerd voor de volksverzekeringen (in Nederland wonen en/of werken). Wie niet verplicht verzekerd is, kan onder voorwaarden voor bepaalde risico’s een vrijwillige verzekering afsluiten. Informatie hierover is te krijgen bij de betrokken uitvoeringsinstanties.

Volksverzekeringen

De volksverzekeringen zijn:

  • Algemene Ouderdomswet (AOW);
  • Algemene Nabestaandenwet (Anw);
  • Algemene Kinderbijslagwet (AKW);
  • Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ).

De Sociale Verzekeringsbank voert de meeste volksverzeke­ringen uit. Deze instantie is verantwoordelijk voor de uit­keringen op grond van de volksverzekeringen. De Belastingdienst is verantwoordelijk voor de heffing.

Werknemersverzekeringen

Werknemers zijn verplicht verzekerd voor tijdelijk inkomen bij ziekte, arbeidsongeschiktheid en werkloosheid. Ook zijn zij verzekerd voor verlof bij zwangerschap of adoptie.

De werknemersverzekeringen*, die alleen gelden voor (ex)werknemers, zijn:

  • Werkloosheidswet (WW);
  • Ziektewet (ZW)**;
  • Wet op de Arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO, tot 1 januari 2006);
  • Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen (WIA) vanaf 1 januari 2006.

* De wetten WAO/WIA, ZW en WW zijn ook op overheidspersoneel van toepassing verklaard.
** Alleen uitzendkrachten, zwangere vrouwen en werknemers die geen werkgever (meer) hebben vallen nog onder de Ziektewet. De nieuwe Zorgverzekering is geen sociale verzekering, maar een private verzekering die wordt uitgevoerd door private verzekeraars.

Zorgverzekeringswet

De Zorgverzekeringswet (Zvw) geldt voor (legale) ingezetenen van Nederland, met uitzondering van gemoedsbezwaarden en militairen in actieve dienst, zie Zorgverzekering.

Premies

Premies werknemersverzekeringen zijn alleen over loon uit tegenwoordige dienstbetrekking verschuldigd. Over loon uit vroegere dienstbetrekking zoals pensioenuitkeringen worden dus geen premies werknemersverzekeringen betaald.

De hoogte van de premies volksverzekeringen staat vermeld in Volksverzekeringen (tabellen) en werknemersverzekeringen in Werknemersverzekeringen (tabellen).

Leefsituatie/partnerbegrip

In alle socialezekerheidswetten worden twee ongehuwd samenwonenden gelijkgesteld met gehuwden. Dit geldt ook voor twee samenwonende broers of zussen en voor het samenwonen van een grootouder en een kleinkind. Wie samenwoont met ouder of kind wordt als alleenstaande beschouwd (behalve in bijstandsituaties). Ook gehuwden die duurzaam gescheiden van elkaar leven worden als alleenstaand beschouwd, uiteraard tenzij ze met een ander samenwonen. Een alleenstaande ouder is iemand die een kind onder de 18 jaar in zijn huishouden heeft, voor wie hij kinderbijslag ontvangt.

Buitenlanders op continentaal plat onder volksverzekeringen

Met ingang van 1 januari 2013 zijn zelfstandigen die in het buitenland wonen en die werken op het Nederlands deel van het continentaal plat verzekerd voor de Nederlandse volksverzekeringen. Daarbij geldt de voorwaarde dat deze buitenlandse zelfstandigen in Nederland inkomstenbelasting betalen.

Dit blijkt uit een wijzigingsbesluit in verband met de Wet sociale verzekeringen continentaal plat (Wet NCP). Met deze wijziging wordt deze groep zelfstandigen op gelijke wijze behandeld voor de volksverzekeringen als zelfstandigen die in Nederland werken. Dit past in de internationale tendens en om voor de sociale zekerheid niet langer onderscheid te maken tussen werken onshore (op het vasteland) of werken offshore (buitengaats). (Bron: SZW / Nieuwsbericht | 18 dec 2012)

Ga terug naar rubriek Werkloosheid.


Gerelateerde artikelen en/of partner bijdragen:
Gerelateerd nieuws en/of opinies:


 Verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid    Voorzieningen sociaal minimum