Functiewaardering (systemen)    Marktwaarde 


Loonsverhoging

Datum laatste wijziging: 14 oktober 2019  |  Trefwoorden: Belonen, Loonsverhoging, CAO, 2018

Inhoud

  1. Meest gebruikte beloningssystematiek: functie-of salarisschalen
  2. Initiële loonsverhoging
  3. Inflatie Nederland
  4. Incidentele loonsverhoging
  5. Voorbeeld indeling in salarisschaal (zie onder)
  6. Leeftijdsverhoging
  7. Gemiddelde loonstijging 2015 1,5%
  8. Top 5 redenen voor loonsverhoging
  9. Grootste stijging CAO-lonen sinds 2012
  10. CAO-lonen stijgen verder
  11. Vragen om een salarisverhoging: doe dit tijdens het beoordelingsgesprek
  12. Kleinste loonkostenstijging in 20 jaar
  13. Werkgevers willen bonussen in plaats van loonstijging
  14. Loonstijging afhankelijk van sector
  15. Misverstanden over extra loonstijging
  16. Prijsstabiliteit: waarom inflatie boven nul?
  17. Inflatie 2016 laagste in bijna 30 jaar
  18. In 2016 grootste CAO-loonstijging sinds 2009
  19. CAO loonsverhogingen 2017
  20. ING heeft empathie van een diepvrieskist
  21. Knot ziet nog altijd ruimte voor hogere lonen
  22. Zwakkere vakbond speelt rol bij achterblijven loonsverhoging
  23. Blaffen tegen de verkeerde boom
  24. CAO-lonen stijgen meer dan consumentenprijzen
  25. Snelle loonstijging kan nadelig zijn voor economie
  26. Oplossing conflict lerarensalarissen
  27. Een op de zes werknemers maakt in twee jaar promotie
  28. Hogere inkomens gaan in 2018 het meest op vooruit
  29. Gebruikelijk loon medisch specialisten 2018
  30. Flex drukt lonen, stuwt winsten
  31. Door te werken in de stad verdien je meer
  32. CAO loonsverhogingen 2018
  33. Meer loon leraren middelbare scholen
  34. FNV eist 5 procent meer loon in 2019
  35. CAO loonsverhogingen 2019
  36. Loonsverhogingen afdwingen
  37. Lonen gaan in 2020 sneller stijgen dan CPB verwacht

Meest gebruikte beloningssystematiek: functie-of salarisschalen

Veel organisaties in Nederland gebruiken een beloningssystematiek die is gebaseerd op functie- of salarisschalen, met minimum en maximum salarissen. Deze schalen zijn soms vrij grof opgezet, in andere gevallen zijn ze heel sterk verfijnd. Ook salarisbedragen, de nummers die men aan de diverse schalen geeft en het aantal periodieke verhogingen (treden) binnen de schalen, verschillen per organisatie.

Veel bedrijven maken gebruik van de mogelijkheid via de loonstrook werknemers te belonen of te ‘straffen’ voor (gebrek aan) prestaties. De meeste werkgevers zorgen voor financiële prikkels via het systeem van periodieken. Een werknemer die erg goed presteert, krijgt behalve zijn normale periodiek er één of meer extra bij *; de slecht presterende werknemer krijgt een halve periodiek of helemaal niets.

* Red.: En wat te doen als de goed presterende werknemer het einde van de salarisschaal heeft bereikt?

Initiële loonsverhoging

De gestegen kosten van het levensonderhoud (index jaarlijks te berekenen door het Centraal Bureau voor de Statistiek) en/of de productiviteitsstijging van de organisatie, worden vaak geheel (automatische prijscompensatie*) of deels doorberekend in de salarissen van alle werknemers. Deze structurele algemene salarisverhoging, ook wel initiële of waardevaste loonsverhoging genoemd, werkt behalve in het salaris ook door in de vakantietoeslag en de pensioengrondslag. De initiële loonsverhoging spreekt men bij CAO af.

* De automatische prijscompensatie, uitgaande van het inflatiecijfer van het CBS, wordt nog slechts gegeven aan werknemers in de bouw, landbouw en haven.

Inflatie Nederland

De inflatie volgens de consumentenprijsindex (CPI) steeg in november 2016 naar 0,6 procent. In oktober waren goederen en diensten voor de consument 0,4 procent duurder dan een jaar eerder.

Duurdere vakantiereizen naar het buitenland verhoogden de inflatie in november. In november lagen de prijzen van vakantiereizen 5,6 procent hoger dan vorig jaar, terwijl deze in oktober op jaarbasis nog 2,6 procent lager waren. Ook de prijsontwikkeling van voeding en kleding verhoogde de inflatie. Met name groenten en melk werden duurder en droegen bij aan de toename van de inflatie.

Omdat de prijsontwikkeling van energie en voeding sterk fluctueert en de prijzen van alcohol en tabak vaak stijgen door belastingmaatregelen, wordt ook gekeken naar de inflatie exclusief deze productgroepen. De inflatie in november volgens deze maatstaf steeg naar 0,9 procent. In oktober was dit 0,6 procent. (Bron: CBS, 6 okt. 2016)

Incidentele loonsverhoging

Naast de initiële loonsverhoging wordt de incidentele loonsverhoging onderscheiden, die voortkomt uit individueel toegekende salarisverhogingen, winstdelingen, toeslagen en bonussen. Een veel voorkomende incidentele loonsverhoging is de periodieke, meestal jaarlijkse, salarisverhoging binnen een salarisschaal1, ook wel stijging van het CAO-loon genoemd.

1 Ongeveer 65% van de bedrijven maakt tegenwoordig gebruik van de mogelijkheid via de loonstrook werknemers te belonen of te straffen voor (gebrek aan) prestaties. De meeste werkgevers zorgen voor financiele prikkels via het systeem van periodieken (treden binnen de salarisschaal). Een werknemer die erg goed presteert, krijgt behalve zijn normale periodiek er een of meer extra bij; de slecht presterende werknemer loopt zijn normale periodiek geheel of gedeeltelijk mis. (Bron: Centraal beheer, mei 2017)

Voorbeeld indeling in salarisschaal (zie onder)

Een werknemer in schaal 8 met een functiesalaris van € 4.398 zal nog drie jaren een periodieke salarisverhoging van circa 154 ontvangen. Heeft hij het maximum van schaal 8 (€ 4.859) bereikt, dan vindt geen verdere individuele salarisverhoging meer plaats. Plaatsing in schaal 9, met verdere salarisgroei tot € 5.312, is alleen mogelijk indien hij wordt gepromoveerd. Terzijde wordt nog opgemerkt dat de aanduiding 'ervaringsjaren' (ook wel functiejaren genoemd) misleidend kan zijn. Voorbeeld: een werknemer in schaal 10 met 6 ervaringsjaren, salaris € 5.114, wordt gepromoveerd tot chef, schaal 11. De werknemer heeft geen enkele ervaring met het geven van leiding. Toch wordt hij (minimaal) ingedeeld in schaal 11 met 5 ervaringsjaren. Het nieuwe (hogere) salaris bedraagt € 5.238. Was deze werknemer ingedeeld in schaal 11 met 0 ervaringsjaren, salaris € 4.326, dan had hij vanwege de loonsverlaging de 'promotie' waarschijnlijk niet geaccepteerd.
 
Salarisschalen (euro's bruto per maand)
Schaal 6 7 8 9 10 11 12 13
Ervaringsjaren 0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
3.232
3.368
3.506
3.642
3.778
3.914
4.052
4.118
3.426
3.570
3.715
3.860
4.004
4.150
4.294
4.438
4.584
3.631
3.784
3.938
4.092
4.246
4.398
4.552
4.706
4.859
3.850
4.012
4.174
4.337
4.499
4.662
4.824
4.987
5.150
5.312
4.079
4.252
4.426
4.598
4.770
4.942
5.114
5.286
5.461
5.632
4.326
4.508
4.690
4.773
4.956
5.138
5.320
5.503
5.684
5.866
6.049
4.584
4.778
4.972
5.165
5.360
5.554
5.747
5.942
6.136
6.331
6.524
6.717
4.860
5.068
5.274
5.482
5.688
5.895
6.102
6.309
6.515
6.723
6.930
7.138
7.344
Periodiek 136 144 154 162 172 182 194 207


NB: In bovengenoemde salarisschalen noemt men een gesloten salarisstructuur, het doorlopen van een salarisschaal vindt plaats op basis van leeftijd of aantal dienstjaren in de functie. Bij een open salarisstructuur is daarentegen sprake van een koppeling tussen (salaris)groei en beoordeling van de medewerkers.

Leeftijdsverhoging

Een variant op de periodieke salarisverhoging is de leeftijdsverhoging (anciënniteit). De jaarlijkse salarisverhoging vindt dan bijv. niet op 1 januari plaats, maar op de verjaardag van de werknemer. Ook salarisverhogingen in de maand dat de werknemer een, twee en meer jaren in dienst is, komen voor.

Gemiddelde loonstijging 2015 1,5%

Vakbonden en werkgevers hebben dit jaar loonsverhogingen van gemiddeld 1,5 procent afgesproken. Dat is iets lager dan de 1,6 procent van 2014. Naar verwachting zal het 2015-gemiddelde niet of nauwelijks meer veranderen in de rest van het kalenderjaar. (Bron: AWVN)
Vakbonden en werkgevers hebben dit jaar loonsverhogingen van gemiddeld 1,5 procent afgesproken. Dat is iets lager dan de 1,6 procent van 2014. Naar verwachting zal het 2015-gemiddelde niet of nauwelijks meer veranderen in de rest van het kalenderjaar. Dat stelt werkgeversvereniging AWVN. - See more at: http://oversalarisadministratie.nl/module/item/?id=73693&code=4731dd39d3f772292e015fd000e0f688&utm_source=copernica&utm_medium=email&utm_campaign=nieuwsbrief_OS_2015_48#sthash.ODgQLoUs.dpuf

Top 5 redenen voor loonsverhoging

Dit zijn volgens HR de vijf belangrijkste factoren om een medewerker loonsverhoging te bieden:
  1. Extra verantwoordelijkheden naast de functie (34 procent)
  2. Professioneel gedrag/samenwerken/teamwork (32 procent)
  3. Meetbare resultaten van de prestaties (31 procent)
  4. De periode sinds de laatste loonsverhoging (25 procent)
  5. Bereidheid om te leren/vooruit te komen (24 procent) (Bron: PW De Gids, 23 jun. 2015)

Grootste stijging CAO-lonen sinds 2012

De CAO-lonen zijn in 2015 gestegen met 1,4 procent, de grootste toename sinds 2012. In 2014 gingen de CAO-lonen in Nederland met 0,9 procent omhoog. Vooral bij de overheid was de stijging aanzienlijk. Sinds de tweede helft van 2014 is de gemiddelde CAO-loonstijging hoger dan de inflatie. (Bron: CBS, 7 jan. 2016)

CAO-lonen stijgen verder

De CAO-lonen zijn in het eerste kwartaal van 2016 gestegen met 1,8 procent. In 2015 gingen de lonen in Nederland nog gemiddeld met 1,4 procent omhoog. Sinds de tweede helft van 2014 is de gemiddelde CAO-loonstijging hoger dan de inflatie.

Vooral bij de overheid was de loonstijging in het eerste kwartaal hoog. Dit komt voornamelijk door de loonontwikkeling van de CAO's bij Defensie, Politie, Rijk en Rechterlijke macht in de afgelopen twaalf maanden. Meer dan de helft van de overheids-CAO's is overigens buiten beschouwing gebleven, omdat er bij deze CAO's - CAO Gemeente en de drie onderwijs-CAO's (Primair onderwijs; Voortgezet onderwijs en MBO) - nog geen akkoord bereikt is. (Bron: CBS, 7 apr. 2016)

De stijging van de CAO-lonen is in bijna zeven jaar niet zo hoog geweest als in het derde kwartaal van 2016. Ten opzichte van een jaar eerder was de toename 2,1 procent. Het verschil met de inflatie (0,0 procent) is in dertig jaar niet zo groot geweest.
De lonen stegen in het derde kwartaal van 2016 met 3,5 procent het meest bij de CAO-sector overheid. Bij particuliere bedrijven en in de gesubsidieerde sector was dat achtereenvolgens 1,9 en 1,1 procent. (Bron: CBS, 6 okt. 2016)

Vragen om een salarisverhoging: doe dit tijdens het beoordelingsgesprek

Vragen om salarisverhoging blijft voor veel werknemers lastig. Wat is bijvoorbeeld het juiste moment om het onderwerp ter sprake te brengen? Bovendien zijn de factoren die meespelen in de afweging voor het wel of niet toekennen van een salarisverhoging ook niet altijd transparant. Een onafhankelijk onderzoek uitgevoerd in opdracht van Robert Half onder 200 Nederlandse CFO's en financieel directeuren geeft inzicht in de beweegredenen van bedrijven.

Bijna een derde (32%) van de Nederlandse CFO en financieel directeuren geeft aan dat een beoordelingsgesprek het meest geschikte moment is om een mogelijke salarisverhoging ter sprake te brengen. De start van een groot project of nieuwe verantwoordelijkheden (19%) kunnen ook een goede aanleiding zijn voor een verzoek tot salarisverhoging. Net als de afronding van een groot project (18%) een geschikt moment is. (Bron: Alles over HR, 28 apr. 2016)

Kleinste loonkostenstijging in 20 jaar

De loonkosten per gewerkt uur van werknemers zijn met 0,6 procent gestegen in 2015. Dit is de kleinste stijging sinds 1996. In enkele bedrijfstakken zijn de loonkosten zelfs gedaald. De loonkostenstijging bleef vorig jaar vooral beperkt door lagere werkgeverspremies voor pensioen.

In enkele bedrijfstakken zijn de gemiddelde loonkosten gedaald. Bij financiele instellingen daalden ze het hardst met - 2,2 procent. Dit kwam vooral doordat enkele banken geen extra stortingen deden voor pensioenen, terwijl ze dit in 2014 nog wel deden. (Bron: CBS, 25 jul. 2016)

Werkgevers willen bonussen in plaats van loonstijging

De jaarlijkse loonsverhoging voor werknemers moet flexibeler, vinden werkgevers volgens AWVN. Dat kan door het personeel, afhankelijk van de winst van het bedrijf, een bonus te geven in plaats van de jaarlijkse vaste loonstijging. Maar gaat het minder goed, dan wordt de bonus ook lager of wordt niet uitgekeerd. Vakbonden willen het liefst beide, in ieder geval de vaste en eventueel een flexibele loonstijging. (Bron: Volkskrant, 20 aug. 2016)

Loonstijging afhankelijk van sector

De loonstijging die werkgevers en werknemers in bedrijven met elkaar afspreken, hangt nog steeds sterk samen met de sector waarin een bedrijf actief is.

In industriële, exporterende bedrijven zijn in 2016 de hoogste afspraken gemaakt (1,7%), in de financiele en zakelijke dienstverlening de laagste (1,3%). Uitzondering op dit al jarenlang aanhoudende beeld vormt de overheid. Daar is sprake van een loon-inhaalslag. (Bron: AWVN, 17 aug. 2016)

Misverstanden over extra loonstijging

Het beroep op werkgevers voor extra loonstijging berust op een misverstand. Volgens Guusje Dolsma, plaatsvervangend directeur Sociale Zaken bij VNO-NCW, is het onzin dat de lonen ergens in Den Haag vastgesteld zouden worden.

Op 14 september wijdt de Tweede Kamer daarom een rondetafelgesprek aan de kwestie loonsverhoging voor werknemers van ondernemend Nederland. Een uitstekende zaak, zegt Guusje Dolsma. Dat is een mooi moment om een aantal misverstanden uit de wereld te helpen. Bijvoorbeeld die dat de werknemers de afgelopen jaren niet zouden hebben meegedeeld in de economische groei. Het wordt wel beweerd, maar de feiten zijn anders: de reële loonkosten per werknemer zijn net zo snel toegenomen als de productiviteit in de bedrijven. Hoezo achterblijvende lonen?

Een ander misverstand volgens Dolsma is dat in een Haags kamertje de lonen vastgesteld zouden worden. Alsof er een macro-loonknop zou zijn. (Bron: CM, 26 aug. 2016)

Prijsstabiliteit: waarom inflatie boven nul?

Volgens De Nederlandse Bank (DNB) zetten centrale banken om verschillende redenen niet in op een inflatie van 0%, liever 2%. DNB noemt twee redenen:
  • Een gematigd positief inflatiedoel creëert een buffer tegen dalende prijzen in geval van meetfouten in de officiële inflatiecijfers.
  • Nieuwe goederen worden de eerste paar jaar na hun introductie vaak snel goedkoper. Het kan echter meerdere jaren duren voordat deze nieuwe goederen worden opgenomen in het goederenmandje dat de basis voor de berekening van de inflatie vormt.

Inflatie 2016 laagste in bijna 30 jaar

De inflatie is in 2016 gemiddeld uitgekomen op 0,3 procent, maakt CBS bekend. Dit is de laagste prijsstijging van goederen en diensten voor consumenten na 1987. In 2014 en 2015 was de prijsstijging ook laag. In de laatste maanden van 2016 liep de inflatie op tot 1,0 procent in december. (Bron en meer: CBS, 5 jan. 2017)

In 2016 grootste CAO-loonstijging sinds 2009

In 2016 zijn de CAO-lonen gestegen met 1,9 procent, de grootste toename sinds 2009. Ook over het laatste kwartaal van 2016 was de stijging 1,9 procent. In het derde kwartaal was dat nog 2,1 procent. (Bron: CBS, 5 jan. 2017)

CAO loonsverhogingen 2017

De loonafspraken die bedrijven en vakbonden maken, lopen verder op, met name in sectoren waar het economisch goed gaat. De publieke sector overheid, zorg en onderwijs blijft ruim achter bij de ontwikkeling in de marktsector.

Dat constateert werkgeversvereniging AWVN in haar maandbericht over het verloop van de CAO-onderhandelingen. AWVN is de belangrijkste arbeidsvoorwaardenadviseur van werkgevers, betrokken bij het merendeel van alle 900 Nederlandse CAO's en bij een belangrijk deel van de arbeidsvoorwaardenregelingen in Nederland.

De gemiddelde loonafspraak van alle 207 in 2017 afgesloten CAO's bedraagt 1,64 procent. De publieke sector blijft met een gemiddelde van 1,43 procent daar ruim bij achter. Als de zorgsector buiten beschouwing wordt gelaten, is het gemiddelde slechts 1,14 procent. Koplopers qua loonontwikkeling zijn vervoer en metaalindustrie met gemiddelden van 1,9 procent loonsverhoging in 12 maanden. Hekkensluiter is de door de crisis van 2008 en volgende jaren zwaar getroffen financiele sector met 0,9 procent.
(Bron en meer: AWVN, 10 aug. 2017)

ING heeft empathie van een diepvrieskist

Gerard van Hees, bestuurder FNV Finance: "Net als vorig jaar stijgt het loon van Hamers opnieuw veel sterker dan die van het bankpersoneel. De beslissers bij ING hebben de empathie van een diepvrieskist. Om juist op het moment van forse ontslagen alleen de eigen topman flink hoger te belonen, is niet verstandig. Het lijkt wel of hij een status aparte heeft en geen solidariteit toont met zijn eigen personeel."

ING maakte bekend de beloning van Ralph Hamers in 2018 te verhogen met 3 procent. CAO-lonen van bankpersoneel gaan er met slechts 1,25% op vooruit. (Bron: VVP, 16 mrt. 2017)

Knot ziet nog altijd ruimte voor hogere lonen

Bedrijven in Nederland hebben nog altijd flinke ruimte om lonen te verhogen en vakbonden zouden daar meer gebruik van moeten maken. Dat stelde DNB-president Klaas Knot in de marge van de voorjaarsvergadering van het Internationaal Monetair Fonds (IMF).

Knot pleit al ruim twee jaar voor hogere lonen als middel om de Nederlandse economie verder vooruit te helpen. In die tijd is daar echter weinig vooruitgang in geboekt, stelde hij. ,,De CAO-loonstijging is nog steeds bijzonder gematigd, gezien de werkloosheid die in rap tempo daalt. De inzet van vakbonden zou wat dat betreft wel wat meer gericht mogen zijn op loonstijgingen, in plaats van op heel veel kleinere dingen.

De centralebankpresident waarschuwde tegen de verheerlijking van loonmatiging als teken van prudent beleid. ,,Loonmatiging hoorde bij de problematiek van de jaren 80. We moeten het zeker niet zien als iets geweldigs, dat in onze genen zit. Het past niet bij de huidige situatie. (Bron: ANP Producties & Allesoverhr, 21 apr. 2017)

Zwakkere vakbond speelt rol bij achterblijven loonsverhoging

Het teruglopend aantal vakbondsleden is een van de oorzaken dat de ruimte bij bedrijven om de lonen te verhogen niet optimaal wordt benut. "Vakbonden hebben minder onderhandelingsmacht en zijn minder georganiseerd", zegt Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank (DNB).

In Nederland zijn loonafspraken in de private sector aan werkgevers en werknemers. Het teruglopend ledenaantal bij vakbonden speelt volgens Knot een rol dat de contractlonen niet meer stijgen. "Vakbonden hebben zorgen over een derde jaar WW. Dat is misschien voor een beperkt deel van de achterban relevant, maar het is niet de stap in de goede richting. Maak je druk over de lonen", aldus Knot.

De FNV maakt op dezelfde dag bekend dat de contractlonen dit jaar tot begin juni gemiddeld met 1,7 procent gestegen. Dat is iets meer dan 1,6 procent van vorig jaar. (Bron: NU, 14 jun. 2017)

Blaffen tegen de verkeerde boom

De nieuwe, nog te vormen regering moet komend jaar al met een flinke lastenverlichting komen. Alleen op die manier kan de koopdracht van werkend Nederland een stevige impuls krijgen. Dat zegt Hans de Boer, voorzitter van VNO-NCW, vrijdag in De Telegraaf. Terwijl de loonkosten voor werkgevers al hard oplopen, merken werknemers daar vaak weinig van. De belastingen moeten omlaag, zegt De Boer. Het effect van loonstijgingen wordt nu teniet gedaan door de veel te hoge belastingen.

De roep van directeur Klaas Knot van De Nederlandsche Bank voor hogere lonen noemt De Boer blaffen tegen de verkeerde boom1. Knot wekt de suggestie dat werkgevers nationaal iets aan de koopkracht kunnen doen, zegt De Boer. Maar dat kunnen wij niet op landelijk niveau. CAO's worden per sector vastgesteld en elke sector verschilt van wat ze kunnen hebben. Alleen de overheid kan dat op macro niveau regelen via lagere lasten, aldus De Boer.

Vaak wordt de suggestie gewekt dat werkgevers aan een macro-loonknop kunnen draaien, maar de lonen komen decentraal, namelijk per CAO, tot stand. Wat wel zeker is, is dat de loonkosten voor werkgevers in ieder geval flink gestegen zijn. Onze loonkosten nemen dit jaar en volgend jaar met bijna 3 procent toe, zegt De Boer. Maar het effect op de portemonnee wordt teniet gedaan door de hoge lasten. Ook volgend jaar gaan de lasten weer met 1,2 miljard omhoog. Het nieuwe kabinet moet daar snel mee aan de slag om dat te veranderen. (Bron: VNO-NCW, 16 jun. 2017)

1 Een nieuw Nederlands gezegde, afgeleid van het Engelse 'to bark up the wrong tree'.

CAO-lonen stijgen meer dan consumentenprijzen

Zowel in 2015 als in 2016 stegen de CAO-lonen harder dan de consumentenprijzen. In de vier jaren daarvoor bleef door de economische crisis de loonstijging juist achter bij de ontwikkeling van de consumentenprijzen.

De loonstijging kwam in 2016 uit op 1,8 procent. In de afgelopen dertig jaar lag de CAO-loonstijging alleen in 1987 en 2009 zo ver boven de ontwikkeling van consumentenprijzen als in 2016. (Bron: CBS, Trends 2017)

Snelle loonstijging kan nadelig zijn voor economie

Een (te) snelle loonstijging is mogelijk nadelig voor de economie. Voor het nog herstellende mkb kunnen hoge lonen ingrijpende consequenties hebben op het gebied van uitbreidingen en investeringen.

De arbeidsmarkt is nog vrij ruim en de verborgen werkloosheid is relatief hoog. Bedrijfswinsten zijn weliswaar hersteld sinds de crisis maar van een piek in de winstgevendheid is geen sprake. Vooral kleine bedrijven zitten krap bij kas.

Als we kijken naar de verhouding van lonen van werknemers en winsten van bedrijven valt op dat vooral ZZP-ers in inkomen zijn achtergebleven, een punt dat in de discussie tot nu toe weinig aandacht heeft gekregen. (Bronnen: ING & CM web, 12 jul. 2017)

Oplossing conflict lerarensalarissen

VVD en PvdA hebben een nieuwe deal gesloten over de verhoging van de lerarensalarissen. Die gaan met een 'substantieel bedrag' omhoog, zei vicepremier Lodewijk Asscher in een verklaring. Premier Rutte sprak over een 'inspanningsbelofte' en een 'aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid', maar wilde de afspraak geen 'garantie' noemen. In ieder geval, de dreigende kabinetscrisis is daarmee afgewend.

De PvdA heeft gedreigd uit het kabinet te stappen als ze haar zin niet krijgt en er geen concreet bedrag wordt geplakt op de verhoging van het lerarenloon.

VVD, CDA, D66 en CU staan welwillend tegenover de eis van de PvdA, maar vinden het nog te vroeg om er nu al een knoop over door te hakken. De partijen die momenteel onderhandelen over het vormen van een coalitie zeggen nog geen volledig beeld te hebben van de financiën van het volgende kabinet en daarom nog geen toezegging te kunnen doen. (Bronnen: vele, 30 aug. 2017) 

Een op de zes werknemers maakt in twee jaar promotie

Ongeveer een op de zes werknemers die in 2016 ten minste twee jaar bij hun werkgever werkten, hebben in de voorafgaande twee jaar bij deze werkgever promotie gemaakt. Een op de 25 ging in deze periode in functieniveau omlaag.

Van de werknemers tot 35 jaar had meer dan een kwart promotie gemaakt bij dezelfde werkgever in de twee jaar voorafgaande aan de enquête. Boven de 35 nemen de promotiekansen af met leeftijd. Van de 35- tot 45-jarigen was 18 procent bevorderd, van de 55- tot 65-jarige werknemers 5 procent. Oudere werknemers gaan juist relatief vaak terug in functie. Van de 55- tot 65-jarige werknemers gingen er vrijwel evenveel in functie omlaag als omhoog.

Van de hoogopgeleide werknemers had een op de vijf in twee jaar tijd promotie gemaakt. Dit is duidelijk hoger dan van de laagopgeleide werknemers, bij wie dit een op de zeven was. Het percentage werknemers dat terugging in functieniveau is voor alle opleidingsniveaus vrijwel even hoog. (Bron: CBS, 27 dec. 2017)

Red.: Jammer dat het CBS geen informatie geeft of en in welke mate vooruitgang (promotie) maar ook teruggang in functieniveau (demotie) financiële gevolgen had.

Hogere inkomens gaan in 2018 het meest op vooruit

De belastingverlaging die in 2018 zijn beslag krijgt, is vooral een bonus voor mensen met een salaris van pakweg twee keer modaal. Dat blijkt uit berekeningen van salarisstrookverwerker ADP. Volgens de definitie van het Centraal Planbureau ligt het modale bruto inkomen in 2018 op 38.000 euro. Twee keer modaal komt dus neer op een jaarsalaris van 76.000 euro. Mensen die twee keer modaal krijgen, zien vanaf januari 16 euro meer op hun salarisstrook staan.

De lagere inkomensgroepen in Nederland moeten in 2018 netto wat inleveren. Verder gaat bijna iedere werknemer er juist iets in nettoloon op vooruit. (Bronnen en meer: ANP & Business Insider Nederland, 5 jan. 2018)

Gebruikelijk loon medisch specialisten 2018

De Belastingdienst heeft het gebruikelijk loon van medisch specialisten in 2018 vastgesteld. Het gebruikelijk loon is € 130.950, eventueel verhoogd met de verplichte bijdrage aan het beroepspensioenfonds.

Om het gebruikelijk loon vast te stellen is de Belastingdienst uitgegaan van het loon uit de meest vergelijkbare dienstbetrekking. Voor medisch specialisten is dat het loon op basis van de Arbeidsvoorwaardenregeling Medisch Specialisten (AMS). Deze regeling is onderdeel van de CAO Ziekenhuizen 2017-2019.

Het loon voor een medisch specialist is volgens deze CAO € 174.600. In dit bedrag is al rekening gehouden met de verhogingen per 1 juli 2017 en 1 juli 2018. Als de medisch specialist de verplichte bijdrage aan het beroepspensioenfonds zelf betaalt, wordt dit loon verhoogd met die bijdrage (=x).

Daarmee wordt het gebruikelijk loon voor een medisch specialist in 2018:
  • 75% van € 174.600 = € 130.950
  • 75% van (€ 174.600 + x) = € 130.950 + 0,75 * x (als de medisch specialist de bijdrage aan het beroepspensioenfonds zelf betaalt).
Een lager gebruikelijk loon is alleen mogelijk als daar een goede reden voor is. Bijvoorbeeld als er verschil in loon is op basis van anciënniteit of inschaling. (Bron: De Lorijn, 24 jan. 2018)

Flex drukt lonen, stuwt winsten

Het is een van de grote economische vraagstukken van dit moment: waarom stijgen de lonen maar niet echt, terwijl de economie uitbundig groeit en bedrijven mooie winsten maken? Uit een gepubliceerde studie van De Nederlandsche Bank (DNB) blijkt: voor een belangrijk deel komt dat door de razendsnelle flexibilisering van de arbeidsmarkt in Nederland.

DNB nam acht bedrijfstakken onder de loep, waaronder de industrie, de bouw, de horeca en de zakelijke dienstverlening. In al die sectoren groeide sinds medio jaren negentig de ‘flexibele schil’ van zzp’ers en tijdelijke krachten. Hoe groter de groei van het aantal flexkrachten in een sector, zo vonden de rekenaars van DNB, hoe kleiner het deel van de totale verdiende koek dat naar werkenden gaat. Een groter deel gaat dan naar winsten van bedrijven. (Bron en meer: NRC, 1 feb. 2018)

Door te werken in de stad verdien je meer

Jongeren en hoogopgeleiden profiteren het meest van een baan in de stad. Dit concludeert het Centraal Planbureau (CPB) in een onderzoek naar stedelijke productiviteitsvoordelen. Tien jaar werkervaring in Amsterdam leidt voor een jonge werknemer tot circa 11% meer loon dan tien jaar werkervaring in de minst verstedelijkte gebieden.

Een andere bevinding uit de studie van het CPB is dat werknemers het sterkst profiteren van stedelijke productiviteitsvoordelen als de werkplek binnen een straal van 10 à 20 kilometer van stedelijk gebied ligt. (Bron en meer: CPB, 28 feb. 2018)

CAO loonsverhogingen 2018

Loonafspraken eerste kwartaal

Met een gemiddelde van 2,17 procent zijn in februari de hoogste loonafspraken gemaakt sinds het dieptepunt van de kredietcrisis, begin 2009. De oplopende loonafspraken zijn volgens de werkgeversvereniging een normaal verschijnsel bij economische groei en de daarmee samenhangende positieve vooruitzichten voor veel ondernemingen. De lonen hebben de neiging om de economische groei pas met enige vertraging te volgen. Daar tegenover staat dat economische terugval ook pas na verloop van tijd in lagere loonafspraken wordt uitgedrukt. (Bron: AWVN, 15 mrt. 2018)

In het eerste kwartaal van 2018 stegen de lonen zowel bij de particuliere bedrijven als bij de sector overheid met 1,8 procent. Bij de gesubsidieerde sector was dit 1,6 procent.
Dat de loonstijging zo gelijk opgaat, is lange tijd niet voorgekomen. De ontwikkeling in de particuliere sector is de laatste acht jaar relatief gelijkmatig geweest. Deze bewoog tussen 0,9 en 1,8 procent. Bij de overheid waren de dalen dieper (0,1 procent) en de pieken hoger (3,6 procent). Na jaren van geringe stijgingen volgde bij de overheid in 2015 en 2016 een inhaalslag.

Loonafspraken tweede kwartaal

Opnieuw lag de stijging van de contractuele loonkosten (CAO-lonen en werkgeverspremies) boven die van de CAO-lonen. Sinds het begin van 2016 is dat het geval. In het eerste kwartaal bedroegen deze contractuele loonkosten 2,2 procent. Oorzaken waren de verhoging van de werkgeversheffing voor de Zorgverzekeringswet en de werkgeversbijdragen aan WAO- en WW-premies. De overheid had hiernaast ook te maken met een stijging van de pensioenpremies bij het ABP. (Bron: CBS, 5 apr. 2018)

Nieuwe loonafspraken zijn met een gemiddelde van 2,5 procent in mei opnieuw boven het niveau van de inflatie uitgekomen. Dat betekent een positieve koopkrachtontwikkeling voor werknemers.
Dat meldt werkgeversvereniging AWVN, de belangrijkste arbeidsvoorwaarden­adviseur van werkgevers, in het mei-bericht over het verloop van het CAO-seizoen. AWVN is betrokken bij het merendeel van alle 850 Nederlandse CAO’s en bij een belangrijk deel van de arbeidsvoorwaardenregelingen in Nederland.
Mei is de derde achtereenvolgende maand dat de loonafspraken gemiddeld rond de 2,5 procent uitkwamen. Het gemiddelde van de contractloonstijgingen voor alle 2018-akkoorden bedraagt 2,27 procent en loopt nog steeds op. (Bron: AWVN, 8 jun. 2018)

Loonafspraken juli gelijk aan jaargemiddelde

In juli 2018 kwamen 27 nieuwe CAO’s tot stand. In juli en juni viel de gemiddeld afgesproken contractloonstijging iets lager uit dan in de maanden april en mei, toen de loonafspraken gemiddeld rond de 2,5 procent uitkwamen. Het is volgens AWVN nog te vroeg om te stellen dat er sprake is van een stagnatie van het stijgingsniveau. Voor heel 2018 staat het gemiddelde van nieuwe afspraken op 2,27 procent per twaalf maanden.

Loonafspraken derde kwartaal

De CAO-lonen zijn in het derde kwartaal van 2018 gestegen met 2,2 procent. De loonstijging bleef boven de stijging van de consumentenprijzen van 2,0 procent.

De loonstijging in het derde kwartaal van 2018 ligt ruim boven de piek in 2016, en is de grootste stijging na 2009. In 2016 kwam de gemiddelde toename uit op 1,8 procent. Een verschil met de situatie van het afgelopen kwartaal is dat de ontwikkeling van de consumentenprijzen in 2016 aanzienlijk lager lag.

De lonen bij de overheid stegen in het derde kwartaal het meest (2,9 procent). Dit komt voornamelijk door afgesloten CAO’s in het onderwijs en het openbaar bestuur, waarin een hogere loonontwikkeling is afgesproken. In 2017 stegen de lonen bij de overheid met 0,6 procent.

Hoogste gemiddelde loonafspraak sinds 10 jaar

De gemiddelde loonafspraak bij de in november afgesloten CAO’s bedroeg gemiddeld 2,63%. Dit is het hoogste maandgemiddelde sinds tien jaar. geleden. Drie maanden op rij zijn daarmee voor dit jaar boven gemiddelde loonafspraken tot stand gekomen. Het jaargemiddelde voor 2018 bedraagt nu 2,33%.

De novembermaand kende ook een hoger aantal nieuwe CAO-afspraken dan gewoonlijk. 28 nieuwe CAO’s kwamen tot stand. De bouw blijft met 2,9% de sector met de hoogste gemiddelde loonafspraken in 2018, de detailhandel is met 1,7% hekkensluiter. Laatstgenoemde is samen met de landbouw de enige sector waar de loonafspraken gemiddeld beneden de 2% zijn. (Bron: Loonzaken, 17 dec. 2018)

Stijging CAO-lonen over geheel 2018

De CAO-lonen zijn in 2018 gestegen met 2,1 procent. Dat is de grootste stijging na 2009. De ontwikkeling van de consumentenprijzen in 2018 is nog niet bekend. Over de eerste elf maanden van 2018 was de stijging 1,7 procent.

In 2009, het eerste volle crisisjaar, lag de CAO-loonstijging aanzienlijk hoger (2,8 procent). Dat geldt nog sterker voor 2008, een jaar dat wat betreft krapte op de arbeidsmarkt vergelijkbaar is met 2018. (Bron: CBS, 3 jan. 2019)

Redactie: Als bemerking zou ik willen vermelden dat de CAO lonen afgelopen jaar gemiddeld met 2,1 % zijn gestegen en dat het kabinet dit jaar 2,8% hogere lonen verwacht. Maar in de CAO’s die voor dit jaar zijn afgesloten, komt de loonstijging zeker niet zover.
Het is echter appels met peren vergelijken omdat de lonen in de CAO’s kunnen stijgen, maar de actuele lonen niet worden verhoogd*. Andersom kunnen de lonen binnen de marge van de schalen gemiddeld wel stijgen, maar de CAO niet.

* Wanneer de schalen worden verhoogd, betekent dat nog niet dat ook de lonen worden verhoogd. De werknemer heeft wel de mogelijkheid van een langere uitloop, maar als de werkgever het loon zelf niet verhoogt, merkt de werknemer er voorlopig niets van.
Alleen wanneer in een bedrijf expliciet is afgesproken dat alle actuele lonen met hetzelfde percentage als de CAO-lonen worden verhoogd, vallen actuele lonen en CAO-lonen samen.

De verwachting of feitelijk toezegging van het kabinet dat iedereen er netto op vooruit gaat, blijkt in de praktijk meer een politiek praatje dan de reële werkelijkheid. Hele groepen uitkeringsgerechtigden en gepensioneerden (bijna 3 miljoen) mensen gaan er niet op vooruit en dan laten we de prijsstijgingen nog maar buiten beschouwing.

Andries Bongers

Meer loon leraren middelbare scholen

Leraren in het voortgezet onderwijs krijgen meer salaris. Onderwijsbonden en werkgevers zijn het daarover eens geworden. Leraren krijgen in twee stappen een loonsverhoging van 4,5 procent, maakte de Algemene Onderwijsbond (AOb) bekend.

Ook ontvangen zij nog een eenmalige uitkering van 1 procent. Verder staan leraren vanaf het schooljaar 2019-2020 één lesuur per week minder voor de klas. Dat is volgens de onderwijsbond echter een eerste stap. ,,Samen met de VO-raad gaan wij nu lobbyen bij de politiek om extra geld voor een verdere verlaging van het aantal uren los te krijgen”, zegt AOb-onderhandelaar Henrik de Moel. (Bron: Alles over HR, 14 jun. 2018)

FNV eist 5 procent meer loon in 2019

Nederland’s grootste vakbond FNV stelt voor 2019 een looneis van 5 procent. De looneis is bijzonder fors, want vorig jaar eiste de bond nog 3,5% meer loon. Maar de FNV vindt dat bedrijven nu zoveel winst maken, dat de beloning van werknemers écht omhoog moet.

Werkgevers zullen niet blij zijn met de looneis, maar ook een analyse van de Rabobank laat zien dat de koopkracht van veel Nederlanders de afgelopen jaren nauwelijks boven het nulpunt is uitgekomen. Ook de prijzen stijgen weer, zodat daardoor niet veel extra koopkracht over blijft. (Bron: Personeelsnet, 17 sep. 2018)

Reactie AWVN: De looneis die de FNV stelt, is bij voorbaat al achterhaald. De tijd dat een centrale looneis ook maar enige betekenis heeft aan de onderhandelingstafels, ligt ver achter ons. Volgens AWVN laat de praktijk van de CAO-onderhandelingen al jaren zien dat onderhandelaars zich vooral laten leiden door de situatie in bedrijf en bedrijfstak en maken zij afspraken die daarbij passen. (Bron: AWVN, 17 sep 2018)

CAO loonsverhogingen 2019

In de eerste maand van 2019 kwamen de loonafspraken in de nieuw afgesloten CAO’s uit op gemiddeld 2,71%, het hoogste maandgemiddelde sinds de financiële crisis van ruim tien jaar geleden. Het cijfer voor januari ligt ook hoger dan december 2018; toen kwamen de loonafspraken uit op 2,5% gemiddeld. Sinds anderhalf jaar vertonen de loonafspraken bij nieuw afgesloten CAO’s een opwaartse trend.

De gemiddelde afgesproken loonstijging bedroeg in april 2019 2,8 procent.

In het derde kwartaal van 2019 zijn de CAO-lonen met 2,6 procent gestegen. (Bron: CBS)

Loonsverhogingen afdwingen

Klaas Dijkhoff, fractievoorzitter van de VVD, zoekt naar een manier om bedrijven financieel te stimuleren lonen verder te verhogen. Omdat de lonen in 2019 niet genoeg stegen, stelde het kabinet verlaging van de winstbelasting uit. Dijkhoff sluit verdere uitstel van die verlaging als mogelijk drukmiddel voor bedrijven niet uit. (Bron: NOS e.a., 18 sep. 2019))

Lonen gaan in 2020 sneller stijgen dan CPB verwacht

Voor werknemers gaat de loonstijging volgend jaar hoger uitvallen dan nu voorzien, met gunstige gevolgen voor de koopkracht. Een berekening van AWVN wijst uit dat in de reeds afgesloten meerjarige CAO’s voor 2020 een veel hogere loonstijging is overeengekomen dan het Centraal Planbureau (CPB) verwacht. AWVN voerde de berekening uit op verzoek van het FD.

Op basis van de reeds in de marktsector afgesloten meerjarige CAO’s die over geheel 2020 doorlopen, rolt hier voor volgend jaar een loonstijging uit van 3,3%. Toch houdt AWVN-beleidsadviseur Laurens Harteveld nog een slag om de arm: “Als ik zie wat er aan nieuwe CAO-resultaten binnenkomt, zou ik niet durven voorspellen dat we echt over die 3% gaan, maar ik zie evenmin dat we veel lager uitkomen.”

Gerelateerde artikelen en/of partner bijdragen:
Gerelateerd nieuws en/of opinies:



 Functiewaardering (systemen)    Marktwaarde