​​​​​​​Instroom in WIA neemt toe, dat is zorgelijk, maar wie betaalt de lasten?

Opinie  |  vr 5 jun 2026  |  Bron: HR-kiosk & UWV  |  Auteur: Andries Bongers  |  Trefwoorden: UWV, WGA, WIA, IVA, Premies (werknemersverzekeringen), ABP, Hester, Vijlbrief, Ministerie van Financiën, Werkloosheid, WW

Het sprookje van Hans of de grote wisseltruc?

Enige toelichting vooraf

De premies werknemersverzekeringen worden uitsluitend door de werkgever betaald en afgedragen aan de Belastingdienst.
Voor 2006 werden de premies aan het UWV afgedragen. Op basis van verwachte uitgaven stelde het UWV de premie voor het komende jaar vast.
Vanaf 2006 staan al die premies, opgebracht door de werkgevers bij de Belastingdienst (Min. van Financiën); dat is in een convenant zo afgesproken.

Wat was de achterliggende reden?

Men (wie?) wilde een duidelijke scheiding van de uitvoering van de sociale zekerheid door het UWV en de inning van de premies en heffingen door de Belastingdienst. De financiele potten kwamen dus onder beheer van het Ministerie van Financiën.
Voor eventuele overschrijdingen van de uitgaven in o.a. de WIA, werd het AOF-fonds opgericht.

De werkgevers betalen daar nu al jarenlang een geringe premie voor, maar dat heeft uiteindelijk geresulteerd in een overwaarde van 40 miljard euro! Ook onder beheer van het Ministerie van Financiën.

Geld lenen

Nu dus op de rekeningen van het Ministerie van Financiën, de overwaarde van premies staat te lonken, lijkt het of een graai in die vermogens misschien wel tot de mogelijkheden behoort. Overdreven? Nou nee, waarom zou de geschiedenis zich niet herhalen?

Toen het ABP nog geen zelfstandig pensioenfonds was, althans voor 1996, werd het vermogen beheerd door MinFin en leende de toenmalige Minster van Financiën Ruud Lubbers een aanzienlijk bedrag uit het fonds (dat had toch een overwaarde t.o.v. de verplichtingen, oftewel overtollige reserves).
Het ging om een bedrag van 35 miljard gulden, waarmee hij de staatsschuld verlaagde. De lening werd echter nooit terugbetaald.

Kan zoiets weer gebeuren? 

Ja, want het gebeurde een aantal jaren geleden al.
Pensioenfondsen werden gewongen garanties af te geven voor de wankele financiele wereld. En dat allemaal onder toezicht van de Nederlandsche Bank.

Lees het hele verhaal van Hester Bais.  Het zou dus zomaar weer kunnen gebeuren. Zou de toezichthouder (DNB) dat nu voorkomen?

Het is dan ook niet zo vreemd dat Minister Hans Vijlbrief stelt dat de Overheid 7 miljard tekort komt, vanwege de toename van arbeidsongeschiktheid en werkloosheid, terwijl dat een volkomen onzinnige uitspraak is, immers niet de Overheid maar de werkgevers betalen deze rekening.
Overigens zouden deze potten nog vol moeten zitten. Of zijn het, net als "Bitcoins" imaginaire waarden en uitwisselbare vermogens, onder beheer van het Ministerie van Financiën? 

Jaar	Instroom	Uitstroom	Lopend bestand
2015	583.700	578.700	445.900
2016	491.00	524.900	412.000
2017	390.200	472.200	330.000
2018	335.518	402.723	262.749
2019	329.968	369.264	223.453
2020 *	479.069	416.862	285.660
2021	292.464	386.439	191.775
2022	229.009	271.598	149.186
2023	248.557	236.963	160.780
2024	271.481	257.423	174.237
2025	290.200	273.600	191.500

* Begin van Corona
Wij schatten het aantal werknemers in Nederland op 9 miljoen. Het CBS rekent alle in Nederland wonenden tussen de 15 en 75 jaar, is 9,8 miljoen.

De werkloosheid t.o.v. het aantal werknemers is relatief laag, slechts 2,13%

Werkloze werknemers met voldoende arbeidsverleden komen in aanmerking voor een WW‑uitkering. De grafiek toont de instroom (het aantal nieuwe uitkeringen), de uitstroom (het aantal beëindigde uitkeringen) en het lopend bestand ultimo (het aantal lopende uitkeringen per het einde van het jaar). Dankzij het economisch herstel na de kredietcrisis is het aantal lopende uitkeringen van 2016 tot en met 2019 gedaald. Als gevolg van de coronacrisis steeg het aantal nieuwe WW‑uitkeringen in 2020 met 45% en het aantal lopende uitkeringen met 28%. Sindsdien is zowel het aantal nieuwe als lopende WW‑uitkeringen fors gedaald door de opleving van de economie en de conjuncturele ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. In 2022 is het aantal lopende WW‑uitkeringen met 22% afgenomen tot een historisch laag niveau. Sinds 2023 stijgt het aantal weer.

Instroom in de WIA

In 2024 nam de instroom in de WIA toe met ongeveer 9.400 uitkeringen, wat resulteerde in 69.000 nieuwe WIA-uitkeringen.
Voor 2025 wordt een verdere stijging verwacht naar circa 69.600 – een groei van 2,4 % ten opzichte van het jaar ervoor.

In 2025 nam de instroom ook toe, maar was de uitstroom ook hoger in de IVA t.o.v. het jaar daarvoor.

Wat zijn de cijfers over de afgelopen 10 jaren
 

Jaar	Instroom	Uitstroom	IVA	WGA	Totaal
2025	71.300	43.200	189.386	294.424	483.800
2024	69.046	38.104	181.843	272.801	454.644
2023	59.633	34.944	169.847	253.003	422.850
2022	54.810	31.163	157.165	240.280	397.445
2021	55.431	28.921	146.273	226.811	373.084
2020	49.742	26.610	136.937	212.531	349.468
2019	45.810	19.938	127.483	200.469	327.952
2018	43.416	18.790	112.929	189.584	302.513
2017	41.700	18.400	98.200	178.800	277.000
2016	40.000	16.600	85.000	168.300	253.300
2015	35.800	16.100	72.000	157.600	229.600

Waar komt de stijging vandaan?

De toename wordt vooral veroorzaakt door meer langdurige psychische klachten (vooral bij jongeren), post-COVID en demografische ontwikkelingen. Ook administratieve effecten, zoals het werken met voorschotten, beïnvloeden het beeld.

Jongere instroom, groter risico

Vooral de instroom onder mensen jonger dan 35 jaar stijgt. In sectoren als zorg en onderwijs neemt psychisch verzuim sterk toe. Dit benadrukt het belang van vroeg signalering en preventie.

Financiële gevolgen

De verwachte toename van het aantal WIA-uitkeringen betekent een forse stijging in uitkeringslasten. Volgens UWV gaat het om duizenden extra uitkeringen ten opzichte van eerdere ramingen, met oplopende publieke kosten tot gevolg.

Wat vraagt dit van beleid en praktijk?

Meer regie voor werkgevers, snellere interventie en inzet op duurzame inzetbaarheid zijn noodzakelijk. Ook maatregelen zoals de terugkeer van de vereenvoudigde WIA-beoordeling voor 60-plussers dragen bij aan een betere uitvoerbaarheid.
Of voor 50+  een "no-risk" regeling.