Ondernemingsraad (faciliteiten en ontslagbescherming)    Ondernemingsraad (instelling en samenstelling) 


Ondernemingsraad (inleiding)

Datum laatste wijziging: 24 juli 2019  |  Trefwoorden: Ondernemingsraad, Wet op de ondernemingsraden, WOR, PVT, Medezeggenschap

Inhoud

  1. Algemeen
  2. Twee soorten vergaderingen
  3. Dualistische instelling
  4. Multinationaal overleg
  5. OR aansprakelijkheid?
  6. SER-commissie
  7. Register voor MZ-Opleiders
  8. Platform
  9. Kritische noten SER
  10. Nationale verkiezingsdag OR?
  11. Cijfers
  12. Kabinet werkt toe naar rijksbrede ondernemingsraad
  13. SER-rapport 'Discriminatie werkt niet'
  14. SER geeft tips aan ondernemingsraden en bestuurders
  15. Geheimhouding
  16. Handreiking tegengaan discriminatie
  17. Rechtsbescherming OR-leden vanaf 1 juli 2015
  18. Overleg met bestuurder slecht nageleefd
  19. KLM behoeft niet de goedkeuring ondernemingsraad
  20. Primark stelt ondernemingsraad in
  21. OR-lid mag minder gaan werken, ook als dat vrijstelling betekent
  22. Verdeel het leiderschap binnen de OR en bereik meer
  23. SER-advies over termijnen actief en passief kiesrecht;

Algemeen

De eerste Wet op de ondernemingsraden (WOR) stamt uit 1950 en is sindsdien regelmatig herzien. Een wet die de bedoeling had de gemeenschappelijke belangen tussen werkgever en werknemers te behartigen. 'De ondernemingsraad (OR) - voorgezeten door de bestuurder (werkgever) - diende, informerend en adviserend, naar vermogen bij te dragen aan een zo goed mogelijk functioneren der onderneming'. Zie hier een begin van onderlinge verhoudingen tussen partijen, die later zou worden aangeduid als het 'poldermodel'. De WOR is te vinden op internet.

Twee soorten vergaderingen

De WOR onderscheidt twee vergaderingen: de ondernemingsraadvergadering, het overleg tussen de leden onderling zonder bestuurder en de OR-overlegvergadering, het overleg tussen de leden en de bestuurder.

Artikel 23 van de WOR regelt het overleg met de directie. Er is een wederzijdse overlegverplichting. Als één van beide overlegpartners weigert het overleg in te gaan kan de bedrijfscommissie adviseren en bemiddelen. Daarna kan zo nodig aan de kantonrechter worden gevraagd te bepalen dat de verplichting tot overleg wordt nageleefd. De OR kan dit als drukmiddel gebruiken om de directie tot overleg te verplichten, zie ook Bedrijfscommissie.

Dualistische instelling

Volgens de WOR wordt de Ondernemingsraad enerzijds ingesteld in het belang van het goed functioneren van de onderneming en haar doelstellingen en anderzijds ten behoeve van het overleg met en de vertegenwoordiging van de in de onderneming werkzame personen (artikel 2 lid 1 WOR). Men noemt dit de "dualistische taakstelling" van de Ondernemingsraad.

Multinationaal overleg

In de Stichting Multinationale Ondernemingsradenoverleg (MNO), komen vertegenwoordigers van (C)OR’en van 45 grote internationale ondernemingen op regelmatige basis bijeen. Bij deze aangesloten ondernemingen werken meer dan 650.000 mensen in Nederland en nog eens ruim 3 miljoen in het buitenland. Het MNO heeft als hoofddoelstelling een substantiële bijdrage leveren aan het bevorderen van een professionele medezeggenschap bij de aangesloten (C)OR’en. Het MNO wil verder als samenwerkingsorgaan en kenniscentrum, voor deze (C)OR’en goede medezeggenschap bevorderen.

OR aansprakelijkheid?

Een ondernemingsraad kan niet aansprakelijk worden gesteld. Reden is dat een OR geen rechtspersoonlijkheid heeft, daarom kan hij juridisch gezien niet aansprakelijk worden gesteld. Wel kan een OR moreel verantwoordelijk zijn voor de besluiten die hij neemt of de standpunten die hij inneemt.

SER-commissie

Per 1 juni 2012 is de SER-commissie Commissie Bevordering Medezeggenschap (CBM) werkzaam. De kerntaak van de CBM is het in brede zin bevorderen van de medezeggenschap en van de kwaliteit daarvan in ondernemingen. De commissie zal onder meer richtbedragen vaststellen voor goede kwalitatieve scholing voor OR-leden en een certificatieregeling voor scholingsinstituten oprichten.

Een passage uit het rapport van de SER: 'Vacatures OR en samenstelling OR (waaronder OR en flexwerkers). Sinds jaar en dag is dit een van de grote klassieke knelpunten van de medezeggenschap. De CBM besteedt in 2013 extra aandacht aan dit onderwerp. De uitwerking van het onderwerp over innovatie van medezeggenschap kan hierop van invloed zijn. Wellicht zijn alternatieve vormen van medezeggenschap aantrekkelijker voor werknemers om actief aan deel te nemen en is daarmee een deel van het knelpunt opgelost.
De hedendaagse en toekomstige arbeidsmarkt kenmerkt zich door een steeds verdere flexibilisering. Niet alleen een ontwikkeling richting maatwerk, decentralisatie en individualisering voor wat betreft de arbeidsvoorwaarden, maar vooral ook flexibilisering van de arbeidscontracten zelf. Het aantal flexwerkers, ZZP-ers, gedetacheerden, payrollers en mensen met een tijdelijke arbeidsovereenkomst neemt gestaag toe. Wat is hun rol in de medezeggenschap? Hebben ze die eigenlijk wel? Zo nee, is er behoefte aan? '

Wat de betreft de aandacht voor OR-opleidingen, de exacte voorwaarden om in aanmerking te komen voor een opleidingscertificaat zijn nog niet bekend. Wel heeft de Sociaal-Economische Raad (SER) de hoofdlijnen hiervoor opgesteld, die verder worden uitgewerkt door SCOOR (Stichting Certificatie Opleiding Ondernemingsraden). Er is echter geen verplichting om een certificaat te hebben.

De Sociaal-Economische Raad (SER) heeft het SER-jaarverslag 2013 gepubliceerd. Een onderdeel van het jaarverslag is gereserveerd voor activiteiten op het gebied van de medezeggenschap. Zie het jaarverslag, blz. 15 en 16.

Register voor MZ-Opleiders

In het Register zijn alle MZ-Opleiders (MZ=medezeggenschap) opgenomen die zich officieel hebben laten registreren. Zij voldoen daarmee aan kwaliteitscriteria die door de beroeps- en branchevereniging zijn gesteld. Deze criteria komen voort uit het streven om de kwaliteit van de beroepsuitoefening te stimuleren. Het registratiesysteem is het gezamenlijke initiatief van de Beroepsvereniging voor Medezeggenschapsprofessionals (BVMP) en de Branchevereniging Medezeggenschap (BVMZ).

Platform

Voor OR-leden, PVT’ers en andere experts op het gebied van medezeggenschap zijn diverse platforms opgezet voor het opzetten van een discussie of het stellen van vragen, onder meer: Stichting MNO en FNV-Bondgenoten.

Kritische noten SER

Ter gelegenheid van het zestigjarig bestaan van de Wet op de ondernemingsraden (WOR) blikt de SER terug naar de werknemersbetrokkenheid anno 2011 bij de besluiten van de onderneming.
Gebleken dat is medezeggenschap nauwelijks is meegegroeid met veranderingen in organisaties, terwijl er tegelijkertijd steeds hogere eisen worden gesteld aan de deskundigheid OR-leden. OR-leden zijn niet goed genoeg op de hoogte over uitzendwerk, tijdelijke contracten, arbeidspools, in- en outsourcing, ongelijkheid van arbeidsvoorwaarden, flexibele arbeidstijden en ontslagvergoedingen. (Bron: SER / Medezeggenschap: Ontwikkelingen in de 21e eeuw)

Nationale verkiezingsdag OR?

Minister Asscher gaat op verzoek van SP-Kamerlid Ulenbelt nadenken over mogelijkheden om de ondernemingsraadverkiezingen voor alle bedrijven op dezelfde dag of in dezelfde week te houden. Voormalig minister De Geus van SZW had dat in 2004 voorgesteld in zijn plannen voor een Wet medezeggenschap werknemers, maar die wet heeft de eindstreep nooit gehaald. Volgens Ulenbelt is de nationale dag voor OR-verkiezingen in België een succes. Asscher vindt het een ‘leuk idee,’ maar ziet nog wel praktische bezwaren.

NB: Sinds de voorstellen nooit meer iets over de Nationale verkiezingsdag OR gehoord!

Cijfers

Eind 2011 had slechts 70 procent van de ondernemingen een OR. De Commissie Bevordering Medezeggenschap wil medezeggenschap stimuleren door verschil te maken tussen koplopers, middenmoters en achterblijvers. (Bron: SER, februari 2013)

Kabinet werkt toe naar rijksbrede ondernemingsraad

Het kabinet heeft op voorstel van minister Blok voor Wonen en Rijksdienst besloten toe te werken naar een rijksbrede ondernemingsraad. De oprichting sluit aan op de inzet van het kabinet in de Hervormingsagenda om de rijksdienst meer als één concern te laten functioneren. Steeds meer onderwerpen over de interne bedrijfsvoering of het personeelsbeleid vragen om brede afstemming.

De samenwerking tussen ministeries neemt steeds meer toe. Dit wordt met de Hervormingsagenda nog eens versterkt, zodat taken en processen efficiënter worden uitgevoerd. Daarbij is steeds meer sprake van een gezamenlijke aanpak, waardoor de behoefte ontstond aan daarop aansluitende medezeggenschap. Tot nu toe is de medezeggenschap per ministerie georganiseerd. (Bron: Rijksoverheid, 21 mrt 2014)

SER-rapport 'Discriminatie werkt niet'

Een charter om bedrijven te stimuleren tot diversiteitsbeleid, een grotere rol voor ondernemingsraden om discriminatie tegen te gaan, meer voorlichting en training voor werkgevers en werknemers en het verbeteren van het toezicht en de handhaving bij klachten over discriminatie door de Inspectie SZW. Dit zijn enkele aanbevelingen uit het SER-advies over discriminatie bij de arbeid. (Bron: SER, 17 apr. 2014)

SER geeft tips aan ondernemingsraden en bestuurders

Hoe krijg ik de OR vol? Hoe houd ik contact met mijn achterban? Het zijn vragen die bij veel leden van ondernemingsraden leven. De SER-Commissie Bevordering Medezeggenschap heeft hierover een groot aantal tips op de SER-website geplaatst en niet alleen voor OR-leden, maar ook voor bestuurders.

Geheimhouding

Het spectrum van situaties waarin door ondernemers aan OR’en geheimhouding wordt opgelegd is breed. Niet in alle situaties en/of in elke fase is een geheimhoudingsplicht opportuun. In verband hiermee brengt de Commissie Bevordering Medezeggenschap (CBM) een aanbeveling uit aan ondernemingsraden en ondernemers.

Artikel 20, lid 1 WOR onderscheidt drie categorieën gegevens die onder de geheimhoudingsplicht vallen:
  1. Zaken- en bedrijfsgeheimen die een lid van de OR of van een commissie of een deskundige van artikel 16 WOR in hoedanigheid verneemt (passieve geheimhouding);
  2. Informatie ten aanzien waarvan de bestuurder, de OR of de commissie geheimhouding heeft opgelegd (actieve geheimhouding);
  3. Gegevens waarvan de leden van de OR of van een commissie dan wel een deskundige als bedoeld in artikel 16 WOR in verband met een hen opgelegde geheimhoudingsverplichting hebben moeten begrijpen dat deze een vertrouwelijk karakter hebben (passieve geheimhouding voortvloeiend uit actieve geheimhouding).
Ook al is de Ondernemingsraad verplicht tot geheimhouding van alle zaken- en bedrijfsgeheimen die zij in hun hoedanigheid vernemen, toch kan het zinvol zijn de leden van de OR een geheimhoudingsverklaring (non-disclosure agreement) te laten ondertekenen. De regels rondom geheimhouding zijn wellicht niet bij iedereen bekend. Bovendien heeft een geheimhoudingsverklaring een sterke symbolische werking en heeft de werkgever de mogelijkheid een boete te verbinden aan schending van geheimhouding.

Maak nu zelf binnen enkele minuten een professionele geheimhoudingsverklaring met deze eenvoudige tool >> Kijk hier hoe de tool werkt

geheimhoudingsverklaring-tool

Handreiking tegengaan discriminatie

In het SER-advies ‘Discriminatie werkt niet!’ heeft de raad voorgesteld om de SER CBM commissie een specifieke handreiking te laten opstellen die OR én ondernemer behulpzaam kan zijn bij het tegengaan van discriminatie en het bevorderen van gelijke behandeling en diversiteit in de onderneming. In de kabinetsreactie van 16 mei jl. heeft het kabinet deze aanbevelingen van de SER goedgekeurd. Aan de hand van het advies en de huidige wetgeving zijn een schematisch overzicht waarin de diverse rollen en bevoegdheden van de medezeggenschap bij (het voorkomen van) discriminatie opgenomen.
(Bron: SER, 2014)

Rechtsbescherming OR-leden vanaf 1 juli 2015

Als een werkgever vanaf 1 juli 2015 een OR-lid vanwege bedrijfseconomische redenen wil ontslaan, dan hoeft hij alleen het eerste half jaar dat hij een bepaalde functie vervult, rekening te houden met het opzegverbod. Na dit half jaar komt het opzegverbod te vervallen.

De opzegverboden blijven onder de Wet werk en zekerheid (WWZ) gewoon bestaan. Vanaf 1 juli 2015 krijgt het opzegverbod voor OR-leden een toevoeging waardoor het ook geldt voor werknemers die op de kandidatenlijst van de OR of PVT staan. Maar de opzegverboden gaan wel anders werken bij bedrijfseconomisch ontslag. Komt een arbeidsplaats namelijk te vervallen vanwege bedrijfseconomische redenen, dan komen de meeste opzegverboden te vervallen als werknemers hun huidige functie langer dan een half jaar vervullen. Dit geldt ook voor het opzegverbod voor OR-leden.
De werknemer kan zich na een jaar dienstverband verkiesbaar stellen

Bij ontslag om bedrijfseconomische redenen vervalt het opzegverbod dus pas nadat de werknemer een half jaar in zijn functie heeft gewerkt. Een werknemer kan zich echter pas na een jaar werkzaam te zijn geweest in de organisatie verkiesbaar stellen en tot OR-lid worden verkozen. Dan is het eerste half jaar waarin het opzegverbod voor een functie geldt al verlopen en komt een OR-lid dus direct in aanmerking voor ontslag wegens bedrijfseconomische redenen. Alleen als het OR-lid bijvoorbeeld van functie wisselt binnen de organisatie, zal het opzegverbod voor het eerste half jaar in die nieuwe functie gelden. (Bron: Staatsblad)

Overleg met bestuurder slecht nageleefd

Artikel 24 van de Wet op de Ondernemingsraden (WOR) schrijft voor dat de OR minimaal twee keer per jaar met de bestuurder moet spreken over de algemene gang van zaken van de onderneming. Ook moet in dit overleg worden aangegeven welke advies- en instemmingsplichtige besluiten er in voorbereiding zijn en wanneer de ondernemingsraad door middel van een advies- dan wel instemmingsaanvraag bij deze (voorgenomen) besluiten betrokken wordt.

Het overleg moet minimaal 2x per jaar plaatsvinden. Echter, bij 20% van de ondernemingsraden wordt dit overleg 1x per jaar gehouden en bij 17% nooit. (Bron: Loonzaken, 14 apr. 2016)

Ga terug naar rubriek Ondernemingsraad.

KLM behoeft niet de goedkeuring ondernemingsraad

KLM mag zonder toestemming van de ondernemingsraad (OR) met minder personeel vliegen op sommige vluchten. Dat bepaalde de Ondernemingskamer. Sinds eind oktober zet KLM op vier van de tien lange vluchten een steward(ess) minder in. Het besluit werd genomen nadat het bedrijf er niet in was geslaagd met de vakbonden tot afspraken te komen over het besparen van kosten. De OR stapte hierop naar de rechter, die besloot dat goedkeuring niet nodig was. KLM herhaalde in een reactie het standpunt dat de verminderde inzet van personeel niet de voorkeur heeft. (Bron: Gerechtshof Amsterdam, 26 jan. 2017)

Primark stelt ondernemingsraad in

Primark kwam eerder negatief in het nieuws vanwege slechte arbeidsomstandigheden en het ontbreken van een ondernemingsraad (OR) ondanks de wettelijke verplichting daartoe. Inmiddels heeft Primark toegezegd een OR te zullen oprichten.

Een enquête van vakbond FNV onder werknemers van Primark heeft ertoe geleid dat het populaire kledingconcern nu een ondernemingsraad gaat instellen (tool). Ondanks de wettelijke verplichting daartoe was er namelijk nog geen OR. Van de deelnemende werknemers aan de enquête van FNV gaf maar liefst 80% aan wel een OR te willen. Primark heeft nu toegezegd een OR te gaan instellen.

Daarnaast heeft Primark toegezegd om bij het afhandelen van ziekmeldingen niet meer op de stoel van de huisarts te gaan zitten. Ook wordt streng bekeken wie toegang heeft tot de beelden van de bewakingscamera’s om zo te voorkomen dat de beelden gebruikt kunnen worden voor de beoordeling van het functioneren van werknemers. De vakbond blijft met Primark in gesprek om erop toe te zien dat de gemaakte afspraken daadwerkelijk doorgevoerd worden. (Bron: Fundament, 20 mrt. 2017)

OR-lid mag minder gaan werken, ook als dat vrijstelling betekent

Een OR-lid verzoekt om minder te gaan werken. Haar werkgever ziet bezwaren, omdat haar verzoek erop neerkomt dat ze feitelijk alleen nog als OR-lid actief zal zijn. De kantonrechter vindt dat bezwaar niet van doorslaggevend belang, omdat OR-werk tot de normale werkzaamheden behoort. Het verzoek van de werknemer wordt toegewezen. (Bron: jurisprudentie, d.d. 28 feb. 2018)

Verdeel het leiderschap binnen de OR en bereik meer

OR-leden praten graag over tekortkomingen van leidinggevenden. Maar hoe staat het met de kwaliteit van het leiderschap binnen de ondernemingsraad zelf? Hoe kunnen OR-leden meer verantwoordelijkheid nemen en leiderschap tonen? Saskia Reijnen geeft met voorbeelden aan hoe het niet moet en hoe het beter kan. Een van de vele bemerkingen:

Mijn ervaring is dat de kwaliteit van de ondernemingsraad mede samenhangt met de kwaliteit van het leiderschap. Vaak wordt het leiderschap toebedeeld aan de voorzitter en moet deze de hooggespannen verwachtingen alleen nog maar gaan waarmaken. Gevolg hiervan is dat OR-leden zelf zich steeds minder als een leider gaan gedragen.
Het gedrag wat daarbij hoort is: passief (afwachtend) omdat je je niet verantwoordelijk voelt, en klagen in plaats van denken in oplossingen. De voorzitter voelt zich er vaak alleen voor staan en neemt, als gevolg hiervan te veel verantwoordelijkheid. Immers, het vele werk moet door iemand gedaan worden. (Bron en meer: OR Net, 8 okt. 2018)

SER-advies over termijnen actief en passief kiesrecht

Minsiter Koolmees heeft begin 2019 aan de SER gevraagd hoe zij aankijkt tegen de in de Wet op de ondernemingsraden (WOR) opgenomen minimale termijnen voor actief en passief kiesrecht.

De Sociaal-Economische Raad (SER) wil dat flexwerkers en jongeren meer en vaker worden betrokken bij de ondernemingsraad (OR) van een bedrijf. Daarom zouden zij eerder de mogelijkheid moeten krijgen om te stemmen voor de OR en zichzelf als kandidaat-lid aan te melden. Concreet:
  • Het actieve kiesrecht (het recht om een kandidaat te kiezen) zou al na drie maanden kunnen ingaan (nu tenminste zes maanden).
  • Het passieve kiesrecht (het recht om zelf in de OR gekozen te worden) kan worden verkort tot drie of zes maanden (nu één jaar of langer).
(Bron: SER, 19 jul. 2019)


Gerelateerde artikelen en/of partner bijdragen:
Gerelateerd nieuws en/of opinies:



 Ondernemingsraad (faciliteiten en ontslagbescherming)    Ondernemingsraad (instelling en samenstelling)