Rechtspositie (ZZP-er)    Verzekeringen (ZZP-er) 


Schijnzelfstandige

Datum laatste wijziging: 7 augustus 2019  |  Trefwoorden: Zelfstandige zonder personeel, ZZP'er, ZZP-er, Schijnzelfstandigen, ZZP, Verzekeringsplicht

Inhoud

  1. Inleiding
  2. Actie minister Asscher
  3. CAO-afspraken over minimumtarief zelfstandigen
  4. Fenomeen schijnzelfstandige reactie op falend beleid
  5. Antwoord op vragen over gedwongen ZZP-erschap
  6. Invoering bouwpas moet eerlijk loon garanderen
  7. Schijnzelfstandigheid pakketbezorgers PostNL
  8. ZZP pakketbezorgers schadeclaim tegen PostNL
  9. Bemiddeling van ZZP-ers in de zorg
  10. Onenigheid binnen FNV over ZZP-koers
  11. Fiscus pakt schijnzelfstandigheid aan
  12. Merendeel bedrijven werkt met schijnzelfstandigen
  13. Onderzoek naar schijnzelfstandigheid staat niet stil
  14. Dienstbetrekking tussen thuiszorginstelling en ZZP’ers

Inleiding

De criteria voor de ZZP-er zijn de volgende:
  • de ZZP-er werkt vrij voor eigen rekening;
  • er bestaat geen gezagsrelatie tussen de ZZP-er en de opdrachtgever(s);
  • de ZZP-er bepaalt zelf hoe hij zijn werk organiseert;
  • de ZZP-er heeft meerdere opdrachtgevers.
De werkgever die een overeenkomst met een ZZP-er sluit, betaalt geen werkgeverpremies sociale verzekeringen en geen pensioen (mits dit bij CAO of anderszins is vastgelegd). Ook het wettelijk minimum loon, minimum aantal vakantiedagen, wettelijk ontslagvergoeding et cetera zijn op de ZZP-er niet van toepassing.

Voldoet de arbeidsrelatie tussen ZZP-er en opdrachtgever niet aan een of meerdere criteria, dan kan de Belastingdienst de samenwerking aanmerken als verkapt dienstverband c.q. schijnzelfstandigheid.

De gevolgen van schijnzelfstandigheid zijn voor de werkgever de volgende:
  • betaling werkgeverspremies sociale verzekeringen, vaak met terugwerkende kracht;
  • vaak boete;
  • de ZZP-er moet zijn werkzaamheden bij de werkgever per direct staken, tenzij de werkgever met hem/haar een arbeidscontact overeenkomt.

Wordt schijnzelfstandigheid geconstateerd dan raakt de (ex)ZZP-er zijn VAR-WUO kwijt met als gevolg dat:

  • opdrachtgevers hem/haar niet meer als ZZP-er kunnen inhuren;
  • de ZZP-er niet meer voor de zelfstandigenaftrek en MKB winstvrijstelling in aanmerking komt, mogelijk met terugwerkende kracht.

Actie minister Asscher

Minister Asscher komt in actie tegen schijnzelfstandigen. Dat zijn werkenden die zich “formeel presenteren als ondernemer maar feitelijk werkzaam zijn als werknemer”. Als een dergelijke schijnconstructie bewust wordt gekozen om loonheffingen en premieplicht te ontduiken, leidt dit tot “oneerlijke concurrentie met zowel ondernemers als werknemers”.

Om schijnzelfstandigheid te bestrijden, neemt het kabinet verschillende maatregelen. Zo worden opdrachtgevers weer verantwoordelijk voor de juistheid van de VAR-verklaring die zelfstandigen moeten overleggen. Ook komt er meer voorlichting en strengere controle. Maar daarnaast onderzoekt Asscher de wettelijke mogelijkheden om het grote, grijze gebied te verkleinen dat is ontstaan tussen ondernemerschap en werknemerschap. (Bron: Personeelslog, 1 dec. 2013)

CAO-afspraken over minimumtarief zelfstandigen

In bepaalde gevallen mogen vakbonden CAO-afspraken maken voor zelfstandigen. Dat heeft de hoogste EU-rechter bepaald.

Aanleiding is een zaak van FNV KIEM tegen de Nederlandse Staat. Volgens het Europese Hof van Justitie in Luxemburg mag een vakbond afspraken maken over een minimumtarief voor zelfstandigen, op het moment dat deze in dezelfde positie verkeren als werknemers. Dit houdt onder meer in dat ze onder het gezag van de werkgever vallen, niet hun eigen tijd kunnen indelen, en geen commercieel risico dragen. Op dat moment praat je niet meer over ondernemers, maar over schijnzelfstandigen. (Bron: FNV-Kiem, 4 dec. 2014)

Fenomeen schijnzelfstandige reactie op falend beleid

In zijn ZZP Barometer column geeft Wessel Sr. van Alphen, van IT-Staffing duidelijk zijn mening over schijnzelfstandigheid. Hij wijst hier met een vinger naar de overheid, die volgens hem zelf de oorzaak is van alle klachten over schijnzelfstandigheid.

Bedrijven moeten inkrimpen, gaan failliet of besteden werkzaamheden uit. Het gevolg is massaal gedwongen ontslag en werkzoekenden die zich een slag in de rondte solliciteren, maar de kans op een vaste baan is klein. ”Ten einde raad, legt van Alphen verder uit, probeert de ontslagen werknemer als zelfstandige aan de slag te komen en dat is 70.000 mensen gelukt, blijkt uit een onderzoek van ZZP-Barometer. Vraag je aan deze mensen of zij gedwongen zelfstandige zijn dan zal hun antwoord volmondig ja zijn. Terecht, want omstandigheden hebben hen gedwongen zelfstandige te worden." (Bron: ZZP Barometer, 19 dec. 2014)

Antwoord op vragen over gedwongen ZZP-erschap

Minister Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft op vragen geantwoord van de Tweede Kamerleden Kerstens en Otwin van Dijk over gedwongen ZZP-erschap bij Sensire.

De minister stelt onder meer dat er van schijnzelfstandigheid sprake is wanneer mensen formeel werkzaam zijn als zelfstandigen, terwijl er op grond van feiten en omstandigheden sprake zou moeten zijn van een arbeidsovereenkomst. In algemene zin is het aan de rechter om de feiten en omstandigheden van het individuele geval te beoordelen en daar een uitspraak over te doen. De minister vindt het in algemene zin niet wenselijk dat werkgevers hun werknemers onder druk zetten om hun dienstverband te verruilen voor zelfstandig ondernemerschap. Een werknemer hoeft hier niet mee in te stemmen en hoeft dus niet akkoord te gaan met zijn ontslag. De werkgever zal vervolgens moeten overwegen of hij ontslag wil aanvragen, waarvoor, in het geval er sprake is van een dienstverband voor onbepaalde tijd, voorafgaande toetsing door UWV of de rechter nodig is.

De minister kan niet beoordelen aan de hand van de berichtgeving of er in het onderhavige geval bij Sensire sprake is van een schijnconstructie. (Bron: TaxLive, 8 mei 2015)

Invoering bouwpas moet eerlijk loon garanderen

Na anderhalf jaar praten hebben werkgevers en vakbonden in de bouw een nieuwe CAO afgesloten. Belangrijkste afspraken zijn dat bouwvakkers in loondienst flexibeler met hun arbeidstijden omgaan en seniorendagen over zeventien jaar zijn afgeschaft. Iedere bouwvakker krijgt een identificatiekaart, waarmee de sector schijnconstructies wil bestrijden.

Invoering van die zogenoemde bouwpas moet een eind maken aan de verdere uitholling van de bouw-CAO, de onderbetaling van flexkrachten en schijnconstructies met ZZP'ers die geen zelfstandige zijn. In de bouw zijn in zes jaar tijd zeventigduizend vaste banen verdwenen. Een even grote groep ZZP-ers heeft dat werk overgenomen. Die verschuiving is niet alleen toe te schrijven aan de economische crisis. Ook omdat de CAO als vastgeroest wordt beschouwd kiezen werkgevers voor flexibele oplossingen en duiken schijnconstructies op.

De bouwpas levert werkgevers administratieve rompslomp op. De bonden stemmen onder meer in met flexibelere werktijden zonder dat daar altijd een overwerkvergoeding tegenover staat. Bedrijven kunnen daarover met hun werknemers, binnen bepaalde grenzen, afspraken maken.

Met nog honderdduizend werknemers in loondienst zijn daardoor bijvoorbeeld de seniorendagen onbetaalbaar geworden. Die worden nu in zeventien jaar afgebouwd en vervangen door een budget voor jong en oud. Dat kan worden ingezet voor scholing, maar er kan ook nog worden gespaard voor seniorendagen. (Bron: De Volkskrant, 15 jun. 2015)

Schijnzelfstandigheid pakketbezorgers PostNL

De Belastingdienst bevoordeelt pakketbezorger PostNL niet. Er is geen sprake van dat schijnzelfstandigheid aan bepaalde bedrijven zou worden ‘toegestaan'. Wel verloopt de handhaving moeizaam, pas als Wet Deregulering beoordeling arbeidsrelaties (DBA) in werking treedt zal dit voorbij zijn. Dit heeft staatssecretaris Wiebes van Financiën geantwoord op vragen van kamerleden.

ZZP pakketbezorgers schadeclaim tegen PostNL

Zelfstandigen, werkzaam voor PostNL, hebben een claim ingediend. Arbeidsrechtadvocaat Daniel Maats tegen BNR; het blijkt voor ‘subcontracters’ lastig aan te tonen dat ze een arbeidsovereenkomst hebben.

Volgens deze advocaat is de schadeclaim (vanwege misleiding en schijnzelfstandigheid) niet zo kansrijk, maar als proef wel belangrijk. Er is een kans dat nog meer dan de huidige 170 zelfstandigen die nu achter de claim staan, en die werkzaam zijn voor PostNL, zich bij deze claim aansluiten.
Een extra grief is, dat zelfstandigen momenteel ook niet kunnen profiteren van de groei van PostNL, want de tarieven voor PostNL-ZZP-ers groeien niet mee. Dat is ook onderdeel van de claim. (Bron: BNR, 11 mei 2016)

Zie ook: De kleren van de keizer

Bemiddeling van ZZP-ers in de zorg

Met de sterke toename van het aantal mensen dat als ZZP-er in de zorg werkt, is er een markt ontstaan voor bureaus die arbeidsbemiddelingsdiensten aanbieden. Deze bureaus helpen ZZP-ers bij het vinden van opdrachtgevers en bieden daarnaast vaak verschillende aanpalende diensten aan, zoals urenregistratie, facturering en soms ook training. De afgelopen tijd ontving het ministerie van VWS diverse signalen van schijnzelfstandigheid en schijnbemiddeling. Enkele bemiddelingsbureaus zouden oneigenlijk concurreren met uitzendbureaus of zorgaanbieders.

Het ministerie heeft Panteia gevraagd een onderzoek uit te voeren. Het onderzoek is gebaseerd op een groot aantal interviews met bemiddelingsbureaus, ZZP-ers en brancheorganisaties. (Bron: Panteia, 7 nov. 2016)

Onenigheid binnen FNV over ZZP-koers

FNV Horeca wil zich naast vaste werknemers ook meer gaan inzetten voor freelancers in de sector. De horecabond is daarvoor een samenwerking begonnen met Temper, een bedrijf dat online circa 2500 opdrachtgevers in de horeca koppelt aan ZZP’ers. De samenwerking is binnen de FNV niet onomstreden. FNV Flex, de bond voor uitzendkrachten en flexwerkers, vindt het project maar niets omdat dit constructies met schijnzelfstandigheid zou legitimeren. (Bron: Accountancyvanmorgen, 22 jun. 2018)

Fiscus pakt schijnzelfstandigheid aan

De Belastingdienst gaat vanaf 1 juli 2018 niet alleen bij de ernstigste kwaadwillenden, maar bij alle kwaadwillenden handhaven. De Belastingdienst gaat voor het einde van 2018 bij minimaal honderd opdrachtgevers in verschillende sectoren langs om in gesprek te gaan over hun manier van werken.

“In gesprek gaan met opdrachtgevers leidt nu in een aantal gevallen al tot aanpassing van de werkwijze en dus tot verbetering. Daarnaast gaan de Belastingdienst en de Inspectie SZW nauwer samenwerken en in hun interventieteams extra aandacht geven aan het onderzoeken en bestrijden van schijnzelfstandigheid. In afwachting van nieuwe wetgeving en bij onzekerheid kunnen ZZP’ers en opdrachtgevers altijd contact opnemen met de Belastingdienst om afspraken te maken.” (Bron: Rijksoverheid, 25 jun. 2018)

Redactie: Opmerkelijk dat de Belastingdienst nu ineens gaat controleren, terwijl deze verantwoordelijkheid al vanaf 2006 (toen de controle van de verzekeringsplicht van het UWV overging naar de Belastingdienst) niet is uitgevoerd, maar klakkeloos VAR verklaringen zijn afgegeven. Zie: Hoezee, hoezee, iedereen ZZP

Merendeel bedrijven werkt met schijnzelfstandigen

De Belastingdienst bezocht als steekproef 104 bedrijven. Van deze bedrijven gaan er 59 niet goed om met het ‘beoordelen van de arbeidsrelatie’. Bedrijven moeten checken of ZZP’ers wel echt zelfstandig zijn. Als dit niet het geval is, werkt de ZZP’er niet als zelfstandige, maar eigenlijk als werknemer bij het bedrijf. Er is dan sprake van verkapte loondienst. Voor een werknemer moet een bedrijf premies en belastingen betalen, dit hoeft niet als ze een ZZP’er inhuren.

Bij meer dan de helft van de bedrijven was er dus sprake van schijnzelfstandigheid, waarvan 12 bedrijven dit misschien met opzet doen. De Belastingdienst zou eigenlijk boetes moeten uitdelen aan bedrijven die met opzet schijnzelfstandigen inhuren. Er is echter nog geen een boete uitgedeeld. (Bron: ZZP-Forum, 5 mrt, 2019)

Onderzoek naar schijnzelfstandigheid staat niet stil

De Belastingdienst gaat bij 12 bedrijven verder onderzoek doen omdat het vermoeden bestaat van kwaadwillendheid bij de arbeidsrelaties met ZZP’ers. Deze 12 bedrijven kwamen uit bedrijfsbezoeken die bij 104 opdrachtgevers hebben plaatsgevonden.

De resultaten van de onderzoeken zullen voor zomer 2019 verwerkt worden in een nieuw toezicht- en handhavingsstrategie. In deze strategie wordt ook een sectorbrede toezicht- en handhavingsstrategie opgenomen. Hiermee wil de Belastingdienst ervoor zorgen dat er gelijke kansen blijven en er geen sprake kan zijn van marktverstoring.

Dienstbetrekking tussen thuiszorginstelling en ZZP’ers

Veel zorgaanbieders kwalificeren de arbeidsverhouding met de ZZP’ers die zij inzetten bij zorgbehoevenden die over een persoonsgebonden budget (‘pgb’) beschikken, niet als een dienstbetrekking. Dat kan ten onrechte zijn. Zeker als de overeenkomsten nauwelijks afwijken van die van met medewerkers in loondienst, zo blijkt uit een op 22 juli 2019 gepubliceerde uitspraak van Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden.

Ga terug naar subrubriek ZZP-er.


Gerelateerde artikelen en/of partner bijdragen:
Gerelateerd nieuws en/of opinies:


 Rechtspositie (ZZP-er)    Verzekeringen (ZZP-er)