AOW- of pensioen(richt)leeftijd: de discussie is nog springlevend
De vraag hoe een ontslagbeding bij het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd moet worden uitgelegd, blijft de gemoederen bezighouden. Hoewel de rechtspraak inmiddels een duidelijke hoofdlijn laat zien, bestaat er in de praktijk nog altijd onduidelijkheid over het verschil tussen de
AOW-leeftijd en de pensioen(richt)leeftijd uit de betreffende pensioenregeling.
Een recente uitspraak van de Rechtbank Midden-Nederland onderstreept dit nog maar eens opnieuw.1 In deze zaak stond een werkneemster tegenover haar werkgever met de vordering dat haar dienstverband nog bijna een jaar, tot aan haar pensioendatum, zou worden voortgezet.
Een pensioen(richt)leeftijd van 68 jaar: recht op doorwerken?
In de onderhavige zaak was een werkneemster al sinds 2008 in dienst bij haar werkgever. In haar arbeidsovereenkomst was destijds een pensioenleeftijd van 65 jaar opgenomen. Daarnaast was de CAO voor het Verzekeringsbedrijf van toepassing.
In deze cao was een duidelijk ontslagbeding opgenomen:
‘de arbeidsovereenkomst eindigt van rechtswege op de dag waarop de werknemer de
AOW-gerechtigde leeftijd bereikt’.
Tegelijkertijd bepaalde de pensioenregeling dat het ouderdomspensioen pas ingaat op de eerste dag van de maand waarin de deelnemer de 68-jarige leeftijd bereikt.
Dit verschil in leeftijd werd problematisch toen de werkneemster in 2026 de
AOW-leeftijd van 67 jaar bereikte. Op dat moment eindigde haar arbeidsovereenkomst van rechtswege. De werkneemster was het niet eens met deze beëindiging. Zij stelde dat zij op grond van de oorspronkelijke arbeidsovereenkomst en het pensioenreglement mocht doorwerken tot haar 68-jarige leeftijd. Zij vorderde daarom voortzetting van haar dienstverband, eventueel voor minder uren.
Oordeel rechtbank: onderscheid tussen pensioen- en arbeidsrecht
De rechtbank volgt de werkneemster hierin niet. Volgens de kantonrechter is het ontslagbeding in de cao leidend: het dienstverband eindigt bij het bereiken van de
AOW-gerechtigde leeftijd.
Dat in de oorspronkelijke arbeidsovereenkomst een pensioenleeftijd van 65 jaar stond vermeld, maakt dit niet anders. Daaruit kan niet worden afgeleid dat partijen hebben afgesproken dat de werkneemster mocht doorwerken tot haar pensioenleeftijd, ook niet als de pensioen(richt)leeftijd later ligt dan de
AOW-leeftijd. Als dat de bedoeling was geweest, hadden partijen dit expliciet moeten overeenkomen en vastleggen.
Ook de verwijzing naar de pensioen(richt)leeftijd in het pensioenreglement biedt geen soelaas. De kantonrechter benadrukt dat er een onderscheid bestaat tussen arbeidsrechtelijke afspraken, zoals het einde van de arbeidsovereenkomst, en pensioenrechtelijke afspraken, zoals de opbouw en ingang van het ouderdomspensioen. Dat het ouderdomspensioen later ingaat dan het moment waarop de arbeidsovereenkomst eindigt, betekent dus niet automatisch dat de arbeidsrechtelijke afspraken wijzigen.
Tot slot wordt ook het beroep op goed werkgeverschap en de redelijkheid en billijkheid door de rechtbank afgewezen. Het financiële nadeel dat ontstaat doordat het dienstverband eerder eindigt dan het ouderdomspensioen ingaat, is onvoldoende om de werkgever te verplichten het dienstverband voort te zetten.
Het (financiële) gevolg voor de werkneemster
Hoewel de juridische uitkomst in deze zaak duidelijk is, is de financiële impact voor de werkneemster aanzienlijk. Zij wordt op 67-jarige leeftijd geconfronteerd met het einde van haar dienstverband, terwijl haar ouderdomspensioen pas op 68-jarige leeftijd ingaat. Zij valt daarmee bijna een jaar terug op uitsluitend haar
AOW-uitkering. Wil zij dit inkomensverlies opvangen door haar ouderdomspensioen eerder te laten ingaan, dan betekent dit dat zij een blijvend lager ouderdomspensioen zal ontvangen.
Een blijvend lager ouderdomspensioen kan vervolgens ook op de langere termijn financiële problemen opleveren. Zeker wanneer iemand zijn of haar financiële oudedagsvoorziening heeft ingericht op de verwachte ingang van het ouderdomspensioen op 68-jarige leeftijd. Een verschil van slechts één jaar tussen de
AOW-leeftijd en de pensioenrichtleeftijd kan dus een behoorlijke financiële impact hebben, en dat dan levenslang.
De discussie blijft derhalve actueel
De uitspraak onderstreept opnieuw dat de
AOW-leeftijd en de pensioen(richt)leeftijd juridisch verschillende begrippen zijn. Toch betekent dit niet dat de
AOW-leeftijd altijd doorslaggevend is. Onder bepaalde omstandigheden kan ook de pensioenleeftijd uit de pensioenregeling bepalend zijn. Dit blijkt bijvoorbeeld uit een eerdere uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam. Lees meer hierover in een eerder artikel op website van Gommer Advocaten.2
Juist doordat de
AOW-leeftijd en de pensioen(richt)leeftijd steeds verder uit elkaar zijn gaan lopen, ontstaan voortdurend misverstanden en geschillen. Bovendien kunnen deelnemers binnen dezelfde pensioenregeling verschillende
AOW-leeftijden hebben. Ook begrippen als ‘pensioengerechtigde leeftijd’ en ‘pensioendatum’ worden bij het aangaan van een arbeidsovereenkomst niet altijd eenduidig vastgelegd, het is toch vaak ‘maar voor later’.
Resumé
De onderhavige uitspraak maakt duidelijk dat een pensioen(richt)leeftijd van 68 jaar in het pensioenreglement niet automatisch betekent dat het dienstverband tot die leeftijd doorloopt. Daarvoor is een afzonderlijke, voldoende duidelijke arbeidsrechtelijke afspraak noodzakelijk.
Ons advies is dan ook om goed te kijken naar wat er is afgesproken over het pensioenontslagbeding, óók als de pensioendatum nog ver weg lijkt. Onduidelijke of verouderde bepalingen, waarvan partijen vaak niet meer weten wat ermee is bedoeld,