Sociale media (veelvuldig gebruik)    Tillen 


Thuiswerken

Datum laatste wijziging: 24 maart 2018  |  Trefwoorden: Arbeidsomstandigheden, Thuiswerken, 2022, 2019, 2024, Thuiswerkplek, Telewerk

Inhoud

  1. Thuiswerken: een complex begrip
  2. Verschil tussen thuiswerken en telewerken?
  3. Cijfers telewerken
  4. Veertig procent Nederlandse bedrijven staat thuiswerken toe
  5. Invloed thuis- en telewerk op ziekteverzuim en arbeidsdeelname arbeidsgehandicapten
  6. In huis goed werk af te leveren
  7. Medewerkers zijn thuis productiever
  8. Gevolgen telewerken
  9. Oplossing fileprobleem?
  10. Voor- en nadelen van thuiswerken
  11. Familie volgens thuiswerker soms de dupe
  12. Thuiswerken als arbeidsvoorwaarde kan worden aangepast
  13. Thuiswerken is zo passé
  14. Meer mensen werken thuis

Thuiswerken: een complex begrip

Het onderwerp thuiswerken c.q. telewerken kent verschillende aspecten. In deze rubriek - Thuiswerken - worden zaken genoemd die samenhangen met arbeidsomstandigheden (arbo), populariteit en verbeterpunten. In subrubriek Telewerkvergoeding gaat het over de vergoeding en fiscale aspecten (Werkkostenregeling) en in subrubriek Telethuiswerken liggen de accenten onder meer op het begrip thuiswerken, op de wetgeving en op de arbeidsovereenkomst.

Verschil tussen thuiswerken en telewerken?

Volgens sommigen is telewerken een situatie waarbij de werkgever de werknemer toestaat thuis met telecommunicatiemiddelen (computer, telefoon, fax en modem) te werken, is dat telewerken. En bij thuiswerken werkt iemand thuis en waarbij voor het werk zelf geen speciale kwalificaties nodig zijn, het is vaak simpel en monotoon werk. Toch constateren we dat velen tussen de begrippen thuiswerken en telewerken geen onderscheid maken.
De Belastingdienst heeft haar eigen invulling: 'U moet de thuiswerker niet verwarren met de werknemer die een echte of fictieve dienstbetrekking heeft en (soms) thuis werkt. Een thuiswerker is iemand die alleen thuis werkt en het werk niet uitbesteedt. Bovendien heeft een thuiswerker geen eigen bedrijf. Bekende voorbeelden van thuiswerk zijn garnalenpellen en inpakwerkzaamheden.'

Cijfers telewerken

Sinds 2013 groeit het aantal bedrijven waar het mogelijk is om te telewerken. Inmiddels krijgen bij driekwart van de Nederlandse bedrijven waar tien of meer mensen werken medewerkers vanuit huis, andere locaties of onderweg toegang tot de ICT-systemen van het bedrijf. In 2003 was dit nog geen kwart. Na een periode van stabilisatie tussen 2008 en 2012 steeg het aandeel bedrijven met telewerkvoorzieningen weer, tot 74 procent in 2015. Ook het aandeel werknemers dat telewerkt nam de afgelopen jaren toe.

Bedrijven in de specialistische zakelijke diensten, zoals bijvoorbeeld rechtskundige dienstverlening of architecten- en ontwerpbureaus, en de bedrijfstak informatie en communicatie ondersteunen telewerken op grote schaal. In beide branches betreft het negen op de tien bedrijven. In sectoren waarbij een groot deel van het personeel fysiek aanwezig moet zijn, doen bedrijven veel minder aan telewerken. Zo komt telewerken in de horeca bij nog geen vier op de tien bedrijven voor. (Bron: CBS, 17 dec. 2015)

Veertig procent Nederlandse bedrijven staat thuiswerken toe

Flexibele werktijden favoriete secundaire arbeidsvoorwaarde, maar volgens 45% van de HR-managers is dit niet mogelijk binnen hun organisatie. Flexibel werken wordt volgens een kwart van de HR-managers niet toegestaan, omdat men moeite heeft met managen op afstand.

Waar werknemers een goede werk-privé balans, en daarmee flexibel werken steeds belangrijker gaan vinden, lijken Nederlandse bedrijven moeite te hebben met deze flexibilisering. Dit blijkt uit onafhankelijk onderzoek onder HR-managers, uitgevoerd in opdracht van Office Team, een divisie van Robert Half gespecialiseerd in het plaatsen van tijdelijke administratieve en ondersteunende professionals. Bij slechts veertig procent van de bedrijven behoort thuiswerken tot de mogelijkheden. Flexibel je werktijd indelen is alleen mogelijk bij iets meer dan de helft (55%) van Nederlandse organisaties. Eén van de belangrijkste redenen (25%) die Nederlandse HR-managers geven voor het beperkt toestaan van flexibel werken, is dat veel managers het moeilijk vinden te ‘managen op afstand’. (Bron: Robert Half, 18 sept. 2014)

Invloed thuis- en telewerk op ziekteverzuim en arbeidsdeelname arbeidsgehandicapten

Het ziekteverzuim van werknemers die thuis- en telewerken is een half procentpunt lager dan dat van werknemers die dat niet doen. Bij arbeidsgehandicapten is het verschil meer dan 2 procentpunt. Ook werken mensen met een arbeidshandicap meer uren wanneer zij thuis- en telewerken. Thuis- en telewerken biedt dus enige mogelijkheden om het verzuim te reduceren en de arbeidsdeelname van mensen met een gezondheidsbeperking te vergroten.

Meer informatie: Rapport 'Belemmerd aan het werk' van het SCP.

In huis goed werk af te leveren

Op de site van Elsevier troffen wij nuttige tips aan om het werken thuis zo effectief mogelijk te verrichten:
  • probeer jezelf te trainen als je problemen hebt met vroeg opstaan;
  • weet hoe de samenstelling van de dag eruit ziet en blijf op schema;
  • ga gekleed alsof je gewoon de deur zou uitgaan;
  • probeer 'normale' werkuren aan te houden;
  • plan de volgorde van je taken goed, houd er rekening mee of je een ochtend- of een avondmens bent; verdeel de dag in blokken van 1 tot 2 uur, met tussendoor pauzes;
  • plan te voren deze pauzes in;
  • het regelen van een lunch kan veel tijd kosten, houd daar rekening mee;
  • leg het moment waarop je wilt gaan sporten van te voren vast;
  • een verandering van werkomgeving kan helpen om je energie en concentratie terug te vinden;
  • stop op tijd en houd 'normale' werkuren aan. (Bron en meer uitvoering: Elsevier, 31 mei 2014)

Medewerkers zijn thuis productiever

Voor leidinggevenden blijft het vaak lastig erop te vertrouwen dat medewerkers thuis net zo productief werken als op kantoor. Een onderzoek van Dell en Intel onder bijna 5.000 medewerkers wijst anders uit, de helft van de medewerkers thuis productiever is dan op kantoor. (Bron: Bell, 2 dec. 2014)

Gevolgen telewerken

Psychologisch onderzoek naar de geestelijke gevolgen van het werken thuis is (voor zover bekend) nauwelijks voorhanden. De volgende uitspraken zijn dan ook onder voorbehoud:
algemeen wordt aangenomen dat het niet verstandig is om uitsluitend thuis te werken. De communicatie met het bedrijf kan in deze situatie gemakkelijk verslechteren. Ook de binding met het bedrijf, de sociale contacten, de eigen loopbaan en het op langere termijn voor de onderneming werkzaam willen zijn, kunnen in het gedrang komen;
telewerkers kunnen productiever zijn dan de collega's op kantoor. De reden kan zijn dat telewerkers zich thuis minder snel laten afleiden dan op kantoor (?) en hij hoeft geen vergaderingen bij te wonen. Ook de tijd die de telewerker anders aan reistijd kwijt is - de gemiddelde werknemer in de automatisering reist dagelijks 51 minuten - kan hij benutten om te werken;
werknemers die vanwege zorgtaken in deeltijd willen werken, kunnen door telewerken misschien toch fulltime werkzaam blijven. In de tijd dat zij anders zouden reizen, kunnen zij zorgtaken verrichten.

Oplossing fileprobleem?

Thuiswerken wordt als één van de belangrijkste oplossingen voor het probleem van de bereikbaarheid van bedrijven en instellingen gezien. De gedachtegang lijkt logisch: als grote aantallen werknemers in de ochtendspits niet met de auto naar het werk hoeven te gaan, is het fileprobleem gelost.

Nee dus, door thuiswerken vermindert het aantal files niet. Werknemers werken vaak ’s ochtends en reizen vervolgens later op de dag alsnog naar hun werk. Hierdoor worden files niet zo zeer minder, maar vinden eigenlijk alleen maar later plaats. Zo blijkt uit een proefschrift van Sergej Gubins, die daarmee is gepromoveerd  aan de VU. Kilometerheffing lijkt een meer effectieve oplossing (Bron: HR Praktijk, 4 feb. 2015). 

Red.: Volgens mij verwart Sergej verschoven werkuren of flexibele werktijden met het echte Telewerken. Bij Telewerken blijft de medewerker een hele dag of twee dagen per week thuiswerken en gaat niet nog eens een keer later op de dag naar zijn werk. Een dergelijke manier van Telewerken is belachelijk! En de kilometerheffing zit al jaren in de brandstofprijzen verdisconteerd. Andries F. Bongers

Voor- en nadelen van thuiswerken

Twee organisatie, op dezelfde vraag - voor- en nadelen - redelijk verschillende antwoorden. Verbaast u dat? Zeker niet, want volgens u zijn er nog een aantal antwoorden vergeten.

Heeft zo'n vergelijkend overzicht zin? Weinig, de antwoorden zijn situationeel bepaald (in verschillende omstandigheden, krijgt men andere antwoorden). Heeft het dan zin om in een organisatie met veel thuiswerkers onderzoek naar de voor- en nadelen te doen? Absoluut, al was het maar dat werknemers niet anders verwachten dat de leiding/HRM aandacht heeft voor hun situatie en voor knelpunten naar een oplossing zoeken.
Bron: HR Praktijk Bron: Mens en Samenleving
Voordelen:
  • productiever
  • efficiënter
  • minder snel ziekmeldingen
  • bespaart tijd
  • betere balans van werk en privé




Voordelen:
  • minder reistijd
  • minder reiskosten
  • meer flexibiliteit
  • besparing op kantoorruimte en de kosten van kantoorruimte
  • betere aansluiting op privé-situatieverhoging van de motivatie
  • rustige werkruimte
  • grote zelfstandigheid
  • verlaging van het verzuim-nadelen
Nadelen:
  • kunnen vereenzamen
  • lopen promotie mis
  • werk en privé moeilijk scheiden
  • harder beoordeeld
  • thuiswerken is behelpen









Nadelen:
  • minder betrokkenheid
  • minder contact met collega’s
  • de werknemer moet ruimte beschikbaar stellen om te werken
  • er is veel zelfdiscipline voor nodig
  • een kantoor biedt vaak meer structuur en regelmaat
  • de werkgever kan de werknemer niet controleren
  • bij problemen met de computer kan er niet gewerkt worden
  • onduidelijkheid over werktijden
  • werk en privé moeilijk gescheiden kunnen houden

Familie volgens thuiswerker soms de dupe

Van de werknemers die incidenteel thuiswerken geeft 61 procent aan dat familieactiviteiten er weleens bij in schieten vanwege het werk. Vaker dan werkenden die gewoonlijk thuiswerken of juist helemaal niet thuiswerken, geven incidentele thuiswerkers aan dat ze activiteiten met hun familie missen of verwaarlozen. Dat blijkt uit onderzoek van TNO en CBS.

Incidenteel thuiswerkende werknemers werken beduidend vaker over (83 procent) dan niet-thuiswerkers (62 procent) en werknemers die gewoonlijk thuiswerken (67 procent). Het afmaken van (over)werk is voor veel werknemers die incidenteel thuiswerken de belangrijkste reden om thuis te werken. Onder werknemers werken vooral managers, ICT’ers en docenten frequent incidenteel thuis. Zij werken ook vaak over en ervaren relatief vaak een hoge werkdruk. Ook zelfstandig ondernemers die incidenteel. (Bron: CBS, 25 jan. 2017)

Thuiswerken als arbeidsvoorwaarde kan worden aangepast

Onlangs heeft de rechtbank Amsterdam een interessante uitspraak gedaan over het recht op thuiswerken als arbeidsvoorwaarde. Het betreft in deze uitspraak een werknemer van een Amsterdamse uitgeverij die vanaf 2010 op de vrijdagen thuiswerkt. Dat hij thuis mag werken, is nooit schriftelijk vastgelegd. In 2014 ontstaan er klachten over het functioneren van de werknemer en wordt er een verbetertraject van 3 maanden ingezet. Daarbij spreken partijen af dat de werknemer op de vrijdagen voortaan op kantoor zal werken.
In juli 2016 wordt het traject positief afgesloten; de werkgever ziet voldoende verbetering. De werknemer wil weer op vrijdag thuiswerken maar dat vindt de werkgever niet goed. Om de opgaande lijn voort te zetten, is het noodzakelijk dat hij voorlopig op kantoor blijft werken. De werknemer wil dat absoluut niet en blijft vanaf september op vrijdag thuis. De werkgever stelt voor om tot het einde van het jaar eens per maand thuis te werken. Bij goed functioneren, kan hij dan in 2017 weer op regelmatige basis thuiswerken. De werknemer wil dat niet en doet het tegenvoorstel om om de week thuis te werken. Als de werkgever dat voorstel afwijst, blijft de werknemer toch op die dagen thuis. De werkgever betaalt geen loon over die dagen.

Werknemer stapt naar rechter
De werknemer stapt naar de rechter om zijn thuiswerkdag af te dwingen. Hij vraagt een verklaring voor recht dat de werkgever niet bevoegd is om de arbeidsvoorwaarden eenzijdig te beëindigen. Hij vraagt ook om betaling van het loon over de vrijdagen die hij thuis heeft gewerkt.
De rechter oordeelt dat de afspraak over thuiswerken door tijdsduur een arbeidsvoorwaarde is geworden. En omdat er geen eenzijdig wijzigingsbeding is overeengekomen, kan die niet zonder goede reden worden gewijzigd. Een aanpassing van zo’n arbeidsvoorwaarde moet getoetst worden aan de criteria uit de rechtspraak.

Geen recht op thuiswerken, wel recht op loon
Toch wijst de rechter de gevorderde verklaring voor recht af, omdat de werkgever een belang had bij aanpassing van de arbeidsvoorwaarde. Er was duidelijk een relatie tussen het verbeteren van het functioneren en het op kantoor werken. Gezien de eerdere negatieve beoordelingen en het feit dat de verbetering nog maar net was ingezet, was het een redelijk voorstel van de werkgever. Ook was het een tijdelijke, niet ingrijpende maatregel die niet ingrijpend was voor de werknemer, omdat hij vlakbij kantoor woonde. De loonvordering wordt wel toegewezen. De werknemer heeft op de vrijdagen gewoon gewerkt en heeft daarmee ook recht op loon.

Afspraken goed vastleggen
Uit deze uitspraak blijkt dat een arbeidsvoorwaarde, zoals het recht op thuiswerken, ook indien deze niet schriftelijk is vastgelegd, in bepaalde gevallen toch eenzijdig kan worden gewijzigd. Voor zowel de werkgever als de werknemer is het daarom van belang dat zij de noodzaak van een eventuele wijziging goed aangeven en mocht zich een reden voor een wijziging voordoen deze goed onderbouwen zodat er achteraf geen onaangename verrassingen ontstaan.

Thuiswerken is zo passé

Thuis een les voorbereiden, bellen met klanten of skypen met collega's. Voor werkenden is dat vaak ideaal, bijvoorbeeld om files te mijden of geen kinderopvang te hoeven regelen. Thuiswerken wordt steeds populairder, blijkt uit CBS-cijfers. Het aantal thuiswerkers in Nederland is sinds 2008 met 10 procent gestegen. Vooral vrouwen kiezen ervoor. Maar soms lijdt het werk er wel onder, zoals een hilarische video van de thuiswerkende Britse hoogleraar Robert Kelly laat zien.

Een aantal bedrijven is de laatste jaren teruggekomen op hun beleid om thuiswerken aan te moedigen. Vooral in de Verenigde Staten lijkt er een tegenbeweging te ontstaan. Bank of America, de technologiebedrijven IBM en Honeywell en elektronicaketen Best Buy hebben een deel van hun personeel recentelijk teruggehaald naar kantoor. Eerder deed internetbedrijf Yahoo dat al. (Bron en meer: De Volkskrant, 11 okt. 2017)

Meer mensen werken thuis

In 2017 werkten ruim 3 miljoen Nederlanders gewoonlijk of incidenteel thuis. Dat is bijna 37 procent van alle werkenden. In 2013 was dat nog ruim 34 procent. Mannen werken vaker thuis dan vrouwen, maar dit verschil is in de afgelopen jaren wel kleiner geworden. In 2017 werkte 38 procent van de mannen thuis en 35 procent van de vrouwen. In 2013 was dat respectievelijk 37 procent en bijna 32 procent.

Uitgesplitst naar beroepsklasse was de groep thuiswerkers naar verhouding het grootst bij vrouwen met een creatief of taalkundig beroep, namelijk 71 procent. Ook bij vrouwen in managers- (70 procent) of ICT-beroepen (68 procent) was dit aandeel groot. Onder mannen was het aandeel thuiswerkers het grootst bij de ICT- (69 procent) en pedagogische beroepen (68 procent). (Bron: CBS, 24 mrt. 2018)


Ga terug naar subrubriek Arbeidsomstandigheden.

Gerelateerde artikelen en/of partner bijdragen:
Gerelateerd nieuws en/of opinies:


 Sociale media (veelvuldig gebruik)    Tillen