Sociale media (veelvuldig gebruik)    Tillen 


Thuiswerken

Datum laatste wijziging: 6 augustus 2020  |  Trefwoorden: Arbeidsomstandigheden, Thuiswerken, 2022, 2019, 2024, Thuiswerkplek, Telewerk, Arbowet, Telewerkovereenkomst, Thuiswerkovereenkomst

Inhoud

  1. Thuiswerken: een complex begrip
  2. Verschil tussen thuiswerken en telewerken?
  3. Cijfers telewerken
  4. Veertig procent Nederlandse bedrijven staat thuiswerken toe
  5. Invloed thuis- en telewerk op ziekteverzuim en arbeidsdeelname arbeidsgehandicapten
  6. In huis goed werk af te leveren
  7. Medewerkers zijn thuis productiever
  8. Gevolgen telewerken
  9. Oplossing fileprobleem?
  10. Voor- en nadelen van thuiswerken
  11. Familie volgens thuiswerker soms de dupe
  12. Thuiswerken als arbeidsvoorwaarde kan worden aangepast
  13. Thuiswerken is zo passé
  14. Meer mensen werken thuis
  15. Thuiswerken gebruikelijker in steden
  16. Thuiswerken vanwege coronavirus
  17. Thuiswerken en Arbowetgeving
  18. 4 op de 10 werkenden werkten in 2019 thuis
  19. Thuiswerken bevalt zo goed, dat we het ook willen na de coronacrisis
  20. Communicatie
  21. Nederland top in telewerken
  22. Gezond thuiswerken
  23. Voor en tegen thuiswerken
  24. Thuiswerk-toeslag
  25. Het leiden van een virtueel team
  26. Facebook: op afstand werken. Salaris afhankelijk van locatie
  27. Thuiswerken voor velen geen probleem
  28. Vaker naar kantoor met een priorityprofiel
  29. Gaan we ooit weer terug naar kantoor?
  30. Veilig thuiswerken
  31. Extra aandacht voor thuiswerkende jonge werknemers
  32. Werknemers prefereren werken thuis
  33. Thuiswerken vanwege coronacrisis: geen recht
  34. Een dag extra thuiswerken levert bijna 4 miljard euro op
  35. Ondanks het werken thuis blijft het kantoor belangrijk
  36. Twee dagen per week op kantoor: het nieuwe normaal?
  37. Digitaal vergaderen, niet ideaal maar wel goed alternatief
  38. Thuiswerken kost € 2 per dag
  39. Voor jongeren is het Nieuwe Werken echt geen lolletje
  40. Ook bij thuiswerk is woon-werkverkeer naar kantoor een privéreis

Thuiswerken: een complex begrip

Het onderwerp thuiswerken c.q. telewerken kent verschillende aspecten. In deze rubriek - Thuiswerken - worden zaken genoemd die samenhangen met arbeidsomstandigheden (arbo), populariteit en verbeterpunten. In subrubriek Telewerkvergoeding gaat het over de vergoeding en fiscale aspecten (Werkkostenregeling) en in subrubriek Telethuiswerken liggen de accenten onder meer op het begrip thuiswerken, op de wetgeving en op de arbeidsovereenkomst.

Verschil tussen thuiswerken en telewerken?

Volgens sommigen is telewerken een situatie waarbij de werkgever de werknemer toestaat thuis met telecommunicatiemiddelen (computer, telefoon, fax en modem) te werken, is dat telewerken. En bij thuiswerken werkt iemand thuis en waarbij voor het werk zelf geen speciale kwalificaties nodig zijn, het is vaak simpel en monotoon werk. Toch constateren we dat velen tussen de begrippen thuiswerken en telewerken geen onderscheid maken.
De Belastingdienst heeft haar eigen invulling: 'U moet de thuiswerker niet verwarren met de werknemer die een echte of fictieve dienstbetrekking heeft en (soms) thuis werkt. Een thuiswerker is iemand die alleen thuis werkt en het werk niet uitbesteedt. Bovendien heeft een thuiswerker geen eigen bedrijf. Bekende voorbeelden van thuiswerk zijn garnalenpellen en inpakwerkzaamheden.'

Cijfers telewerken

Sinds 2013 groeit het aantal bedrijven waar het mogelijk is om te telewerken. Inmiddels krijgen bij driekwart van de Nederlandse bedrijven waar tien of meer mensen werken medewerkers vanuit huis, andere locaties of onderweg toegang tot de ICT-systemen van het bedrijf. In 2003 was dit nog geen kwart. Na een periode van stabilisatie tussen 2008 en 2012 steeg het aandeel bedrijven met telewerkvoorzieningen weer, tot 74 procent in 2015. Ook het aandeel werknemers dat telewerkt nam de afgelopen jaren toe.

Bedrijven in de specialistische zakelijke diensten, zoals bijvoorbeeld rechtskundige dienstverlening of architecten- en ontwerpbureaus, en de bedrijfstak informatie en communicatie ondersteunen telewerken op grote schaal. In beide branches betreft het negen op de tien bedrijven. In sectoren waarbij een groot deel van het personeel fysiek aanwezig moet zijn, doen bedrijven veel minder aan telewerken. Zo komt telewerken in de horeca bij nog geen vier op de tien bedrijven voor. (Bron: CBS, 17 dec. 2015)

Veertig procent Nederlandse bedrijven staat thuiswerken toe

Flexibele werktijden favoriete secundaire arbeidsvoorwaarde, maar volgens 45% van de HR-managers is dit niet mogelijk binnen hun organisatie. Flexibel werken wordt volgens een kwart van de HR-managers niet toegestaan, omdat men moeite heeft met managen op afstand.

Waar werknemers een goede werk-privé balans, en daarmee flexibel werken steeds belangrijker gaan vinden, lijken Nederlandse bedrijven moeite te hebben met deze flexibilisering. Dit blijkt uit onafhankelijk onderzoek onder HR-managers, uitgevoerd in opdracht van Office Team, een divisie van Robert Half gespecialiseerd in het plaatsen van tijdelijke administratieve en ondersteunende professionals. Bij slechts veertig procent van de bedrijven behoort thuiswerken tot de mogelijkheden. Flexibel je werktijd indelen is alleen mogelijk bij iets meer dan de helft (55%) van Nederlandse organisaties. Eén van de belangrijkste redenen (25%) die Nederlandse HR-managers geven voor het beperkt toestaan van flexibel werken, is dat veel managers het moeilijk vinden te ‘managen op afstand’. (Bron: Robert Half, 18 sept. 2014)

Invloed thuis- en telewerk op ziekteverzuim en arbeidsdeelname arbeidsgehandicapten

Het ziekteverzuim van werknemers die thuis- en telewerken is een half procentpunt lager dan dat van werknemers die dat niet doen. Bij arbeidsgehandicapten is het verschil meer dan 2 procentpunt. Ook werken mensen met een arbeidshandicap meer uren wanneer zij thuis- en telewerken. Thuis- en telewerken biedt dus enige mogelijkheden om het verzuim te reduceren en de arbeidsdeelname van mensen met een gezondheidsbeperking te vergroten.

Meer informatie: Rapport 'Belemmerd aan het werk' van het SCP.

In huis goed werk af te leveren

Op de site van Elsevier troffen wij nuttige tips aan om het werken thuis zo effectief mogelijk te verrichten:
  • probeer jezelf te trainen als je problemen hebt met vroeg opstaan;
  • weet hoe de samenstelling van de dag eruit ziet en blijf op schema;
  • ga gekleed alsof je gewoon de deur zou uitgaan;
  • probeer 'normale' werkuren aan te houden;
  • plan de volgorde van je taken goed, houd er rekening mee of je een ochtend- of een avondmens bent; verdeel de dag in blokken van 1 tot 2 uur, met tussendoor pauzes;
  • plan te voren deze pauzes in;
  • het regelen van een lunch kan veel tijd kosten, houd daar rekening mee;
  • leg het moment waarop je wilt gaan sporten van te voren vast;
  • een verandering van werkomgeving kan helpen om je energie en concentratie terug te vinden;
  • stop op tijd en houd 'normale' werkuren aan. (Bron en meer uitvoering: Elsevier, 31 mei 2014)

Medewerkers zijn thuis productiever

Voor leidinggevenden blijft het vaak lastig erop te vertrouwen dat medewerkers thuis net zo productief werken als op kantoor. Een onderzoek van Dell en Intel onder bijna 5.000 medewerkers wijst anders uit, de helft van de medewerkers thuis productiever is dan op kantoor. (Bron: Bell, 2 dec. 2014)

Gevolgen telewerken

Psychologisch onderzoek naar de geestelijke gevolgen van het werken thuis is (voor zover bekend) nauwelijks voorhanden. De volgende uitspraken zijn dan ook onder voorbehoud:
algemeen wordt aangenomen dat het niet verstandig is om uitsluitend thuis te werken. De communicatie met het bedrijf kan in deze situatie gemakkelijk verslechteren. Ook de binding met het bedrijf, de sociale contacten, de eigen loopbaan en het op langere termijn voor de onderneming werkzaam willen zijn, kunnen in het gedrang komen;
telewerkers kunnen productiever zijn dan de collega's op kantoor. De reden kan zijn dat telewerkers zich thuis minder snel laten afleiden dan op kantoor (?) en hij hoeft geen vergaderingen bij te wonen. Ook de tijd die de telewerker anders aan reistijd kwijt is - de gemiddelde werknemer in de automatisering reist dagelijks 51 minuten - kan hij benutten om te werken;
werknemers die vanwege zorgtaken in deeltijd willen werken, kunnen door telewerken misschien toch fulltime werkzaam blijven. In de tijd dat zij anders zouden reizen, kunnen zij zorgtaken verrichten.

Oplossing fileprobleem?

Thuiswerken wordt als één van de belangrijkste oplossingen voor het probleem van de bereikbaarheid van bedrijven en instellingen gezien. De gedachtegang lijkt logisch: als grote aantallen werknemers in de ochtendspits niet met de auto naar het werk hoeven te gaan, is het fileprobleem gelost.

Nee dus, door thuiswerken vermindert het aantal files niet. Werknemers werken vaak ’s ochtends en reizen vervolgens later op de dag alsnog naar hun werk. Hierdoor worden files niet zo zeer minder, maar vinden eigenlijk alleen maar later plaats. Zo blijkt uit een proefschrift van Sergej Gubins, die daarmee is gepromoveerd aan de VU. Kilometerheffing lijkt een meer effectieve oplossing (Bron: HR Praktijk, 4 feb. 2015).

Red.: Volgens mij verwart Sergej verschoven werkuren of flexibele werktijden met het echte Telewerken. Bij Telewerken blijft de medewerker een hele dag of twee dagen per week thuiswerken en gaat niet nog eens een keer later op de dag naar zijn werk. Een dergelijke manier van Telewerken is belachelijk! En de kilometerheffing zit al jaren in de brandstofprijzen verdisconteerd. Andries F. Bongers

Voor- en nadelen van thuiswerken

Twee organisatie, op dezelfde vraag - voor- en nadelen - redelijk verschillende antwoorden. Verbaast u dat? Zeker niet, want volgens u zijn er nog een aantal antwoorden vergeten.

Heeft zo'n vergelijkend overzicht zin? Weinig, de antwoorden zijn situationeel bepaald (in verschillende omstandigheden, krijgt men andere antwoorden). Heeft het dan zin om in een organisatie met veel thuiswerkers onderzoek naar de voor- en nadelen te doen? Absoluut, al was het maar dat werknemers niet anders verwachten dat de leiding/HRM aandacht heeft voor hun situatie en voor knelpunten naar een oplossing zoeken.
Bron: HR Praktijk Bron: Mens en Samenleving
Voordelen:
  • productiever
  • efficiënter
  • minder snel ziekmeldingen
  • bespaart tijd
  • betere balans van werk en privé
Voordelen:
  • minder reistijd
  • minder reiskosten
  • meer flexibiliteit
  • besparing op kantoorruimte en de kosten van kantoorruimte
  • betere aansluiting op privé-situatieverhoging van de motivatie
  • rustige werkruimte
  • grote zelfstandigheid
  • verlaging van het verzuim-nadelen
Nadelen:
  • kunnen vereenzamen
  • lopen promotie mis
  • werk en privé moeilijk scheiden
  • harder beoordeeld
  • thuiswerken is behelpen

 
Nadelen:
  • minder betrokkenheid
  • minder contact met collega’s
  • de werknemer moet ruimte beschikbaar stellen om te werken
  • er is veel zelfdiscipline voor nodig
  • een kantoor biedt vaak meer structuur en regelmaat
  • de werkgever kan de werknemer niet controleren
  • bij problemen met de computer kan er niet gewerkt worden
  • onduidelijkheid over werktijden
  • werk en privé moeilijk gescheiden kunnen houden

Familie volgens thuiswerker soms de dupe

Van de werknemers die incidenteel thuiswerken geeft 61 procent aan dat familieactiviteiten er weleens bij in schieten vanwege het werk. Vaker dan werkenden die gewoonlijk thuiswerken of juist helemaal niet thuiswerken, geven incidentele thuiswerkers aan dat ze activiteiten met hun familie missen of verwaarlozen. Dat blijkt uit onderzoek van TNO en CBS.

Incidenteel thuiswerkende werknemers werken beduidend vaker over (83 procent) dan niet-thuiswerkers (62 procent) en werknemers die gewoonlijk thuiswerken (67 procent). Het afmaken van (over)werk is voor veel werknemers die incidenteel thuiswerken de belangrijkste reden om thuis te werken. Onder werknemers werken vooral managers, ICT’ers en docenten frequent incidenteel thuis. Zij werken ook vaak over en ervaren relatief vaak een hoge werkdruk. Ook zelfstandig ondernemers die incidenteel. (Bron: CBS, 25 jan. 2017)

Thuiswerken als arbeidsvoorwaarde kan worden aangepast

Onlangs heeft de rechtbank Amsterdam een interessante uitspraak gedaan over het recht op thuiswerken als arbeidsvoorwaarde. Het betreft in deze uitspraak een werknemer van een Amsterdamse uitgeverij die vanaf 2010 op de vrijdagen thuiswerkt. Dat hij thuis mag werken, is nooit schriftelijk vastgelegd. In 2014 ontstaan er klachten over het functioneren van de werknemer en wordt er een verbetertraject van 3 maanden ingezet. Daarbij spreken partijen af dat de werknemer op de vrijdagen voortaan op kantoor zal werken.
In juli 2016 wordt het traject positief afgesloten; de werkgever ziet voldoende verbetering. De werknemer wil weer op vrijdag thuiswerken maar dat vindt de werkgever niet goed. Om de opgaande lijn voort te zetten, is het noodzakelijk dat hij voorlopig op kantoor blijft werken. De werknemer wil dat absoluut niet en blijft vanaf september op vrijdag thuis. De werkgever stelt voor om tot het einde van het jaar eens per maand thuis te werken. Bij goed functioneren, kan hij dan in 2017 weer op regelmatige basis thuiswerken. De werknemer wil dat niet en doet het tegenvoorstel om de week thuis te werken. Als de werkgever dat voorstel afwijst, blijft de werknemer toch op die dagen thuis. De werkgever betaalt geen loon over die dagen.

Werknemer stapt naar rechter
De werknemer stapt naar de rechter om zijn thuiswerkdag af te dwingen. Hij vraagt een verklaring voor recht dat de werkgever niet bevoegd is om de arbeidsvoorwaarden eenzijdig te beëindigen. Hij vraagt ook om betaling van het loon over de vrijdagen die hij thuis heeft gewerkt.
De rechter oordeelt dat de afspraak over thuiswerken door tijdsduur een arbeidsvoorwaarde is geworden. En omdat er geen eenzijdig wijzigingsbeding is overeengekomen, kan die niet zonder goede reden worden gewijzigd. Een aanpassing van zo’n arbeidsvoorwaarde moet getoetst worden aan de criteria uit de rechtspraak.

Geen recht op thuiswerken, wel recht op loon
Toch wijst de rechter de gevorderde verklaring voor recht af, omdat de werkgever een belang had bij aanpassing van de arbeidsvoorwaarde. Er was duidelijk een relatie tussen het verbeteren van het functioneren en het op kantoor werken. Gezien de eerdere negatieve beoordelingen en het feit dat de verbetering nog maar net was ingezet, was het een redelijk voorstel van de werkgever. Ook was het een tijdelijke, niet ingrijpende maatregel die niet ingrijpend was voor de werknemer, omdat hij vlakbij kantoor woonde. De loonvordering wordt wel toegewezen. De werknemer heeft op de vrijdagen gewoon gewerkt en heeft daarmee ook recht op loon.

Afspraken goed vastleggen
Uit deze uitspraak blijkt dat een arbeidsvoorwaarde, zoals het recht op thuiswerken, ook indien deze niet schriftelijk is vastgelegd, in bepaalde gevallen toch eenzijdig kan worden gewijzigd. Voor zowel de werkgever als de werknemer is het daarom van belang dat zij de noodzaak van een eventuele wijziging goed aangeven en mocht zich een reden voor een wijziging voordoen deze goed onderbouwen zodat er achteraf geen onaangename verrassingen ontstaan.

Thuiswerken is zo passé

Thuis een les voorbereiden, bellen met klanten of skypen met collega's. Voor werkenden is dat vaak ideaal, bijvoorbeeld om files te mijden of geen kinderopvang te hoeven regelen. Thuiswerken wordt steeds populairder, blijkt uit CBS-cijfers. Het aantal thuiswerkers in Nederland is sinds 2008 met 10 procent gestegen. Vooral vrouwen kiezen ervoor. Maar soms lijdt het werk er wel onder, zoals een hilarische video van de thuiswerkende Britse hoogleraar Robert Kelly laat zien.

Een aantal bedrijven is de laatste jaren teruggekomen op hun beleid om thuiswerken aan te moedigen. Vooral in de Verenigde Staten lijkt er een tegenbeweging te ontstaan. Bank of America, de technologiebedrijven IBM en Honeywell en elektronicaketen Best Buy hebben een deel van hun personeel recentelijk teruggehaald naar kantoor. Eerder deed internetbedrijf Yahoo dat al. (Bron: De Volkskrant, 11 okt. 2017)

Meer mensen werken thuis

In 2017 werkten ruim 3 miljoen Nederlanders gewoonlijk of incidenteel thuis. Dat is bijna 37 procent van alle werkenden. In 2013 was dat nog ruim 34 procent. Mannen werken vaker thuis dan vrouwen, maar dit verschil is in de afgelopen jaren wel kleiner geworden. In 2017 werkte 38 procent van de mannen thuis en 35 procent van de vrouwen. In 2013 was dat respectievelijk 37 procent en bijna 32 procent.

Uitgesplitst naar beroepsklasse was de groep thuiswerkers naar verhouding het grootst bij vrouwen met een creatief of taalkundig beroep, namelijk 71 procent. Ook bij vrouwen in managers- (70 procent) of ICT-beroepen (68 procent) was dit aandeel groot. Onder mannen was het aandeel thuiswerkers het grootst bij de ICT- (69 procent) en pedagogische beroepen (68 procent). (Bron: CBS, 24 mrt. 2018)

Thuiswerken gebruikelijker in steden

Thuiswerken is het meest gebruikelijk in de Randstad en in andere stedelijke gebieden, waar de verkeersdrukte het grootst is. In Groot-Amsterdam werkte 45 procent van de werkzame beroepsbevolking (soms) thuis in 2018. Er zijn echter ook regio’s, zoals ‘Overig Groningen’, waar andere factoren dan lange reistijd samengaan met een relatief hoog percentage thuiswerkers. (Bron: CBS, 18 dec. 2019)

Zie ook E-Books, Publicatie - De regionale economie 2018.

Thuiswerken vanwege coronavirus

Thuiswerken is echt anders dan op kantoor werken. In de artikelen van het AD d.d. 6 maart 2020 en Kaspersky d.d. 15 maart 2020 worden problemen en te nemen acties genoemd. Een kleine opsomming van de problemen en oplossingen:
  • Hoe te vergaderen vanuit huis. Videoconferenties vergen veel van het bestaande thuisnetwerk.
  • Hoe ga je dan om met bedrijfsdata en persoonsgegevens als je ineens langere tijd thuis moet werken? Voorkom dat medewerkers data hebben staan op hun laptop of usb-sticks.
  • Zorg voor een Virtual Private Network (VPN) voor het personeel om veilig verbinding te maken met het bedrijfsnetwerk.
  • Alle zakelijke apparaten - inclusief mobiele telefoons en laptops – dienen te worden beschermd met passende beveiligingssoftware, ook mobiele apparaten.

Thuiswerken en Arbo wetgeving

In de Arbowet staat niets thuiswerkers (of telewerkers). Wel is er het Arbobesluit dat ingaat op het plaatsonafhankelijk werken (artikel 1.43 lid 1 en 2). Het gaat om een werknemer – maar ook stagiair(e) of uitzendkracht – die arbeid verricht in een woning of andere plaats die niet de arbeidsplaats van de werkgever is. De werknemer kan dit niet op eigen houtje beslissen,  de werkgever zal toestemming moeten geven. 

Wel blijft de werkgever verantwoordelijk voor de thuiswerkplek. De medewerkers moeten hun werk veilig en gezond kunnen doen. Dat betekent minimaal een goede stoel en tafel en voldoende verlichting. Deze omschrijving is nogal arbitrair, want wat is het verschil tussen een tafel op kantoor en een keukentafel? En wat wordt bedoeld met goede verlichting? Gewoon een lamp boven de werkplek of dat het daglicht behoorlijk binnen kan komen.

Duidelijk onderscheid tussen Telewerkplek en Thuiswerkplek

Een jaar of 20 geleden zat het thuiswerken behoorlijk in de lift, mede door de onbelaste telewerkvergoeding van € 1.815 (in 5 jaren). Er werd toen ook een duidelijk principieel verschil gemaakt tussen Thuiswerken en Telewerken. Thuiswerken was een vaste werkplek thuis; als voorbeeld werden toen garnalenpellers genoemd, terwijl bij Telewerken minimaal eenmaal per week tijdens de gebruikelijke arbeidstijd thuis werd gewerkt. Hiervoor werd ook nadrukkelijk een Telewerkcontract afgesloten, waarbij de werkplek de mogelijkheid moest bieden voor:
  • digitale communicatie
  • de werkruimte moet ergonomisch verantwoord zijn
  • voldoende verlichting aanwezig
  • het gebruik van software etc. etc.
De laatste jaren is telewerken of thuiswerken gewoon opgenomen in de arbeidsovereenkomst of juist rigoureus afgeschaft. Ook is het onderscheid tussen Telewerken en Thuiswerken volledig op de achtergrond geraakt. Dus laten we het maar gewoon hebben over “thuiswerken” ook al bedoelen we telewerken.
Door de Coronacrisis hebben velen op dit moment echter geen keus. Thuiswerken moet als het kan, om besmetting met het coronavirus te voorkomen. Daardoor is het aantal thuiswerkers ineens flink toegenomen.

Thuiswerkplek moet voldoen aan wettelijke eisen

Op dit moment is thuiswerken door de coronacrisis dus in veel bedrijven noodzaak geworden. Als een werknemer thuiswerkt en de werkplek voldoet al aan de wettelijke eisen, dan hoeft de werkgever daar niet meer voor te zorgen. Dat is vaak het geval bij mensen die al regelmatige thuis werken. Sommige thuiswerkers hebben zelfs een min of meer vaste thuiswerkdag.
Om die goede werkplek alsnog te creëren, moet de werkgever ervoor zorgen dat een thuiswerkplek is ingericht of dat de werkplek aan de minimale eisen voldoet.
Wat kan de werkgever doen:
  • De voorzieningen beschikbaar stellen
  • De kosten niet aan de werknemer doorberekenen
  • De voorziening moet noodzakelijk zijn voor een behoorlijke vervulling van de dienstbetrekking.
  • De werknemer moet de voorziening teruggeven of de restwaarde van deze voorziening aan de werkgever betalen

Werkgever moet de werkplek wel checken

Er is geen of nauwelijks direct toezicht van de werkgever op de werkzaamheden van de thuiswerkers. Toch moet die werkgever wel controleren of het thuiswerk aan de voorschriften voldoet. Bijvoorbeeld waar het gaat om het (juiste) gebruik van arbeidsmiddelen: alle op de werkplek gebruikte machines, installaties, apparaten en gereedschappen (Arbowet, art. 3 lid 3, onder h). Werkgevers kunnen daarvoor gebruikmaken van een eenvoudige checklist.
Het is verstandig om gewoon een Thuiswerk of Telewerkovereenkomst af te sluiten, waarbij de werknemer verklaart dat de werkplek aan de minimale eisen voldoet en zich aan een aantal voorwaarden houdt.

4 op de 10 werkenden werkten in 2019 thuis

In 2019 werkten 3,5 miljoen mensen gewoonlijk of incidenteel thuis. Dat is 39 procent van alle werkenden. 2,2 miljoen mensen werkten incidenteel thuis, 1,3 miljoen mensen werkten gewoonlijk thuis. Bijna drie kwart van deze laatste groep werkte vanuit de eigen woning, zoals vertegenwoordigers die naar klanten gaan, een kwart werkte in de eigen woning, zoals tandartsen met een praktijk aan huis. De meeste werkenden, bijna 5,5 miljoen, werkten niet thuis in 2019.

Bijna drie kwart van de incidentele thuiswerkers met een vaste werkdag werkte één dag per week thuis, gemiddeld ruim 7 uur per week. Thuiswerkers die twee vaste thuiswerkdagen in de week hadden, deden dit gemiddeld voor bijna 13 uur per week. Dat is vergelijkbaar met de thuiswerkers zonder vaste thuiswerkdag. Thuiswerkers met meer dan twee vaste thuiswerkdagen werkten gemiddeld 14,8 uur per week thuis. (Bron: CBS, 6 apr. 2020)

Thuiswerken bevalt zo goed, dat we het ook willen na de coronacrisis

De coronacrisis lijkt werken en woon-werkverkeer blijvend te veranderen. Een kwart van de mensen die meer zijn gaan thuiswerken, verwacht dit te blijven doen. Ook vergaderen op afstand bevalt zo goed, dat een derde dit ook in de toekomst meer gaat doen. Verder wil 20 procent van de Nederlanders vaker lopend of met de fiets naar het werk. (Bron: Personeelsnet, 20 apr. 2020)

Redactie: In 2006 schreef Andries Bongers al de column "Ga ik naar het werk of ga ik aan het werk"

Communicatie

Werken zonder communicatie bestaat niet, het is dus zaak daarover afspraken te maken. PwC (24 apr. 2020) maakte over dit onderwerp een interessante notitie.

Nederland top in telewerken

Nederland staat bovenaan de lijst van EU-lidstaten voor telewerken, met 14,1 procent van de werknemers die in 2019 gewoonlijk vanuit huis werken. Finland en Luxemburg vervolledigen de top drie. België volgt op enige achterstand: met zowat 7 procent van de werknemers.

Het EU-gemiddelde ligt lager: in 2019 werkte 5,4 procent van de werknemers in de Europese Unie (EU) in de leeftijd van 15 tot 64 jaar meestal vanuit huis. Opvallend is dat het percentage van de mensen die meestal van thuis werken de afgelopen tien jaar constant is gebleven. (Bron: Eurostat, apr. 2020)

NB: Laat u niet misleiden, voornoemde cijfers zijn van voor de coronavirus.

Gezond thuiswerken

Nu Nederlanders massaal thuiswerken - en dat naar verwachting na de coronacrisis veel blijven doen - presenteren MKB-Nederland en VNO-NCW en stichting NL Onderneemt Maatschappelijk! het platform Thuiswerken is ‘topsport’. Op deze site staan informatie en tips over thuiswerken. Van praktische handreikingen om te kunnen gaan met stress, tot tips voor voldoende beweging en goede voeding.

Op de site zijn ontspanningsoefeningen te vinden, maar ook recepten en handreikingen voor een goede werk-privébalans. Daarnaast zijn er regelmatig online activiteiten, zoals work-outs van Olympisch schaatser Jochem Uytdehaage, yoga-videosessies en mini-rolstoelclinics door Paralympiër Paul Toes. Daarnaast vertellen ondernemers en experts hoe zij met thuiswerken omgaan. Zo willen de ondernemersorganisaties zoveel mogelijk thuiswerkers helpen om vitaal te blijven.

Voor en tegen thuiswerken

Nu veel Nederlanders door de coronacrisis thuiswerken, is na twee maanden een tweedeling te zien. Iets meer dan de helft wil thuiswerken ook na september doorzetten, terwijl de andere helft het liefst zo snel mogelijk weer naar de oude werkplek terugkeert.
De voor- en tegenstanders hebben zo hun meningen (Bron: Personeelsnet, 12 mei 2020)

Wel thuis werken:
  • Geen reistijd
  • Eigen tijd beter indelen
  • Meer tijd voor het gezinsleven
  • Thuis beter kunnen concentreren
Niet thuis werken:
  • Mis mijn collega's
  • Verandering van omgeving
  • Op kantoor beter concentreren (zeggen mensen met kinderen)
  • Thuis is saai
Redactie: Wat opvalt is dat niet genoemd wordt dat het thuiswerken voor vrouwen kan leiden tot spanningen met hun man. In andere enquêtes e.d. is dit een centraal thema. Zie bijvoorbeeld het artikel van de Telegraaf, 30 maart 2020.

Lees ook:

Thuiswerk-toeslag

Werknemers van verzekeraar VGZ kunnen vanaf 1 mei rekenen op een tijdelijke thuiswerk-toeslag van bruto 75 euro per maand in verband met de coronacrisis. Daarnaast kunnen ze eenmalig tot 150 euro declareren om hun thuiswerkplek beter in te richten. Dat meldt vakbond CNV, die erg blij is met de regeling.

„VGZ komt de werknemers op een creatieve manier tegemoet in deze lastige tijd”, zegt CNV-onderhandelaar Robert Wonnink. Hij wijst erop dat de regeling niet alleen geldt voor de circa 1800 vaste medewerkers van VGZ, maar ook voor ongeveer 250 uitzendkrachten. „Zo kan het dus ook. Want helaas maken we het vaak anders mee.” (Bron: Reformatorisch Dagblad, mei 2020)

Het leiden van een virtueel team

Hoe ga je met elkaar samenwerken terwijl je niet bij elkaar zit? Hoe pas je je leiderschapsstijlen aan om een virtueel team te leiden? Hoe geef je je team wat extra zorg en een gevoel van eenheid? Dit zijn een paar vragen die wat praktisch advies vereisen over de manier waarop je teams door deze ongebruikelijke en uitdagende tijd kunt leiden. Het opvolgen van deze tips kan het leidinggeven aan een virtueel team enigszins vergemakkelijken.

PWC (20 apr. 2020) onderscheidt een vijftal items:
  1. Organiseer de juiste communicatielijnen
  2. Houd het team productief
  3. Geef vertrouwen en vrijheid
  4. Wees je ervan bewust dat teamleden zich geïsoleerd kunnen voelen
  5. Blijf het team en jezelf uitdagen

Facebook: op afstand werken. Salaris afhankelijk van locatie

Facebook heeft minder tot geen kantoren meer nodig. Ceo Mark Zuckerberg wil zijn 48.000 medewerkers namelijk ook na de versoepeling van coronamaatregelen toestaan om vanuit huis te werken. Het salaris wordt dan afgestemd op de lokale kosten voor levensonderhoud. Daarnaast wil hij meer werknemers aannamen die altijd op afstand werken. Op die manier kan hij veel meer talent aan zich binden omdat ze niet uit de steden waar Facebook kantoren heeft hoeven te wonen.

De ervaring van Zuckerberg is dat de productiviteit niet achteruitgaat tijdens lockdowns en thuiswerken. (Bron: F-Facts, 20 mei 2020)

Thuiswerken voor velen geen probleem

Uit onderzoek van Intelligence Group blijkt dat meer dan de helft van de Nederlandse beroepsbevolking (NBB) uitstekend uit de voeten kan met de 1,5 meter economie. En bijna de helft van de beroepsbevolking zegt dat het geen probleem is om thuis te werken. Dat de beroepsgroep "Personeel en organisatie/ HRM" met 81 procent thuiswerken het hoogste zou scoren, was een verrassing. (Bron: Intelligence Group, 20 mei 2020)

NB: Zie ook Onboarding op afstand: Plan van aanpak voor de strategische HR-afdeling

Vaker naar kantoor met een priorityprofiel

Accountants- en advieskantoor PwC neemt binnenkort een app in gebruik waarmee medewerkers een bureau kunnen reserveren. In principe is dat voor één dag in de week. Maar ‘sommigen krijgen een priorityprofiel, die mogen bijvoorbeeld één, twee of drie keer per week komen.’ Onder die groep vallen onder anderen alleenstaanden, kleinbehuisden en expats met een beperkt sociaal netwerk. (Bron: F.Facts: 4 jun. 2020)

Gaan we ooit weer terug naar kantoor?

De komende tijd zal een groot deel van de kantoorwerkers gewoon thuisblijven. Toch vraagt de versoepeling van de coronamaatregelen om een visie op een nieuwe manier van werken. Wat als de medewerkers weer vaker naar kantoor komen? De verwachting is dat het kantoor van de toekomst om meer ruimte voor minder mensen vraagt.

"Wij volgen het advies van de overheid: werk zoveel mogelijk thuis", vertelt Guido Hagen. Als projectleider voor mobiliteitsbeleid bij ontwerp- en consultancy-organisatie Arcadis denkt hij mee over de vormgeving van het mobiliteitsbeleid van de toekomst.
In de nabije toekomst verandert er bij Arcadis relatief weinig. "We kunnen ons werk goed thuis doen, en dat blijft ook zo. Zolang wij zoveel mogelijk thuiswerken is er meer plek in het OV voor mensen met vitale beroepen,” zegt Hagen. Toch is het waarschijnlijk dat er meer Arcadis-medewerkers op kantoor willen werken, denkt Lars Dinnissen. "Voor sommige dingen is het heel belangrijk om elkaar in het echt te zien. Een brainstormsessie over een complex onderwerp of een gezamenlijke ontwerpsessie. Dan wil je elkaar in de ogen kunnen kijken. Voor dat soort creatieve samenkomsten moeten we ons kantoor zeker inrichten."

Ook voor thuiswerkers kan er nog een en ander beter. “Je moet nadenken over digitaal overleg: hoe ondersteun je de verschillende soorten bijeenkomsten, van presentaties tot vergaderingen,” zegt Dinnissen. “Dat thuiswerken heeft ook voordelen: er is meer vergaderdiscipline en veel mensen werken efficiënter. Die voordelen willen we niet kwijtraken in de aankomende overgang.” (Bronnen: Het Nieuwe werken en Arcadis, 6 jun. 2020)

Veilig thuiswerken

MKB-Belangen geeft een opsomming van alles wat met cyberrisico's te maken heeft (23 apr. 2020):
  • Update je besturingssysteem en software
  • Gebruik een virusscanner op je mobiel en computer
  • Zorg voor een veilige cloudopslag
  • Installeer een goede firewall
  • Gebruik veilige programma’s om samen te werken
  • Beveilig je internetverbinding met een VPN
  • Gebruik veilige wachtwoorden en wachtwoordmanagers
  • Pas op voor phishing

Extra aandacht voor thuiswerkende jonge werknemers

Door de coronacrisis wordt een groot deel van de Nederlandse bevolking gedwongen om thuis te werken. Uit onderzoek blijkt dat ruim een kwart van de mensen die nu meer thuiswerken dat vaker wil blijven doen. Toenemend gebruik van digitale communicatiemiddelen in een werkcontext kan leiden tot meer stressklachten, een verschijnsel dat bekend staat als ‘technostress’. Jonge werknemers en werkgevers lijken nog weinig inzicht te hebben in de oorzaken en gevolgen hiervan.

De Inspectie SZW (2 juni 2020) kijkt samen met andere betrokken partijen naar mogelijke oplossingen. Lees meer informatie over het onderzoek en het voorkomen van technostress.

Werknemers prefereren werken thuis

De betrokkenheid van medewerkers bij hun werkgever is tijdens de coronacrisis gegroeid. Tegelijkertijd zijn medewerkers ook zeer tevreden over thuiswerken en staan maar weinigen te trappelen om weer naar kantoor te gaan. Dat blijkt uit jaarlijks representatief onderzoek van onderzoeksbureau InnerVoice onder werknemers die werkzaam zijn bij de overheid, zakelijke- en financiële dienstverlening. (Bron: F.Facts, 24 jun. 2020)

Thuiswerken vanwege coronacrisis: geen recht

Thuiswerken tijdens de coronacrisis: de Rijksoverheid adviseert om dat zoveel mogelijk te doen. Dit betekent niet dat een werknemer daarom ook het recht heeft om te thuiswerken. Althans niet volgens de kantonrechter Nijmegen in een uitspraak d.d. 16 juni 2020. De kantonrechter wees het verzoek van een werkneemster om thuis te werken af. (Bron: AWVN, 26 jun. 2020)

Een dag extra thuiswerken levert bijna 4 miljard euro op

Als iedereen die thuis kan werken na Covid-19 één extra dag vanuit huis gaat werken ten opzichte van de situatie voor Covid-19, levert dat de samenleving zo’n vier miljard euro op. Deze kostenbesparing zit bij werkgevers en werknemers, maar ook in de samenleving als geheel. De uitstoot van CO2 daalt met 606 kiloton. Dat blijkt uit het PwC-onderzoek ‘The costs and benefits of working from home’. (Bron: PwC, april 2020)

Ondanks het werken thuis blijft het kantoor belangrijk

Thuiswerken in plaats van werken op kantoor? Op basis van historische trends, onderzoek en inzichten van kantoorhuurders komt naar voren dat het (mede) werken op kantoor belangrijk blijft voor medewerkers. Kantoren nodigen de werknemers uit tot vernieuwing en samenwerking. En uiteindelijk is het werken ook gunstig voor de gezondheid, het welzijn en de productiviteit van werknemers. (Bron: JLL, The future of global office demand, 9 juli 2020)

Redactie: Al tientallen jaren beschrijven wij de voordelen van thuiswerken, begonnen als de telewerkplek. Het gaat dan niet om volledig thuiswerken, maar om een paar dagen per week of misschien wel 1 week per maand. Het gaat dus niet om "in plaats van" , maar als een alternatieve aanvulling op de kantoorwerkplek.

Twee dagen per week op kantoor: het nieuwe normaal?

Veel organisaties worstelen er momenteel mee: hoeveel dagen per week zijn medewerkers weer welkom op kantoor? Maximaal twee dagen per week, zo klinkt vanuit een rondgang langs ABN AMRO en KPMG. (Bron: F-Facts, 15 jul. 2020)

Lees ook:Veel mensen onder je is de wens van iedere baas, toch?

Digitaal vergaderen, niet ideaal maar wel goed alternatief

De tijdelijke wet digitale beraadslaging en besluitvorming is geëvalueerd. De evaluatiecommissie concludeert in haar rapport dat digitaal vergaderen nog niet ideaal is maar dat het wel een bruikbaar alternatief kan worden. De belangrijkste nadelen van het digitaal vergaderen zijn te weinig snelheid, minder interactie en technisch gedoe. Ondanks deze nadelen denkt meer dan de helft van de ondervraagden dat ze ook in de toekomst (gedeeltelijk) digitaal blijven vergaderen. (Bron: Digitaleoverheid.nl, 23 jul. 2020

Redactie: Vanuit de cultuur van de overheid bezien kunnen de ervaringen anders worden gevoeld dan in het bedrijfsleven. Videoconferenties en conference calls zijn ideale methodieken om effectief en efficient te vergaderen. Het vraagt wel een strakke agenda en een goed leidende voorzitter en discipline van de deelnemers, die zich grondig moeten voorbereiden. Vergaderingen duren doorgaans aanmerkelijk korter (geen praatje pot, geen onnodig geleuter) en de deelnemers moeten goed luisteren en elkaar laten uitpraten. Digitaal vergaderen voorkomt ook onnodige reistijd en belasting van het milieu.

Thuiswerken kost € 2 per dag

Thuiswerken kost gemiddeld € 2 per dag per persoon extra vanwege het meer thuis zijn. Bij een vijfdaagse werkweek is dat € 43,30 per maand. Tot deze conclusie komt het Nibud na het op een rij zetten van diverse kosten.

Vanuit verschillende kanten werd het Nibud benaderd met de vraag of het kon berekenen wat thuiswerken nu werkelijk aan extra kosten met zich meebrengt. Het antwoord op die vraag is dat iemand die 5 dagen in de week 8 uur per dag werkt, maandelijks ruim € 40 extra kwijt is. In deze berekening zitten niet de kosten die werkgevers vaak voor hun rekening nemen zoals computerapparatuur en telefoonkosten. (Bron: Nibud, 27 jul. 2020)

Redactie: Wat we missen zijn de financiele voordelen van het thuiswerken. Bijvoorbeeld, bepaalde (nette) kleding en schoenen worden niet aangeschaft, de lunch thuis is goedkoper dan op het werk, de elektrische fiets wordt niet aangeschaft etc etc. Niet-financiele voordelen zijn niet meer gepest te worden, de kans besmet te worden is nihil, een uur in de file te staan is voorbij, etc etc.

Voor jongeren is het Nieuwe Werken echt geen lolletje

Voor veel jonge medewerkers is het gedwongen thuiswerken geen onverdeeld succes. Ten eerste ontbreekt het bij twintigers en dertigers nog wel eens aan de faciliteiten om goed thuis te werken. Zeker in de grote steden wonen zij vaak klein en sommigen wonen nog bij hun ouders. Veel jonge werknemers hebben geen extra kamer om een bureau en een ergonomisch verantwoorde stoel in kwijt te kunnen. Samenwonenden moeten soms de eettafel delen, omdat er gewoon geen andere werkplek is.

Ten tweede vermindert het thuiswerken de mogelijkheid voor jonge werknemers om hun organisatie te­­ leren kennen en daarin een positie te verwerven. Kantoor is niet alleen een verzameling computers, het is ook een plek om je collega’s te leren kennen en waar de organisatie waarvoor je werkt als het ware ‘tot leven’ komt.

Bovendien zijn jonge werknemers vaak nog niet ‘gearriveerd’ op een ­positie die ze eigenlijk willen. Zij moeten zich nog laten zien, door het woord te nemen in vergaderingen, informele gesprekjes aan te knopen en in te spelen op dingen die ze toevallig horen. Werknemers met een tijdelijk contract voelen al helemaal de druk om een aanstelling te ‘verdienen’. (Bron: De Volkskrant, 2 aug. 2020)

Ook bij thuiswerk is woon-werkverkeer naar kantoor een privéreis

Ook nu werknemers veel thuiswerken is een rit naar kantoor woon-werkverkeer. En fiscaal gezien dus een privéreis. Een accountantskantoor wilde een btw-teruggave, omdat de ritten naar kantoor in diens optiek zakelijke ritten waren, maar kreeg nul op het rekest bij Hof Arnhem-Leeuwarden.

Fiscaal gezien valt woon-werkverkeer onder de noemer privéreis. Woon-werkkilometers tellen dus mee voor de btw-correctie voor het privégebruik van de auto van de zaak. Ook nu werknemers veel thuiswerken is zo’n rit woon-werkverkeer. Dat verlaagt de btw-correctie dus niet, oordeelde Hof Arnhem-Leeuwarden op 14 juli 2020.

Gerelateerde artikelen en/of partner bijdragen:
Gerelateerd nieuws en/of opinies:



 Sociale media (veelvuldig gebruik)    Tillen